Gele lis

Algemeen

De Gele lis vormt een uitgebreid wortelstelsel en is in staat voedingsstoffen (o.a nitraten) uit het water ter halen en zo de omgeving te reinigen. Daarom is deze plant ook zo geliefd als vijverplant. Hij wordt dan ook gekweekt in vele kleurvarianten. Het meest opvallende van de Gele lis zijn de zaadhulsel. Hierin zitten verscheidene damvormige zaden die (omdat de plant altijd bij het water groei) door weg te drijven zorgen voor de verspreiding. Hij bloeit in Mei, Juni en Juli.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

De naam verwijst naar de kleur van de plant en naar de familie waar zij uit komt. De gele lis wordt o.a. gebruikt als symbool van Frankrijk (Fleur de Lys of Franse Lelie) . De naam betekent letterlijk leliebloem, hoewel het symbool in feite een soort Lelie is die in het Nederlands echter Lis genoemd wordt. Lys of lis betekent in het Frans "Lelie". Hoewel deze verwarring plus de uiterlijke en taalkundige gelijkenissen tussen de Lis en de Iris behoren de "twee" bloemen tot dezelfde familie, de Lissenfamilie (Iridaceae). Het woord Lis is al heel oud en komt waarschijnlijk van het woord voor "modder", natuurlijk vanwege het feit dat deze plant altijd "natte voeten" heeft. Er is een mogelijk verband tussen de woorden "lis" en het Latijnse Lutum wat modder betekent.

Een mooi verhaal over deze plant komt van natuurverhalen.nl

De Latijnse naam van de Gele lis luidt "Iris pseudácorus". De Gele lis is de enige inheemse vertegenwoordiger van de lissenfamilie in Nederland. Wist u dat de iris en de regenboog een nauwe relatie hebben? Luister:

Lang, heel lang geleden hadden veel Griekse goden een probleem: de mensen op aarde luisterden vaak niet naar de boodschappen van de goden. Iedere god bedacht een eigen oplossing voor dit probleem. De ene god bracht de boodschap met donder en bliksem, de andere met liefdespijlen en weer een ander fluisterde de boodschap liefdevol in de oren van de mensen. Een hele mooie oplossing had oppergodin Hera.Hera bedacht een mooie, werkelijk schitterende oplossing. Ze nam de Griekse godin Iris part time in dienst om haar boodschappen duidelijk én oogverblindend naar de aarde te sturen:

Is de hemel donker en dreigend gekleurd en schijnt de zon op wolken vol regendruppels, dan is Iris onderweg. Op voeten zo snel als de wind snelt Iris met een boodschap onder de arm vanuit de hemel via de regenboog naar de aarde.En de Grieken wisten dat Iris kwam als ze de dreigende luchten met de kleurrijke pracht van de regenboog zagen.Door haar andere taak hielden de boeren van Iris, Ze bracht het water uit de meren en de rivieren naar de wolken waarmee deze de gewassen besproeide. De boeren noemden haar de groeigodin.Om deze bijzondere godin niet te vergeten staan ter nagedachtenis aan Iris bloemen op aarde die getooid zijn met de meest betoverende kleuren van de regenboog.

Namen in andere talen

  • English: Yellow Iris, Yellow Flag
  • Français: Iris faux acore, Iris des marais
  • Deutsch: Wasser-Schwertlilie
  • Espanõl:
  • Italiano: Giaggiolo acquatico
  • Svenska: Svärdslilja
  • Norsk: Sverdlilje
  • Dansk: Gul Iris

Verklaring Buitenlandse namen

Er twee Engelse namen:

  1. Yellow iris. Dit is de Engelse vertaling voor de Nederlandse naam.
  2. Yellow Flag: Dit betekent "gele vlag". Waarschijnlijk is de naam ontstaan omdat het uit drie delen bestaande bloemdek heen en weer beweegt in de wind net zoals een vlag.

Er zijn twee Franse namen

  1. Iris faux acore: Dit betekent "iris valse acorus". Dit wordt in het tweede deel van de wetenschappelijke uitgelegd.
  2. Iris des marais. Dit betekent "iris van het moeras".

De Duitse naam is Wasser-Schwertlilie: Dit betekent "water-zwaarlelie". Dit omdat deze lelie/iris zwaardvormige kroonbladen heeft.

De Italiaanse naam is Giaggiolo acquatico. Giaggiolo komt van Gialla dat "geel" betekent. En Acquatico dat "water" betekent. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Dus hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse en Noorse naam is nagenoeg gelijk, Svärdslilja/Sverdlilje. Ook "zwaardlelie dus. Als je de Gele lis in een bepaalde hoek bekijkt is er een gelijkenis met een zwaard. Deze plant is absoluut geen familie van De leliefamilie (Liliaceae).

De Deense naam is Gul Iris: Dit betekent "gele iris".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op natte, matig voedselrijke tot voedselrijke grond en in ondiep matig voedselrijk tot voedselrijke, stilstaand of zwak stromend, zoet water.

Groeiplaats
Moerassen (verlandingsvegetaties), bossen (moerasbossen, bronbossen, beekbegeleidende loofbossen en wilgengrienden), waterkanten (langs sloten, kanalen, beken, rivieren, plassen, poelen, meren en op aanspoelselgordels op rivieroeverwallen), grasland (verruigd grasland en nat hooiland), zeeduinen (duinvalleien) en heide (langs voedselrijk geworden heidevennen en hoogveenwijken).

Verspreiding

Nederland
Algemeen.

Vlaanderen
Algemeen.

Wallonië
Vrij algemeen, maar zeldzaam in de Hoge Ardennen.

Wereld
West-Azië, Noordwest-Afrika en bijna heel Europa. In Scandinavië ongeveer tot de poolcirkel (op de Lofoten nog noordelijker). Ingeburgerd in Noord-Amerika, Nieuw-Zeeland en Japan.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Gele lis

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's