Heemst

Algemeen

Deze plant hoort thuis in brakke rietmoerassen, dus waar het water aan de zoute kant is. De Heemst is inmiddels een zeldzame plant geworden, die een plaats heeft gekregen op de rode lijst van bedreigde plantensoorten. Dit is niet zo vreemd, als we bedenken, dat deze planten juist daar opkwamen en gedijden, waar nog niet lang geleden het zoute zeewater was teruggedrongen. Bijvoorbeeld na de afsluiting van het IJsselmeer volgde de Heemst de echte zoutwaterplanten zoals Schorrekruid, Lamsoor en Zeekraal op in een vegetatie van Riet, Leverkruid en Harig wilgeroosje. Door de onderlinge concurrentie tussen deze soorten en als gevolg van het steeds zoeter worden van het water, is de Heemst tenslotte nagenoeg verdwenen.

Heemst bloeit in Juli tot en met September.

Verklaring Nederlandse naam

De naam is een verbastering van Hybiscus. Botanisch gezien behoort heemst, net zoals de Hybiscus tot de familie van de Kaasjeskruidachtigen (Malvaceae).

Heemst werd door de Grieken ook wel Ebiskos genoemd. Een oude Duitse volksnaam is hier van afgeleid, Ybisch. Later werd dit Eibisch, zoals de plant nog steeds heet in het Duits. Een gekweekte nauw verwante tuinsoort is Stokroos (Altheae rosea). Dit zie je terug in de Deense naam voor deze plant.

Namen in andere talen

  • English: Common marsh mallow
  • Français: Guimauve officinale
  • Deutsch: Echter Eibisch
  • Espanõl: Malvavisco
  • Italiano: L’Altea comune
  • Svenska: Läkemalva
  • Norsk: Läkemalva
  • Dansk: Læge-Stokrose

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Common marsh mallow. Common betekent "gewoon". Marsh betekent "moeras". De plant geeft voorkeur aan een vochtige bodem. Mallow  is afgeleid van het Oud Engelse "malwe" wat weer geïmporteerd werd uit het Latijnse "malva". Ook kan het van het vroegere Griekse woord μαλάχη (malakhē) wat "mallow" betekent er mee te maken hebben. Beide termen zijn trouwens van Mediterraanse afkomst bedoeld voor een groep planten (Lavatera) die later zijn ingedeeld tot de Malva familie. Vroeger was de wortel van Heemst de grondstof voor Marshmallows die in Engeland en de VS erg veel worden/werden gegeten. Nu is er een synthetische variant.

De Franse naam is Guimauve officinale. Guimauve is hier één (mauve betekent als los woord "paars") woord. Het betekent "witte Mauve". Guimauve is de Franse benaming voor onder andere het snoepgoed Marshmallows wat vroeger m.b.v Heemst werd gemaakt. Officinale komt van Officium (Latijn) en betekent "in dienst van". Een plant met de toevoeging Officinalis stond/staat in dienst van de wetenschap. Om de geneeskrachtige werking werd/wordt deze plant daarvoor gebruikt. Heemst werd/wordt medicinaal gebruikt tegen prikkelhoest, kriebelhoest, rokershoest, kinkhoest en droge hoest. Heemst is een oeroud geneeskruid. Het werd vroeger ook gebruikt als voeding (althans de wortels, en wel meestal door arme mensen). De Romeinen, Syriërs, Grieken en Armeniërs aten enkele millennia geleden deze plant met veel smaak. De gedroogde wortel werd gebruikt om soepen in te dikken.

De Duitse naam is Echter Eibisch. Echter betekent natuurlijk "echte" en Eibisch komt uit middel hoog Duits  Ibesche, het oud hoog Duitse ibisca, het Latijnse Ibiscum en het oud Griekse ἰβίσκος (ibískos).  De Hibiscus is lid van de Kaasjeskruid (Malvaceae) net zoals Heemst. Maar deze plant komt in het wild voor.

De Italiaanse naam is L’Altea comune. Dit betekent "algemene Althaea". Het is een combinatie van het eerste deel van de wetenschappelijke naam en het woord Comune.

De Zweedse en Noorse naam is Läkemalva. Dit betekent "genezende malva".

De Deense naam is Læge-Stokrose. Dit betekent "genezende-stokroos". De Stokroos is familie van Heemst en heet wetenschappelijk Alcea rosea met als synoniem: Althaea rosea. Dus zelfs de zelfde wetenschappelijke naam als Heemst.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen op vochtige tot vrij natte, voedselrijke, meestal brakke grond (klei en veen).

Groeiplaats
Moerassen (rietmoerassen), ruigten (natte ruigten en strooiselruigten), kwelders (hogere delen), zeeduinen (duinvalleien en strandvlakten die grotendeels door duinen zijn omgeven) en waterkanten (langs poelen met brak veen en langs brakke kreken).

Verspreiding

Nederland
Vrij zeldzaam in Zeeland, in het laagveengebied in Noord-Holland en langs het IJsselmeer in Zuidwest-Fryslân, elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Zeer zeldzaam. Het meest in de Oost-Vlaamse, Scheldepolders en kustpolders.

Wallonië
Uiterst zeldzaam.

Wereld
Van Centraal-Azië tot in West-Europa. In onze omgeving voornamelijk in kustgebieden.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Heemst

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten