Grote wederik

Algemeen

Dit verhaal las ik op de website van Flora van Nederland. Wederik is het enige geslacht in onze flora dat zogenaamde oliebloemen heeft en wordt dan ook bezocht door de kleine, ongeveer negen mm grote Slobkousbij, die zorg dragen voor de bestuiving (de bij is hierin gespecialiseerd). De olie wordt afgescheiden door klierharen op de voet van de vergroeide helmdraden. Vrouwelijke bijen verzamelen deze olie tegelijk met pollen. Het mengsel van pollen en olie vegen de bijtjes tijdens de vlucht bij elkaar aan de achterpoten, waar het wordt opgeslagen in speciale zakvormige aanhangsels, de "slobkousen". Met dit mengsel worden de larven gevoed. Slobkousbijen en Wederik zijn nauw op elkaar afgestemd: de bijen komen uit hun poppen omstreeks de langste dag, precies dezelfde tijd dat bij voorbeeld onze Grote wederik begint te bloeien.

Vanwege de bloedrode vlek in de gele bloemkronen werd Grote wederik wel gebruikt tegen bloedspuwen, maar de effectiviteit is ongewis.

Ook op dezelfde website van Flora van Nederland is een videodeterminatie te vinden van deze plant.

Verklaring Nederlandse naam

Het woord Wederik is afgeleid van het Duitse woord "weiderich", dat wilgachtig betekent. Zowel Grote wederik als Basterdwederik hebben wilgachtige bladeren. Het woord basterd komt van "bastaard". Zo wordt onderscheid gemaakt tussen de Basterdwederik die geen genezende eigenschappen heeft en de Grote wederik die deze eigenschappen wel heeft.

Namen in andere talen

  • English: Yellow loosestrife
  • Français: Lysimaque vulgaire
  • Deutsch: Gemeiner Gilbweiderich
  • Espanõl:
  • Italiano: Lisimaquia amarilla
  • Svenska: Strandlysing
  • Norsk: Fredløs
  • Dansk: Almindelig Fredløs

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Yellow loosestrife. Yellow betekent natuurlijk "geel", de kleur van de plant. Loose-strife is een literaire vertaling uit het Grieks. In oude tijden werd er geloofd dat de plant zo krachtig was dat als je de plant plaatste op het juk van een woedende/lastige os deze zijn krachten weer beheersde. Dit Griekse woord is Lusimachos, waar ook de orginele wetenschappelijke naam vanaf stamt. Een andere plant heeft ook deze naam in zich. De Grote kattenstaart (Lythrum salicaria) heet Purple loosetrife.

De Franse naam is Lysimaque vulgaire. Dit betekent "gewone lysimachia".

De Duitse naam is Gemeiner Gilbweiderich. Dit betekent "gewone geel wederik". Dit om aan te geven dat dit de Grote wederik is. De Grote kattenstaart is bijv. in het Duits Blut-weiderich.

De Zweedse naam is Strandlysing. Dit betekent letterlijk "strand schijn". De verklaring is simpel maar ook een beetje verwarend. Strand wil alleen maar zeggen dat deze plant van een vochtige omgeving houdt. Hiermee wordt dus niet het zilte strand bedoeld maar de zoete kustlijn van een rivier of meertje. Het woord Schijnen is de benoeming van de Zweedse botanist Samuel Liljeblad (20 december 1761-1 april 1815). De plant valt op/schijnt door de felle gele kleur in zijn omgeving.   

De Noorse naam is Fredløs. De naam Fredløs wordt meestal vertaald met "outlaw/vogelvrije". Dit is een beetje typische vertaling. Maar het zou een verkeerde interpretatie zijn van de plant met de Griekse naam lysimakheios (naar koning Lysimachus , Hellenistische koning 361-281 voor Christus). Het woord is afgeleid van het Griekse Lysimakhos wat "het oplost of afmaken een gevecht" betekent van Lyein 'oplossen/eindigen en Makhe "gevecht".

De Deense naam is Almindelig Fredløs. Dit betekent "algemene Fredløs".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselrijke, zwak zure tot neutrale grond (zand, leem of laagveen).

Groeiplaats
Zeeduinen (duinvalleien en op overstoven humuslagen), moerassen (o.a. rietland en verlandende sloten), waterkanten (o.a. langs greppels en sloten), bij bronnen, ijsbaantjes, langs spoorwegen (spoordijken), heide (langs schelpenpaadjes), afgravingen (zand- en leemgroeven), grasland (nat, licht bemest grasland, hooiland en blauwgrasland), bermen, bossen (moerasbossen en langs bospaden), hoge delen van grienden en struwelen.

Verspreiding

Nederland
Zeer algemeen, maar zeldzaam in het noordelijk zeekleigebied, in het waddengebied en in Flevoland.

Vlaanderen
Zeer algemeen in de Kempen en de Zand- en Zandleemstreek, vrij zeldzaam in de Leemstreek en vrijwel ontbrekend in de Polders.

Wallonië
Algemeen, maar zeldzaam in Brabant en het Maasgebied.

Wereld
Gematigde streken in Europa en Azië, van Ierland en Portugal tot in Japan. In Noordoost-Europa tot de poolcirkel. Ingeburgerd in Noord-Amerika en Nieuw-Zeeland.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Grote wederik

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's