Groot heksenkruid

Algemeen

Door de apart gevormde kroonbladen en de lange uitstekende meeldraden is Groot heksenkruid niet te verwarren met enig andere soort. Of het moet het broertje/zusje Klein heksenkruid (Circaea intermedia) zijn. Maar deze is zeer zeldzaam en maar op een paar plekken in Nederland waargenomen. Persoonlijk vind ik de vruchten van dit plantje een opvallende verschijning.

Verklaring Nederlandse naam

De Nederlandse naam is terug te voeren op een oud bijgeloof dat beweerde dat, wie de plant in het bos aantrof, er zeker van kon zijn dat heksen hem/haar op een dwaalspoor zouden brengen, of al hadden gedaan.

Namen in andere talen

  • English: Enchanter's-nightshade
  • Français: Circée de Paris, Herbe des sorcieres
  • Deutsch: Gewöhnliches Hexenkraut
  • Espanõl:
  • Italiano: Erba maga comune 
  • Svenska: Stor häxört
  • Norsk: Stortrollurt
  • Dansk: Dunet Steffensur

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Enchanter's-nightshade. Dit betekent "toverende-nachtschade". Het woord toverende is eigenlijk het zelfde als de Nederlandse naam, Heksenkruid. De naam Nachtschade is gegeven omdat Nachtschade en Heksenkruid waarschijnlijk zijn verwisseld in het verleden. In oude kruidenboeken sprak men vaak over kleverige bessen maar het waren de harige vruchten van deze plant.

 Er zijn twee Franse namen:

  1. Circée de Paris: Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.
  2.  Herbe des sorcieres: Dit betekent "kruid van de tovenaars".

De Duitse naam is Gewöhnliches Hexenkraut. Dit betekent "gewoon heksenkruid.

De Zweedse naam is Stor häxört. Dit is de Zweedse benaming voor de Nederlandse naam. Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid".

De Noorse naam is Stortrollurt. In Noorwegen heet deze plant "groot trollenkruid". Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid".

De Deense naam is Dunet Steffensur. Dunet betekent "donzige", naar de harige vruchten. Sur betekent "kruid" en Steffen komt van de gekerstende naam van de plant. De Druïden beschouwden de plant als heilig en Sint Stefanus, beschermheilige der paarden "had ook enkele trekken van den een of anderen Germaanschen god" (zo schreef men). De naam is dus overgenomen. Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Beschaduwde tot vaak halfbeschaduwde plaatsen op vochtige tot vrij natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, vrij stikstofrijke, humusrijke en vaak kalkhoudend, liefst lemige grond (leem, zand, zavel, klei en mergel).

Groeiplaats
Bossen (loofbossen, bronbossen, hoogste delen van wilgenbossen, parkbossen, grienden en langs bospaden), struwelen, kreupelhout, heggen, hakhoutbosjes, zeeduinen (binnenduinrandbossen) en bij buitenplaatsen.

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen in Zuid-Limburg, in Twente, in de Achterhoek, in het rivierengebied en langs de binnenduinrand in de Hollandse en Zeeuwse duinen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Vrij algemeen. Het meest in de Leemstreek.

Wallonië
Vrij algemeen in Brabant en ten zuiden van de lijn Samber en Maas.

Wereld
Europa (noordelijk tot in Zuid-Scandinavië), in sommige berggebieden in West- en Midden-Azië en zeer zeldzaam in Noordwest-Afrika. In Noord-Amerika komt dit var. canadensis voor.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Groot heksenkruid

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's