Algemeen
Als de Kleine veldkers (Cardamine hirsuta) al een poosje volop in bloei staat zie je overal op eens de iets meer opvallende, iets vollere bloemkroon met iets meer groen, Bosveldkers bloeien. Een bekend kenmerk van dit plantje is dat de houwtjes niet boven de bloemkroon uitkomen i.t.t. de Veldkers. Maar er zijn een paar andere belangrijke verschillen, onder andere de vorm en beharing van het topblaadje van het stengelblad. Ook staat er op het Forum van waarnemingen.nl deze tabel gemaakt door Niels Eimers.. Die geeft een klein overzicht van 3 soorten. Verder is het goed kijken naar ieder detail bij de veldkersen. Dus aantal meeldraden, vorm topblaadje, beharing etc. Bosveldkers bloeit in April tot en met Augustus.
Er komen minstens 7 soorten Veldkers (Cardamina) soorten in het wild voor in Nederland:
- Aziatische veldkers (Cardamine occulta) - algemeen/invasief
- Bittere veldkers (Cardamine amara) - vrij zeldzaam
- Bolletjeskers (Cardamine bulbifera) - zeldzaam
- Bosveldkers (Cardamine flexuosa) - algemeen
- Kleine veldkers (Cardamine hirsuta) - algemeen
- Springzaadveldkers (Cardamine impatiens) - vrij zeldzaam
- Pinksterbloem (Cardamine pratensis) - algemeen
Ook op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.
Verklaring Nederlandse naam
Hoe komt een Nederlandse naam tot stand?
Nederlandse plantennamen zijn te vinden op een standaardlijst opgesteld door FLORON en Naturalis. Nieuwe Nederlandse namen voor wilde planten worden niet zomaar gekozen. Een comité van Nederlandse en Vlaamse taxonomen beoordeelt de voorstellen. Zelf een voorstel voor een nieuwe naam doen, mag natuurlijk. Zeker als de nieuwe soort zelf is gevonden. Iedereen vanaf Nederlands sprekend België tot aan Friesland moet tenslotte weten dat het om dezelfde plant gaat.
Vaak hebben planten al een Nederlandse naam. Dat is bijvoorbeeld het geval bij soorten die al geruime tijd in België voorkwamen, en bij cultuurgewassen. Voor namen van cultuurgewassen wordt ook gebruik gemaakt van de Standaardlijst van Nederlandse namen van cultuurplanten van NAK tuinbouw.
De commissie voor Nederlandse Plantennamen bestaat uit de volgende disciplines:
- Naturalis biodeversity center, sectie Botanie, Leiden
- Nationale Plantentuin, Meise (België), 3 personen
- FLORON Nijmegen
Een verklaring voor het woord bos is dat voorkeur van groeiplaats bos was. Dit geeft alleen maar aan dat het plantje schaduwminnend is. Bosveldkers voelt zich tegenwoordig overal thuis en wordt dus in bijna heel Nederland waargenomen.
Veel Nederlandse plantennamen bevatten vaak het woord Veld of Akker. Vaak betekent dit alleen maar dat de desbetreffende plant geen behoefte heeft aan een speciale bodemsamenstelling. Soms is het ook een woord puur ter onderscheid van andere soorten.
De naam Kers die komt uit het oud Germaans. Het woord komt van Kresse/Kras wat een "lekkernij" betekent. De plant werd veel gegeten.
Meer
Zie ook de wetenschappelijke verklaring
Bevruchting en verspreiding
Hoe bestuiven insecten bloemen?
Eerst een grappig detail. Carl Linnaeus beschreef in zijn publicatie Species Plantarum het plantenrijk verdeeld op basis van het aantal meeldraden stempels in de bloem. Deze publicatie kwam voor het eerst uit in 1753. Pas 20 jaar! later in 1793 beschreef Christian Konrad Sprengel de daadwerkelijke functie van deze meeldraden en het belang hiervan i.c.m. insecten.
De meeste planten worden door insecten bestoven. Maar niet elke plant is geschikt voor elk insect. Hier is over nagedacht! Vingerhoedskruid is bijv. geschikt voor grote bijen e.d. Maar een hommel past nooit in een smalle kelkbuis van bijv. Blauw glidkruid. Elke plant is gebouwd voor bepaalde insecten. Planten met een groot bloem oppervlak zoals bijv. een Klaproos of Madeliefje.
Ook geur is belangrijk voor bestuivers. Denk maar aan de geur van Welriekende nachtorchis. Deze geur lokt Nachtvlinders naar de bloem. Ook Poelruit heeft bijv. een aparte geur die dan weer een specifiek soort bestuiver aan trekt. Sommige planten vinden wij als mensen niet echt prettig ruiken, insecten denken daar anders over. Varkenskers is daar een goed voorbeeld van.
Ook de kleur van de plant is belangrijk. Want wat wij waarnemen ziet een insect anders. Het menselijk oog ziet een deel van het lichtspectrum (tussen de 400 en 750nm) niet wat een insecten-oog wel ziet (tussen de 315 en 400nm). Onderstaande afbeelding geeft dit goed weer.
Juist dit stukje is voor bestuivers erg belangrijk. Wat wij zien als een twee egaal gekleurde bloemen die niet zoveel in kleur van elkaar verschillen ziet een insect als twee totaal andere bloemen. De kleuren geel en wit komen bij circa 58% van de inheemse plantensoorten voor.
UV-licht laat soms precies zien waar die lekkere nectar zich in de bloem bevindt middels honingmerken. Dit zijn specifieke vormen in het midden van de bloem, met donkere lijnen, vlekjes op de kroonbladen. Deze vormen worden in dit deel van het lichtspectrum zichtbaar waar wij egaal gekleurde kroonblaadjes zien. Deze honingmerken zijn soms zichtbaar. Kijk maar naar de gele ringen van Vergeet mij nietjes-soorten of de gele vlek in het hart van een Maartsviooltje. Maar het honingmerk van een Zonnebloem wordt pas zichtbaar in UV-licht.
De bloemen van Bosveldkers zijn meerslachtig (hermafrodiet) en net als het merendeel van de Kruisbloemigen met kleine bloemen is Bosveldkers vooral op zelfbestuiving aangewezen, aangezien insectenbezoek zeer gering is ontwikkelen zich uit de bloemen spoedig rechtopstaande hauwen van ongeveer twee centimeter lang en een goede millimeter breed, waarvan de buitenbladen zich verbazend snel kunnen oprollen, waarbij ze de zaden ver wegschieten. Dat merk je als je rijpe hauwen aanraakt. Een zachte aanraking (door mens, dier of regen) is dikwijls al genoeg om het openbarsten in gang te zetten, en je hoort de kleine zaadjes (ongeveer een millimeter in doorsnee) dan alle kanten op springen.
Namen in andere talen
- Frysk: Boskpinksterblom
- English: Wavy bitter-cress
- Français: Cardamine flexueuse
- Deutsch: Wald-Schaumkraut
- Espanõl: ?
- Italiano: Billeri flessuos
- Svenska: Skogsbräsma
- Norsk: Skogkarse
- Dansk: Skov-Springklap
Verklaring Buitenlandse namen
De Engelse naam is Wavy bitter-cress. Dit betekent "golvende bitter-kers". Wavy verwijst naar de gebogen, golvende stengel (flexuosa) van de plant. De naam Bitter is precies hoe dit plantje smaakt, bitter en iets wat scherp. Cress is ongeveer de Engelse benaming voor "kruid".
Voor de verspreiding van Bosveldkers in Engeland zie deze kaart.
De Franse naam is Cardamine flexueuse. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.
De Duitse naam is Wald-Schaumkraut. Dit betekent "bosschuimkruid". Bos is het eerste gedeelte van de Nederlandse naam. Met schuim wordt ook wel Koekoekspoch bedoeld. Het refereert aan het feit dat de koekoek te zien is in Duitsland als deze plant in bloei staat. Dit is het als schuim uitziende sap (ontstaan uit een chemische reactie) dat ontstaat als de schuimcicade deze plant heeft bezocht. Dit is haast nooit op deze plant te zien maar wel op o.a. de twee in Nederland voorkomende Koekoeksbloemen, de Echte koekoeksbloem (Silene/Lychnis flos-cuculi) en de Dagkoekoeksbloem (Silene dioica).
Voor de verspreiding van Bosveldkers in Duitsland zie deze kaart.
De Spaanse naam is mij onbekend.
De Italiaanse naam is Billeri flessuos. De juiste verklaring voor het woord Billeri heb ik nog niet gevonden. Maar alle soorten veldkers in Italië beginnen met het het woord Billeri. Flessuos is de Italiaanse benaming voor het tweede gedeelte van de wetenschappelijke naam.
Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Zweedse naam is Skogsbräsma. Skogs betekent "bossen". Bräsma is een traditionele naam voor een Cardamine-soort. Het refereert aan de vis Brasem (Abramis brama) die kuit schiet als de Pinksterbloem (Cardamine prantensis) in bloei staat. Skogsbräsma is dus familie van de Pinksterbloem en heeft het voorvoegsel Bos omdat dit plantje schaduwminnend is. Bosveldkers is zeldzaam in Zwden en word soms waargenomen in Skåne tot Lule Lappmark. De eerste Zweedse vondst werd gedaan in Åreskutan in Jämtland en werd in 1814 bekendgemaakt.
Voor de verspreiding van Bosveldkers in Zweden zie deze kaart.
De Noorse naam is Skogkarse. Dit betekent "rozet van de bossen". Dit plantje is als rozet prima te herkennen als een Cardamine-soort. Die bossen worden uitgelegd in de paragraaf algemeen.
De Deense naam is Skov-Springklap. Dit betekent "woud veerklep". In hét Deens woordenboek staat de volgende verklaring voor het woord Veerklep: plant met witte of lichtpaarse, gekruiste bloemblaadjes en hele of geveerde bladeren de vrucht van de plant heeft flappen die plotseling oprollen, waardoor de zaden eruit worden gegooid. Persoonlijk kan ik mij niks voorstellen bij de zaadverspreiding van deze plant. Ik ken deze manier alleen van een Geranium-soort bijv. Robertskruid (Geranium robertianum) dus voorlopig hou ik het voor onbekend. Maar na enig opzoekwerk staat op sommige sites dit, toch wel opmerkelijke verhaal.
Ecologie & Verspreiding
Ecologie
Bodem
Beschaduwde, min of meer open plaatsen op vochtige tot vaak natte, voedselrijke, niet te zware grond (op de meeste grondsoorten, maar niet op zeeklei).
Groeiplaats
Bossen (natte loofbossen en langs beschaduwde greppels en bospaden), ruigten, 's winters onder gelopen terreinen, zeeduinen, waterkanten (langs beekjes, kanalen en sloten), eendenkooien, moestuinen, kwekerijen en plantsoenen.
Verspreiding
Nederland
Plaatselijk vrij algemeen. Zeldzaam of ontbrekend op de hooggelegen, voedselarmere zandgronden en in de zeekleigebieden.
Vlaanderen
Algemeen. Het meest in de Leemstreek, de Zand- en zandleemstreek en in de Kempen. De soort heeft zich sterk uitgebreid in de afgelopen jaren.
Wallonië
Plaatselijk vrij algemeen in Brabant, in het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen. Eders zeldzaam.
Wereld
Europa, behalve in het meest noordoostelijke deel. Ook in Zuid- en Oost-Azië en Noord-Amerika. Ingeburgerd op een paar plaatsen in Zuid-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland.
Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL
Verspreiding Bosveldkers

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten