Brave hendrik (wiki)

Algemeen

Deze plant is te vinden op deze site o.a vanwege de grappige naam. Hij is lid van de Amarantenfamilei (Amaranthaceae). Dit is geen gemakkelijke familie dus een goede flora is niet overbodig.  Brave hendrik is ernstig bedreigd in Nederland en staat dan ook op de Rode lijst. Sinds 1950 is de plant zeer sterk achteruit gegaan (met 75 % tot 100 %). Hij komt nog voor in zuid-Limburg, de Betuwe en nog enkele plaatsen in het land en bloeit vanaf Mei tot en met Augustus.

Verklaring Nederlandse naam

Er zij twee verklaringen voor de naam Brave hendrik:

  1. De Nederlandse naam Brave Hendrik is niet alleen een letterlijke vertaling van het tweede, soortaanduidende woord van de Latiijnse naam Chenopodium bonus-henricus, maar wellicht ook letterlijk overgenomen uit het Duits waar de naam voor de plant Guter Heinrich is. De krachten van een plant werden soms toegeschreven aan elfen, kobolden of kabouters en die geesten of demonen kregen in het Duits de naam Heinrich. Als er goede, genezende krachten optraden sprak men dan van een Guter Heinrich, als er schadelijke gevolgen waren van een Boze Hendrik.
  2. De naam Brave Hendrik is afgeleid van een plant die bekend staat als Boze Hendrik. Hiermee werd Bingelkruid bedoeld. De zaden van de Brave Hendrik worden in Duitsland gebruikt om kippen te mesten, dus daar heet de plant "Vette Hen".  De wortelen worden ook wel gebruikt om aan schapen te voeren die hoesten.

Namen in andere talen

  • English: Good King Henry
  • Français: Chénopode Bon-Henri
  • Deutsch: Guter Heinrich
  • Espanõl: Pie de ganso
  • Italiano: Farinella buon-enrico
  • Svenska: Lungrot
  • Norsk: Stolt henrik
  • Dansk: Stolthenriksgåsefod

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Good King Henry: Dit is te vertalen als "goede koning Henry". Waarschijnlijk is dit (net als de Nederlandse naam) een vertaling uit het Duits. De Duitse naam Guter Heinrich was al eerder bekend en wil waar schijnlijk zeggen dat de plant goed (guter) was voor medische doeleinden. De naam Heinrich was een algemene naam die toebedeeld werd aan een wel of niet bestaand iemand. De naam King hebben de Engelsen waarschijnlijk zelf toegevoegd om het belang van de plant in hun land meer waarde toe te kennen. Maar de naam king kan ook gegeven zijn naar Henry IV, beschermer van botanici, om hem te eren met deze geneeskrachtige plant.

De Franse naam is Chénopode Bon-Henri: Dit is de Franse benaming voor de wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Guter Heinrich. Guter betekent "goede/brave" en Heinrich betekent "Hendrik/Henry". De uitleg is te lezen bij de 1e Engelse naam.

De Spaanse naam is Anserina Buen Enrique: Dit is een combinatie van de wetenschappelijke naam van de familie waar deze plant bij hoort (zie 2e Franse naam) en een Spaanse naam. Buen betekent "goed/braaf" en Enrique is de Spaanse variant voor Hendrik.

De Italiaanse naam is Farinella buon-enrico.  Farinella is, net als bij de Engelse naam, die toebedeeld werd aan een wel of niet bestaand iemand. Zoiets als Jan met de pet of het Amerikaanse John Doe. Buon-enrico betekent "Brave Hendrik", de Italiaanse benaming voor de wetenschappelijke naam. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Lungrot:Dit betekent "longwortel". Verwijsend naar de medicinale eigenschap dat de plant hielp tegen hoest.

De Noorse naam is Stolt henrik. Stolt betekent "trots" en Henrik "Hendrik".

De Deense naam is Stolthenriksgåsefod. Dit betekent "trotse Hendrik ganzenvoet".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, warme, beschutte plaatsen op vochtige, zeer voedselrijke, vooral stikstofrijke, vaak met organisch materiaal bemeste, omgewerkte grond.

Groeiplaats
Bij boerderijen (bij mesthopen en beerputten), begraafplaatsen, bermen, braakliggende grond, langs heggen, ruderale plaatsen, oude muren, humeuze ruigten en soms in akkers.

Verspreiding

Nederland
Zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Zeer zeldzaam.

Wallonië
Vrij zeldzaam in het zuidoosten. Elders zeer zeldzaam.

Wereld
Bijna heel Europa. Alleen in het hooggebergte kan de plant zich redelijk handhaven. Ingeburgerd in Noord-Amerika.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Brave hendrik

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten