Bonte/zachte wikke (foto Willie Riemsma)

Algemeen

Bonte/zachte wikke is een ondersoort van Vogelwikke (Vicia cracca).  Eigelijk zijn het twee aparte ondersoorten,

  • Zachte wikke (Vicia villosa subsp. villosa)
  • Bonte wikke (Vicia villosa subsp. varia)

Maar meestal maakt men geen onderscheid en wordt het Bonte wikke. Als er wit of lichtpaars gekleurde bloemen te zien zijn is het verschil met Vogelwikke goed te zien. Zonder deze lichtgekleurde bloemen is het verschil alleen van dichtbij te zien. En dan heb je nog enige flora-kennis nodig. Sommige delen zijn meer behaard en er zijn wat andere verschillen. Maar een betere flora is zeker nodig. Voor de liefhebber staat op de site van verspreidingsatlas.nl deze tabel om toch de verschillen van deze twee soorten uitgesplitst. Bonte wikke bloeit al in mei tot en met augustus.

In 1700 publiceerde de Franse botanicus Joseph Pitton de Tournefort (5 juni 1656 - 28 december 1708) al een 3-delige boekenserie Institutiones Rei Herbariae met daarin een prachtige afbeelding van de bloem (delen) van deze plant.

     

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Er komen minstens 11 soorten Wikke (Vicia) in het wild voor in Nederland:

Verklaring Nederlandse naam

Nederlandse plantennamen zijn te vinden op een standaardlijst opgesteld door FLORON en Naturalis. Nieuwe Nederlandse namen voor wilde planten worden niet zomaar gekozen. Een comité van Nederlandse en Vlaamse taxonomen beoordeelt de voorstellen. Zelf een voorstel voor een nieuwe naam doen, mag natuurlijk. Zeker als de nieuwe soort zelf is gevonden. Iedereen vanaf Nederlands sprekend België tot aan Friesland moet tenslotte weten dat het om dezelfde plant gaat.

Vaak hebben planten al een Nederlandse naam. Dat is bijvoorbeeld het geval bij soorten die al geruime tijd in België voorkwamen, en bij cultuurgewassen. Voor namen van cultuurgewassen wordt ook gebruik gemaakt van de Standaardlijst van Nederlandse namen van cultuurplanten van NAK tuinbouw.

De commissie voor Nederlandse Plantennamen bestaat uit de volgende disciplines:

Het Bonte en zachte heb ik eigenlijk al hierboven benoemd. Het zachte is vanwege de beharing op de plant. Het bonte slaat op de kleur van de bloemen. Soms zijn de zwaarden lichter blauw dan de paarse vlag van één bloem.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Bevruchting en verspreiding

Het volgende verhaal qua Bevruchting & verspreiding geldt voor Bonte/zachte wikke maar bijna elke andere soort in de familie van de Vlinderbloemigen (leguminoceae). Er zijn dan per soort verschillende soorten bestuivers maar het principe blijft het zelfde. De bloemen zijn tweeslachtig (hermafrodiet) en zelfbestuiving vindt ook daadwerkelijk plaats. Maar de meeste bestuiving gaat via insecten.

De bloemen zijn hier voor speciaal ontworpen. Deze bloemen worden voornamelijk bezocht door insecten met een lange zuigbuis , zoals honingbijen ( Apis ), hommels ( Bombus ) en sommige vlinders (Lepidoptera). Deze insecten verzamelen nectar en stuifmeel. Wanneer de bezoekende insecten druk uitoefenen op het kroonblad en de vleugels, voornamelijk met hun kop, worden de stempel en de meeldraden uit de kiel gedrukt en tegen de onderkant van de kop van het insect gedrukt. Dit maakt bestuiving mogelijk. Wanneer de druk op het kroonblad wordt losgelaten, keren de stempel en de meeldraden terug naar hun oorspronkelijke positie in de kiel. De stamper is meestal langer dan de meeldraden en licht gebogen. De meeldraden barsten open, zelfs in de knop. Nectar wordt afgescheiden aan de basis van de bloembuis. Onderstaand plaatje laat de opbouw van de bloem goed zien

Vlinderbloemige bloem: 1 = vlag; 2 = zwaarden; 3 = kiel

Nog een verhaaltje van de Duitse Wikipagina; De meeste klaversoorten zijn allogaam, wat betekent dat bestuiving plaatsvindt door kruisbestuiving . De hoogste bevruchtingsgraad wordt bereikt met stuifmeel van een andere plant van dezelfde soort ( xenogamie ). Bij Rode klaver (Trifolium pratense) vindt de bevruchting plaats tussen 18 en 50 uur na de bestuiving, afhankelijk van de temperatuur. Een relatief hoge luchtvochtigheid van 93 tot 98% is essentieel voor een goede stuifmeelproductie. Sommige soorten zijn echter autogaam (zelfbestuivend). In deze gevallen is de kans op succesvolle bevruchting lager. Een paar soorten zijn zelfs cleistogaam , wat betekent dat de bloemen helemaal niet opengaan tijdens de bloei.

Namen in andere talen

  • Frysk: Bûnt wikje
  • English: Fodder Vetch
  • Français: Vesce velue
  • Deutsch: Zottel-Wicke
  • Espanõl: Vezo pilosa
  • Italiano: Veccia pelosa varia
  • Svenska: Luddvicker
  • Norsk: Lodnevikke
  • Dansk: Sandvikke

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Fodder Vetch.  Fodder betekent "veevoeder". Dit duidt op het gebruik van deze soort Wikke als veevoedsel gebruik. Vetch is de Engelse vertaling van het tweede gedeelte van de Nederlandse naam.

Voor de verspreiding van Bonte/zachte wikke in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Vesce is de Franse benaming voor een Wikke. Velue betekent "harig". Dit zou duiden op het harig karakter van de plant. Gek genoeg wordt dit lang niet overal specifiek beschreven word.

De Duitse naam Zottel-Wicke. Dit betekent "ruige-wikke". Ook dit verwijst weer naar het ruige karakter van de plant.

Voor de verspreiding van Bonte/zachte wikke in Duitsland zie deze kaart.

De Spaanse naam is Vezo pilosa. Vezo is de Spaanse benaming voor een Wikke. Pilosa betekent "harig". 

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt,

De Italiaanse naam is Veccia pelosa varia. Deze naam is min of meer gelijk aan de Spaanse naam. De toevoeging Varia zou de suggestie geven dat er meer varianten  zijn van deze plant. Verder is mij nog niet duidelijk wat dit woord betekent. 

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse en Noorse naam is nagenoeg gelijk' Luddvicker/Lodnevikke. Ludd/lodne betekent "donzig", verwijzend naar het harig karakter van de plant. Vicker/Vikke is de Zweedse/Noorse benaming voor een Wikke.

Voor de verspreiding van Bonte/zachte wikke in Zweden zie deze kaart.

De Deense naam is Sandvikke. Dit betekent natuurlijk "zandwikke". Maar persoonlijk denk ik dat de plant, gezien het gebruik als veevoedsel, helemaal niet zoveel eisen aan de bodemsamenstelling stelt.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open tot grazige plaatsen (ook als pionier) op droge tot matig vochtige, matig voedselrijke, vaak omgewerkte grond (zand, zavel en lichte klei).

Groeiplaats
Bermen (kanaalbermen), langs spoorwegen (spoorwegterreinen en spoorbermen), industrieterreinen, braakliggende grond, akkers (kalkarme graanakkers), ruigten, bij molenbelten, plantsoenen en omgewerkte grond.

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in Zuid-Limburg, in het oostelijk rivierengebied en in stedelijke gebieden. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Vrij zeldzaam. Het meest in stedelijke gebieden.

Wallonië
Zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azë, Noord-Afrika en Midden- en Zuid-Europa. Ingeburgerd elders in Europa, in Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland.

Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Verspreiding Bonte/zachte wikke

Verspreiding Bonte Wikke

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's