Groot hoefblad

Algemeen

Groot hoefblad is een heel aparte verschijning. Eerst komt de bloem boven de grond. Hoe zacht de winter ook is geweest, pas als deze bijna over is gebeurt dit. Bloem is in dit geval een vreemd woord, je hebt meer een associatie van een stengel met kroonbladen. Op een afstand gezien oogt deze bloem een beetje saai en kleurloos maar dichterbij (zie foto) is het een mooie gewaarwording. Pas als deze bloem is uitgebloeid komen de bladeren. Eerst bescheiden maar uiteindelijk groeien ze enorm door tot ruim een halve meter doorsnede. Wat ik al zei, Groot hoefblad bloeit in Maart (vaak eerder) en April.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

Groot want in dezelfde familie bestaat ook een Klein hoefblad.

De naam "Hoefblad" heeft alles te maken met het blad. Na de bloei vormt dit zich en lijkt op een hoef (paardenhoef).

Namen in andere talen

  • English: Butterbur, Pestilence wort
  • Français: Pétasite officinal
  • Deutsch: Rote Pestwurz
  • Espanõl: Pata de caballo
  • Italiano: Farfaraccio maggiore 
  • Svenska: Pestskråp, Pestilensrot
  • Norsk: Lækjepestrot/legepestrot
  • Dansk: Rød Hestehov, Tordenskræppe

Verklaring Buitenlandse namen

Er zijn twee Engelse namen:

  1. Butterbur: Butter betekent natuurlijk "boter". De vertaling van Bur komt steeds uit op "stekelvrucht". Maar aangezien deze plant nergens stekels heeft is Butterbur een vreemd woord. Groot hoefblad krijgt na de bloei grote bladeren waar vroeger bij warm weer ter verkoeling boter in werd verpakt. Ik ben één keer een zinvollere vertaling tegen gekomen. Bur komt uit het Deens en betekent "kooi".
  2. Pestilence wort. Vrij vertaald betekent dit "pestblad/pestilentiekruid". Deze term kwam vroeger ook in Nederland voor. Groot hoefblad werd gezien als geneesmiddel tegen de gevreesde ziekte pest.

De Franse naam is Pétasite officinal. Pétasite is de Franse benaming voor de eerste wetenschappelijke naam. Officinal is de Franse benaming voor Officinalis en dit komt van Officium (Latijn) en betekent "in dienst van". Een plant met de toevoeging Officinalis stond/staat in dienst van de wetenschap. Om de geneeskrachtige werking werd/wordt deze plant daarvoor gebruikt.

De Duitse naam is Rote Pestwurz. Dit betekent "rode pestwortel". De Stengel en "bloemen" van deze plant zijn (donker) rood en in de wortel zouden de meest effectieve stoffen zitten tegen de pest.

De Zweedse naam is Pestskråp: Eigenlijk is deze naam een beetje moeilijk te vertalen. Pest is al uitgelegd bij de Engelse en Duitse naam. Het woord Skråp komt uit de jaren omstreeks 1800 en is een z.g. Onomatopoeic. Dat is een wood wat een geluid weergeeft. In dit geval het geluid van "hol brullen/ritselen of regen wat op bladeren valt".

De Noorse naam is Lækjepestrot/legepestrot: Leakje of Lege betekent "arts" en Pestrot betekent weer "pestwortel". Deze naam geeft ook aan dat de plant medisch interessant was/is (zie ook de Franse naam).

De Deense naam is Rød Hestehov: Dit betekent letterlijk "rood het geluid van paardenhoeven".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, soms licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot tijdelijk natte, voedselrijke tot zeer voedselrijke, vaak kalkhoudende grond (klei, mergel, zand, leem en veen).

Groeiplaats
Waterkanten (o.a. vijvers en kanalen), bossen (beekbegeleidende bossen en wilgen- en elzenbosjes), bermen, grasland (drassige plaatsen), ruigten (natte ruigten), langs spoorwegen (spoorbermen en langs spoorsloten), polderdijken, braakliggende grond en zeeduinen (langs vroegere duinbeken).

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen, maar zeldzaam in de zandstreken in het noordoosten, op de Veluwe, in Flevoland en op Texel (niet op de andere Waddeneilanden).

Vlaanderen
Vrij algemeen. Het meest in gebieden met een lemige bodem.

Wallonië
Plaatselijk vrij algemeen.

Wereld
Europa, behalve in het hoge noorden (hoofdzakelijk in West- en Midden-Europa). Ook in Zuidwest-Azië. Ingeburgerd in Nieuw-Zeeland en het oosten van Noord-Amerika.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Groot hoefblad

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's