Algemeen

Als je Boterbloem in Google intypt blijkt dat er heel veel soorten zijn . 

  • Akkerboterbloem (Ranunculus arvensis)
  • Behaarde boterbloem (Ranunculus pardoes)
  • Blaartrekkende boterbloem (Ranunculus secretaris)
  • Bosboterbloem (Ranunculus polyanthemos subsp. nemorosus)
  • Egelboterbloem (Ranunculus flammula)
  • Grote boterbloem (Ranunculus lingua)
  • Gulden boterbloem (Ranunculus auricomus)
  • Kalkboterbloem (Ranunculus polyanthemos subsp. polyanthemoides)
  • Knolboterbloem (Ranunculus bulbosus)
  • Kruipende boterbloem (Ranunculus repen)
  • Scherpe boterbloem (Ranunculus acris)

Een lange lijst dus!! Dit geeft aan dat als iemand zegt "ik zag een Boterbloem" dan moet het antwoord moet zijn. "Welke van de 11 soorten.  En ze lijken ook nog allemaal op elkaar. (althans een heleboel). Dus bijna overbodig om te zeggen dat een goede flora echt nodig is. Alle Ranunculus soorten zijn giftig voor vee, maar hun onaangename smaak zorgt dat het vee ze vanzelf laat staan. Vergiftiging kan wel optreden wanneer boterbloemen overvloedig voorkomen in reeds afgegraasde weiden waar weinig eetbaars overgebleven is.

Zoals het verspreidingskaartje al laat zien is deze Boterbloem helemaal niet zo algemeen. Hij staat ook te boek als een vrij zeldzame soort en op de Rode lijst als kwetsbaar. Kennelijk stelt de Gulden boterbloem veel eisen aan de bodemgesteldheid. Hij is te goed te herkennen aan het verschil tussen rozet- en stengelbladeren, het “aangevreten bloemdek” en de behaarde vruchten. Ook de bloeitijd kan een kenmerk zijn, April en Mei.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

Voor mij is het woord Gulden in de naam Gulden boterbloem nog onbekend.

Het woord Boterbloem zegt iets over de kleur. Hij lijkt/leek op boter. Een mooi verhaal over de gele kleur is te vinden op een pagina van Nature Today.

Namen in andere talen

  • English: Goldilocks buttercup, Greenland buttercup
  • Français: Renoncule tête d'or
  • Deutsch: Gold-Hahnenfuß
  • Espanõl:
  • Italiano: Ranuncolo botton d'oro
  • Svenska: Majsmörblomma
  • Norsk: Nyresoleie
  • Dansk: Nyrebladet Ranunkel

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Goldilocks buttercup. Dit betekent letterlijk "goudlokje boterbloem. Het is een combinatie van het woord Goldilocks dat zou verwijzen naar de harige hangende vruchten van deze plant (één keer gelezen!) en Buttercup dat wordt uitgelegd bij de Nederlandse naam.

De Franse naam is. Dit betekent "ranonkel met een hoofd van goud", de Franse benaming van de wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Gold-Hahnenfuß. Gold betekent natuurlijk "goud". Hahnenfuß betekent "hanevoet/poot". Veel boterbloemen hebben ingesneden bladeren. Ze zijn soms zo diep ingesneden, dat de bladschijf uit verschillende los­se blaadjes is samengesteld. In dit typische boterbloemblad zag men vroeger enige gelijkenis met een vogelpoot, vandaar de volksnamen Kraaienpoot en Hanenvoet.

De Zweedse naam is Majsmörblomma. Dit betekent "mei boterbloem". Naar de bloeitijd dus. Alhoewel de Gulden boterbloem al vanaf April te zien is.

De Noorse en Deense naam is nagenoeg gelijk, naam is Nyresoleie/Nyrebladet Ranunkel. Dit betekent "nierboterbloem/niervormig blad ranonkel". Dit alles verwijst naar het onderste niervormige stengelblad.  Soleie betekent Boterbloemfamilie (de Ranonkels) waar deze plant toe behoort. Maar wat Solei echt betekent is mij nog onbekend.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot beschaduwde, maar meestal half beschaduwde plaatsen op vrij droge tot vrij natte, matig voedselrijke, zwak zure tot vaak kalkhoudende, lemige of kleiige grond (zand, leem, zavel, rivierklei, löss en op stenige plaatsen).

Groeiplaats
Bossen (loofbossen, parkbossen, beek- en rivierbeleidende bossen en langs bospaden), bosranden, houtwallen, heggen, hakhout in uiterwaarden en de hoogste delen van wilgenvloedbos, zeeduinen (in bossen aan de binnenduinrand), waterkanten (slootkanten en op enigszins afkalvende beekoeverwallen), rotsachtige plaatsen, moerassen (rietland), bermen en grasland (aan de voet van dijken, in boezemland en soms in hooiland).

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam, maar plaatselijk vrij algemeen in Zuid-Limburg, Twente, langs het Zwarte Water en de benedenloop van de rivieren. Zeer zeldzaam in Zeeland, het Waddengebied en in het noordoosten van het land. Niet in het noordelijk zeekleigebied en in Flevoland.

Vlaanderen
Plaatselijk vrij algemeen in de Leemstreek en de Voerstreek. Elders veel zeldzamer of ontbrekend.

Wallonië
Vrij algemeen in Brabant, het Maasgebied en Lotharingen. Zeldzaam in de Ardennen.

Wereld
Europa, behalve in het meest zuidelijke deel. Oostelijk tot in Midden-Azië. Ook op Groenland.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Gulden boterbloem

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten