Oenanthe crocata2


Algemeen

Als je Dodemansvingers intypt in Google krijg je twee keuzes. Of een paddestoel met dezelfde naam. Een houtknotszwam (Xylaria polymorpha) of deze plant. Als je kiest voor de plant (uiteraard!) dan zie je een lange rij onheilspellende pagina's hoe giftig deze plant wel niet is. En niet onterecht. Behalve de wortelknollen zijn ook andere delen van de plant zijn giftig. Maar zolang je er naar kijkt gebeurt er niets. De plant lijkt wel enigszins op andere Torkruiden (Oenanthes) maar er zijn wel duidelijke verschillende kenmerken. Deze zijn natuurlijk terug te vinden in een goede flora. Hij is behoorlijk zeldzaam en zoals het verspreidingskaartje ook aangeeft , hij komt maar op een paar plaatsen in Nederland voor (Rode lijst: gevoelig). Dus dit help ook bij verdere determinatie. Dodemansvingers bloeit in Juni en Juli.

Verklaring Nederlandse naam

De naam slaat op de vorm en giftigheid van de wortelknollen.

Namen in andere talen

  • English: Hemlock water-dropwort
  • Français: Oenanthe safranée, Navet du Diable
  • Italiano: Finocchio acquatico con foglie di prezzemolo
  • Deutsch: Safranrebendolde
  • Svenska: Saffransstäkra

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Hemlock water-dropwort. Hemlock betekent "gevlekte Waterscheerling". Water-dropwort betekent "water-knolspirea". Dodemansvingers lijkt een beetje op Knolspirea (Filipendula vulgaris) of het gaat om de verdikte wortelknollen van beide planten. Zowel Dodemansvingers als Knolspirea zijn te vinden in de buurt van water.

De Franse naam is Oenanthe safranée. Oenanthe is de eerste wetenschappelijke naam. Safranée komt van Safraner en betekent "met safraan op smaak brengen of kleuren". De wortels van deze plant hebben een licht gele (saffraan kleurige) kleur.

De Duitse naam is Safranrebendolde. Deze naam wordt steeds vertaald met "saffraan wijnstokken scherm". Het woord safraan is al bij de Franse naam uitgelegd. Het woord scherm refereert aan her feit dat deze plant lid is van de Schermbloemenfamilie (Apiaceae of Umbelliferae: beide wetenschappelijke namen zijn toegestaan). De verklaring voor "wijnstokken" is de verklaring voor de eerste wetenschappelijke naam.

De Italiaanse naam is Finocchio acquatico con foglie di prezzemolo. Deze lange naam betekent "venkel aquatisch met bladeren als van peterselie". Beter gezegd Een waterplant die iets op Venkel lijkt (maar het absoluut niet is) met stengelbladeren die op die van Peterselie  lijken (maar ook deze is het absoluut niet. Waarschijnlijk gebruiken Italianen een veel kortere naam maar die is mij nog onbekend. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam Saffransstäkra. Saffrans komt van Safran. Dit woord komt o.a. bij de Franse naam terug. Het woord Stäkra is mij nog onbekend.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot meestal licht beschaduwde plaatsen op natte, matig voedselrijke, brakke zandgrond. Op kwelplekken bij de kust.

Groeiplaats
Waterkanten (zowel langs stilstaand als stromend water, slootkanten), grasland (grazige plaatsen), bosranden, struwelen, ruigten (natte ruigten) en zeeduinen.

Verspreiding

Nederland
Zeer zeldzaam, o.a. in de duinen van Voorne, op Schouwen en bij IJmuiden.

Vlaanderen
Zeer zeldzaam in de Zand- en Zandleemstreek.

Wallonië
Niet in Wallonië.

Wereld
Oorspronkelijk uit het westelijke Middellandse Zeegebied (Noord-Afrika, Zuidwest- en West-Europa). Nu noordelijk tot in Schotland.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Dodemansvingers

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten