Daslook

Algemeen

Daslook komt op verscheidene plekken voor in Nederland maar is best wel zeldzaam. De kans is dan ook groot dat je hem tegenkomt in een heemtuin of ander stinzenmilieu (want het is een echte Stinsenplant). De site waarnemingen.nl beschrijft het voorkomen van Daslook in het wild als volgt 'Daslook komt in heel Europa voor in bossen, op beschaduwde, grazige plaatsen en aan waterkanten. Ze is in Nederland vrij zeldzaam, maar op haar vindplaatsen (met name in de binnenduinrand en in Zuid-Limburg) vaak overvloedig aanwezig. Buiten Zuid-Limburg is de plant waarschijnlijk steeds aangevoerd/uitgeplant. In België is de plant in de zuidelijk helft van Vlaanderen iets gewoner en in Wallonië zelfs vrij algemeen te noemen. Daslook staat er vooral in de ondergroei van kalkrijkere bossen op lemige gronden.' Dus als de plant voorkomt op een groot oppervlak, bijv. na inzaai, ruikt het behoorlijk naar ui want Daslook is onderdeel van de Lookfamilie (Alliaceae). De plant kent/kende culinaire en medicinale toepassingen. Daslook bloeit zoals elke stinsenplant in April tot en met Juni.

Daslook werd reeds in 1554 door de Brabantse botanicus Rembert Dodoens beschreven in zijn Cruydeboeck.

     

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Er komen in minstens 6 soorten Look (Allium) in het wild voor in Nederland:

Verklaring Nederlandse naam

Nederlandse plantennamen zijn te vinden op een standaardlijst opgesteld door FLORON en Naturalis. Nieuwe Nederlandse namen voor wilde planten worden niet zomaar gekozen. Een comité van Nederlandse en Vlaamse taxonomen beoordeelt de voorstellen. Zelf een voorstel voor een nieuwe naam doen, mag natuurlijk. Zeker als de nieuwe soort zelf is gevonden. Iedereen vanaf Nederlands sprekend België tot aan Friesland moet tenslotte weten dat het om dezelfde plant gaat.

Vaak hebben planten al een Nederlandse naam. Dat is bijvoorbeeld het geval bij soorten die al geruime tijd in België voorkwamen, en bij cultuurgewassen. Voor namen van cultuurgewassen wordt ook gebruik gemaakt van de Standaardlijst van Nederlandse namen van cultuurplanten van NAK tuinbouw.

De commissie voor Nederlandse Plantennamen bestaat uit de volgende disciplines:

De naam Daslook wordt al genoemd in 1608 door Rembert Dodoens in Brabant 'van den gemeynen man Dasloock gheheeten’.  Waarschijnlijk is de plant honderden jaren eerder beschreven alleen werd het woord 'Das' niet genoemd. Daslook werd door onze Germaanse voorouders geassocieerd met de beer/das, men dacht dat de beer/das zijn kracht aan dit kruid te danken had, en als mensen Daslook aten zouden ze zeker ook berenkracht krijgen. De naam beer komt dan ook in meerdere talen terug. 

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Bevruchting en verspreiding

Eerst een grappig detail. Carl Linnaeus beschreef in zijn publicatie Species Plantarum het plantenrijk verdeeld op basis van het aantal meeldraden stempels in de bloem. Deze publicatie kwam voor het eerst uit in 1753. Pas 20 jaar! later in 1793 beschreef Christian Konrad Sprengel de daadwerkelijke functie van deze meeldraden en het belang hiervan i.c.m. insecten.

De meeste planten worden door insecten bestoven. Maar niet elke plant is geschikt voor elk insect. Hier is over nagedacht! Vingerhoedskruid is bijv. geschikt voor grote bijen e.d. Maar een hommel past nooit in een smalle kelkbuis van bijv. Blauw glidkruid. Elke plant is gebouwd voor bepaalde insecten. Planten met een groot bloem oppervlak zoals bijv. een Klaproos of Madeliefje.

Ook geur is belangrijk voor bestuivers. Denk maar aan de geur van Welriekende nachtorchis. Deze geur lokt Nachtvlinders naar de bloem. Ook Poelruit heeft bijv. een aparte geur die dan weer een specifiek soort bestuiver aan trekt. Sommige planten vinden wij als mensen niet echt prettig ruiken, insecten denken daar anders over. Varkenskers is daar een goed voorbeeld van.

Ook de kleur van de plant is belangrijk. Want wat wij waarnemen ziet een insect anders. Het menselijk oog ziet een deel van het lichtspectrum (tussen de 400 en 750nm) niet wat een insecten-oog wel ziet (tussen de 315 en 400nm). Onderstaande afbeelding geeft dit goed weer.

  

Juist dit stukje is voor bestuivers erg belangrijk. Wat wij zien als een twee egaal gekleurde bloemen die niet zoveel in kleur van elkaar verschillen ziet een insect als twee totaal andere bloemen. De kleuren geel en wit komen bij circa 58% van de inheemse plantensoorten voor.

UV-licht laat soms precies zien waar die lekkere nectar zich in de bloem bevindt middels honingmerken. Dit zijn specifieke vormen in het midden van de bloem, met donkere lijnen, vlekjes op de kroonbladen. Deze vormen worden in dit deel van het lichtspectrum zichtbaar waar wij egaal gekleurde kroonblaadjes zien. Deze honingmerken zijn soms zichtbaar. Kijk maar naar de gele ringen van Vergeet mij nietjes-soorten of de gele vlek in het hart van een Maartsviooltje. Maar het honingmerk van een Zonnebloem wordt pas zichtbaar in UV-licht.

De mooie witte bloemen van de Daslook zijn tweeslachtig (hermafrodiet). En zelfbestuiving vindt ook daadwerkelijk plaats. Tijdens de bloei strekt zich de eerst 2-3 mm lange stijl tot de dubbele lengte en de stempel is dan geschikt om stuifmeel op te nemen. De insecten, die op de nectar afkomen, raken met de ene zijde van hun lichaam de naar boven geopende helmknopjes aan, met de andere zijde de stempel, zodat bestuiving uit andere bloemen allicht zal plaatsvinden. Blijft insectenbezoek uit, dan kan spontane zelfbestuiving geschieden, doordat zich de stijl op het laatst meestal naar de helmknopjes overbuigt. De relatief zware zaden vallen direct onder of in de directe nabijheid van de moederplant, waar ze gemakkelijk ontkiemen. Daslookzaden dragen mierenbroodjes , maar worden niet altijd door mieren verspreid . Daslook verspreidt zich door verklevingen van kleigrond aan dierenpoten. Dit verklaart ook het vaak zeer fragmentarisch voorkomen van daslook. Soms kan ook stromend water als verspreidingsmedium worden gebruikt. Daslook vormt een groot aantal zaden, een vierkante meter daslook kan 9000 zaden per jaar vormen. De plant vermenigvuldigt zich dus op grote schaal door zaad en slechts in beperkte mate door nevenbollen: een uitzondering onder bolgewassen. Vegetatieve vermeerdering komt ook voor.

Namen in andere talen

  • Frysk: Blêdlok
  • English: Ramsons
  • Français: Ail des Ours
  • Deutsch: Bärlauch
  • Espanõl: Ajo de los osos
  • Italiano: Aglio orsino
  • Svenska: Ramslök
  • Norsk: Ramsløk
  • Dansk: Rams-Løg

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Ramsons. Het woord komt van het Angelsaksische woord Hramsa Dit betekent "wrang". Van boter en melk van koeien die Ramsons (veevoer met Daslookbladeren erin verwerkt) hebben gegeten wordt gezegd dat het bitter (wrang) is. Vaak is er een vaak gebruikte naam. Deze plant kent er velen, Wild garlic, Cowleekes, Buckrams, Broad-leaved garlic, Wood garlic, Bear leek, Eurasian wild garlic, Onion grass, of Bear's garlic,

Voor de verspreiding van Daslook in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Ail des Ours. Dit betekent "knoflook van de beer". Dus hetzelfde als de eerste Engelse naam.

De Duitse naam is Bärlauch: Dit betekent ook weer "beer look". Dit woord is weer hetzelfde als de eerste Engelse naam.

Voor de verspreiding van Daslook in Duitsland zie deze kaart.

De Spaanse naam is Ajo de Oso. Dit betekent "knoflook van de beer". 

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt,

De  Italiaanse naam is Aglio orsino. Aglio betekent "knoflook" en Orsino betekent "beren". 

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweeds, Noorse en Deense naam is hetzelfde,  Ramslök. Deze naam heeft twee delen. Het eerste deel is herleid van het woord Hrama. En Lök betekent "ui/bol".

Voor de verspreiding van Daslook in Zweden zie deze kaart.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Beschaduwde plaatsen op vochtige tot vrij natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, neutrale tot kalkhoudende, humusrijke, meestal lemige tot kleiige grond. Een bodem met een goede strooiselvertering (zand, leem, zavel en mergel).

Groeiplaats
Bossen (kalkrijke loofbossen, hellingbossen, landgoedbossen en parkbossen), struwelen, heggen, aan de voet van mergel- en leemhellingen en zeeduinen (oevers van vroegere duinbeken).

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen, maar plaatselijk veel in Zuid-Limburg en in de Hollandse en Zeeuwse duinen. Ook als stinsenplant in het rivierengebied, in Utrecht en in het noorden van het land.

Vlaanderen
Plaatselijk vrij algemeen, vooral in de leemstreek in het zuiden van Oost-Vlaanderen en in Vlaams Brabant.

Wallonië
Plaatselijk vrij algemeen in Brabant, in het Maasgebied en in de Ardennen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
In de Kaukasus en op verspreide plaatsen in Zuid-Europa, maar voornamelijk in West-, Midden- en Oost-Europa. Noordelijk tot in Midden-Noorwegen en het Baltische gebied.

Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Verspreiding Daslook

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's