Ranunculus flammula


Algemeen

Als je Boterbloem in Google intypt blijkt dat er heel veel soorten zijn . 

  • Akkerboterbloem (Ranunculus arvensis)
  • Behaarde boterbloem (Ranunculus pardoes)
  • Blaartrekkende boterbloem (Ranunculus secretaris)
  • Bosboterbloem (Ranunculus polyanthemos subsp. nemorosus)
  • Egelboterbloem (Ranunculus flammula)
  • Grote boterbloem (Ranunculus lingua)
  • Gulden boterbloem (Ranunculus auricomus)
  • Kalkboterbloem (Ranunculus polyanthemos subsp. polyanthemoides)
  • Knolboterbloem (Ranunculus bulbosus)
  • Kruipende boterbloem (Ranunculus repen)
  • Scherpe boterbloem (Ranunculus acris)

Een lange lijst dus!! Dit geeft aan dat als iemand zegt "ik zag een Boterbloem" dan moet het antwoord moet zijn. "Welke van de 11 soorten.  En ze lijken ook nog allemaal op elkaar. (althans een heleboel). Dus bijna overbodig om te zeggen dat een goede flora echt nodig is. Alle Ranunculus soorten zijn giftig voor vee, maar hun onaangename smaak zorgt dat het vee ze vanzelf laat staan. Vergiftiging kan wel optreden wanneer boterbloemen overvloedig voorkomen in reeds afgegraasde weiden waar weinig eetbaars overgebleven is.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

De naam komt van de scherpe smaak of van de snavelvormige zaden. De plant is giftig en de smaak van de plant is scherp vanwege het aanwezige anemonol, dat ook in Anemonen voorkomt. Hierdoor wordt bij het vers eten van de plant het slijmvlies aangetast. Vee mijdt derhalve de plant. De plant is onderdeel van de Ranonkelfamilie (Ranunculaceae)

Het woord Boter zegt iets over de kleur. Hij lijkt/leek op boter. Een mooi verhaal over de gele kleur is te vinden op een pagina van Nature Today.

Namen in andere talen

  • English: Lesser spearwort
  • Français: Renoncule flammette, Petite douve
  • Deutsch: Brennender Hahnenfuß
  • Espanõl:
  • Italiano: Ranuncolo delle passere
  • Svenska: Ältranunkel
  • Norsk: Grøftesoleie
  • Dansk: Kær-Ranunkel

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Lesser spearwort: Lesser betekent "minder". Spearwort bestaat uit twee delen. Spear betekent "speer". Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel. Deze iets Boterbloem heeft Speervormige stengelbladeren en is minder groot dan een andere Boterbloem met ongedeelde bladeren, de Greater spearwort (Ranunculus lingua). De geneeskrachtige werking van deze plant betwijfel ik.

Er zijn twee Franse namen:

  1. Renoncule flammette. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.
  2. Petite douve: Dit betekent letterlijk "kleine gracht". Klein want er bestaat ook een grote variant, de Grand douve (Ranunculus lingua) met dezelfde voorkeurs plaats van groeien. Het woord Gracht moet niet letterlijk worden gezien. Hiermee wordt de vochtige omgeving bedoeld waar de plant graag in groeit.

De Duitse naam is Brennender Hahnenfuß.  Brennender betekent "brandende".  Hahnenfuß betekent "hanevoet/poot". Veel boterbloemen hebben ingesneden bladeren. Ze zijn soms zo diep ingesneden, dat de bladschijf uit verschillende los­se blaadjes is samengesteld. In dit typische boterbloemblad zag men vroeger enige gelijkenis met een vogelpoot, vandaar de volksnamen Kraaienpoot en Hanenvoet. De Egelboterbloem is giftig en de smaak van de plant is scherp (brandend gevoel) vanwege het aanwezige anemonol.

De Italiaanse naam is Ranuncolo delle passere. Ranunculo is de Italiaanse benaming voor het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Della betekent "van de/het". De betekenis van Passere is mij nog onbekend. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Ältranunkel: Egelboterbloem werd gebruikt in de oudheid als een remedie voor koude rillingen en 'Altan', die een term voor verschillende kinderziekten was.

De Noorse naam is Grøftesoleie. Dit betekent "slootboterbloem".

Er zijn twee Deense naam is Kær-Ranunkel: Dit betekent "beminde-ranonkel".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, zelden licht beschaduwde, vaak enigszins open plaatsen op natte, voedselarme tot matig voedselrijke, zure tot neutrale, meestal vrij kalkarme grond (zand, leem en laagveen).

Groeiplaats
Grasland (hooiland en weiland), moerassen (laagvenen en trilvenen), kapvlakten, waterkanten (langs vennen, plassen, sloten en beken), bossen (kwelgebieden in loofbossen, in karrensporen en langs bospaden), afgravingen (zand- en leemgroeven) en zeeduinen (duinvalleien).

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen, maar zeldzaam tot zeer zeldzaam in Zuid-Limburg, Zeeland, Flevoland en in de zeekleigebieden van Fryslân en Groningen.

Vlaanderen
Algemeen in de Kempen. Elders vrij algemeen tot zeer zeldzaam.

Wallonië
Algemeen in de Ardennen. Elders vrij algemeen tot zeer zeldzaam.

Wereld
Het grootste deel van Europa, West-Siberië, Canada en de VS. Zeer zeldzaam in Noordwest-Afrika.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Egelboterbloem

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten