Gewone waternavel

Algemeen

Waternavel valt niet op door de mooie bloemen maar door het afwijkend blad. Het is de enige wilde plant met een stengel in het midden van het blad. Alleen de Oost-Indische kers (Tropaeolum majus) lijkt er op maar dit is een echte cultuurplant, alhoewel hij wel veel te zien is in heemtuinen. Die bloem is trouwens wel mooi maar heel erg klein. Zo onopvallend dat je hem snel over het hoofd ziet. Kijk op Google afbeeldingen en je ziet héééél veel foto's van het blad en een enkele van de bloem. Zelf heb ik hem ook nog niet gefotografeerd (wel naar gezocht).

Als je het over Gewone waternavel hebt dan kan je niet om Grote waternavel (Hydrocotyle ranunculoides). Deze tuinexoot werd vooral in vijvers gebruikt maar door zijn enorme wildgroei al snel weggedaan. Met als resultaat dat in 1994 de eerste wilde exemplaren werden waargenomen. Nu groeien hele watergangen dicht en is het zelfs verboden deze exoot (hij komt van origine uit noord-Amerika) nog te verkopen. Het verschil tussen de Gewone en grote Waternavel (wordt ook wel Amerikaanse Waternavel genoemd) is in het begin minimaal. Later zie je duidelijk dat het blad van de grote Waternavel  meer is ingesneden (het is eigenlijk geen navel meer!) en hij is, zoals de naam ook zegt, veel groter.

In dit filmpje is dit enorme probleem goed te zien.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

Gewoon dus ter onderscheid van de hier boven genoemde Grote waternavel (Hydrocotyle ranunculoides).

Dit is de enige wilde plant waarbij de stengel in het midden van het blad uitkomt (als een soort navel). Zij groeit bij of in het water.

Namen in andere talen

  • English: Marsh pennywort
  • Français: Ecuelle d'eau
  • Deutsch: Wassernabel
  • Espanõl:
  • Italiano: Soldinella acquatica 
  • Svenska: Spikblad
  • Norsk: Skjoldblad
  • Dansk: Vandnavle

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Marsh pennywort: Marsh betekent "moeras". Het woord Pennywort laat zich eigenlijk niet vertalen. De typische ronde bladeren van deze plant zijn vaak even groot als een Engelse penny. Kinderen gebruikten vroeger deze bladeren als speelgeld. Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel.

De Franse naam is Ecuelle d'eau. Dit betekent "kom met water". Na vochtig weer blijft er altijd iets wat water staan op de ronde bladeren van deze plant.

De Duitse naam is Wassernabel. Dit betekent gewoon "waternavel".

De Zweedse naam is Spikblad. Dit betekent "spijkerblad". Een heel andere benaming voor deze plant. Deze Zweedse naam is ontstaan 1867. De bladeren waren vergelijkbaar met de nagels/spijkers met een brede en platte kop.

De Noorse naam is Skjoldblad. Dit betekent "schermblad.

De Deense naam is Vandnavle. Dit betekent weer "waternavel".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op natte, voedselarme tot matig voedselrijke, meestal zwak zure, maar soms basische, vaak venige en enigszins verstoorde grond (veen, zand, leem en zavel). De groeiplaatsen staan in de winter vaak onder water en vallen in de zomer droog.

Groeiplaats
Moerassen (veenmoeras en trilveen), waterkanten (o.a. langs vennen, greppels, beken en plassen), bermen, kwelplekken, heide (heidemoerasjes, vennen en hoogveen met binnendringende meststoffen), grasland (hooiland en onbemest grasland op veen), zeeduinen (binnenduinweiland en duinvalleien), afgravingen (zandgroeven), brongebieden enn struwelen (moerasstruweel en beginnend moerasbos).

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen in laagveengebieden, in het oosten en midden van het land en in de duinen, zeldzaam in het noordelijk zeekleigebied. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Vrij algemeen. Het meest in de Kempen en in de duinen. Zeldzaam tot zeer zeldzaam in de Polders en in de Leemstreek.

Wallonië
Vrij zeldzaam in de Ardennen.

Wereld
West-, Midden- en Zuid-Europa, van Zuid-Spanje tot in Zuid-Scandinavië en van Ierland tot in Polen. Ook op IJsland. Zeer zeldzaam in Oost-Europa, Noordwest-Afrika, de Azoren en Zuidwest-Azië.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Gewone waternavel

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's