Donkere ooievaarsbek

Algemeen

Donkere ooievaarsbek is een zeldzame plant in Nederland alhoewel hij op de Rode lijst staat als niet bedreigd. Dit komt omdat deze plant in de 18e eeuw is ingeburgerd als Stinsenplant Vandaar dat hij verspreid is te vinden over heel het land. De lichte varianten (zie foto's) zijn cultuurvarianten. De plant werd vroeger ook gekweekt als sierplant. Hij bloeit in Mei tot in de herfst.

Verklaring Nederlandse naam

Donker vanwege de donker paarse, bijna zwarte kleur. Gek genoeg bestaat er ook een lichte variant van deze "donkere" ooievaarsbek.

Ooievaarsbek komt door de vorm van de vrucht die lijkt op de snavel van een Ooievaar. Eigenlijk van een Kraan vogel volgens de wetenschappelijke verklaring. Maar aangezien deze vogel niet vaak voorkomt in Nederland is de Ooievaar met een "kraanhals" een waardige opvolger.

Namen in andere talen

  • English: Mourning widow, Dusky cranesbill
  • Français: Géranium brun
  • Deutsch: Brauner Storchschnabel
  • Espanõl:
  • Italiano: Geranio stellato
  • Svenska: Brunnäva
  • Norsk: Brunstorkenebb
  • Dansk: Bølgekronet Storkenæb

Verklaring Buitenlandse namen

Er zijn twee Engelse namen:

  1. Mourning widow: Morning betekent "rouwende". Widow betekent "weduwe". Al hoewel het nergens exact beschreven wordt, neem ik aan dat het met de zeer donkere kleur (er zijn talloze cultuurvarianten met een lichtere kleur!) van deze plant te maken heeft. En de bloemen hangen een beetje, net zoals een "rouwende weduwe". 
  2. Dusky cranesbill: Dusky betekent "schemerig". Dit woord wordt gebruikt als het bijna totaal donker is, net zoals de kleur van deze plant. Cranesbill betekent "kranen-bek ". Dit verwijst naar de vrucht die lijkt op een Kraanvogel snavel (in Nederland een Ooievaarssnavel).

De Franse naam is Géranium brun. Géranium wordt uitgelegd bij het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Brum betekent "bruin". Dit is wel een eigenaardige naam voor een donkerpaarse bloem! Maar het is wel de vertaling van het tweede gedeelte van wetenschappelijke naam.

De Italiaanse naam is Geranio stellato Het woord Geranio is de Italiaanse benaming voor het eerste deel van de wetenschappelijke naam. Stellato betekent "sterrenhemel". Persoonlijk vind ik dit een mooie uitdrukking om het donkere karakter van de bloemen weer te geven. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Duitse naam is Brauner Storchschnabe.  Brauner betekent natuurlijk "bruine".  Storchschnabel betekent "ooievaarsbek".

De Zweedse naam is Brunnäva. Brun betekent "bruin" en Näva betekent "snavel. Dus "bruine snavel".

De Noorse naam is Brunstorkenebb. Dit betekent "bruine ooievaarsbek".

De Deense naam is Bølgekronet Storkenæb. Bølgekronet betekent "golf gekroonde" en Storkenæb betekent "ooievaarsbek". De nadruk wordt hier gelegd op de afwijkende "golfpatroon" achtige kroonbladen die rondom (als een kroon) de bloem staan.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Licht beschaduwde tot zonnige plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijk, neutrale grond (zand en leem).

Groeiplaats
Bossen (loofbossen, parkbossen, bossen bij buitenplaatsen en hellingbossen), bosranden, houtwallen, heggen, struwelen, oude boomgaarden, grasland (enigszins ruig grasland), zeeduinen (binnenduinrand) en waterkanten (slootkanten en beekoevers).

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam. Het meest in de buurt van de Utrechtse Vecht en aan de Hollandse binnenduinrand. Elders zeer zeldzaam en dan voornamelijk in het rivierengebied.

Vlaanderen
Zeldzaam in de Leemstreek. Het meest in de Vlaamse Ardennen. Elders zeer zeldzaam of ontbrekend.

Wallonië
Zeldzaam in Brabant. Elders zeer zeldzaam.

Wereld
Oorspronkelijk uit de berggebieden in Zuid- en Midden-Europa. Ingeburgerd in West- en Midden-Europa.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Donkere ooievaarsbek

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's