Heermoes

Algemeen

Het meest opvallende van de Heermoes, een nakomeling van een oerplant die 400 miljoen jaar geleden in het Paleozoïcum – het geologisch tijdperk tussen 542 en 251 miljoen jaar geleden - bossen vormde, vind ik de twee verschijningsvormen. In April verschijnen de zogenaamde kleurloze  fertiele stengels. Deze verspreiden de sporen (het is dus geen zaadplant. Als deze zijn afgestorven komen de "dennentak" achtige stengels boven de grond. Dit is meestal omstreeks April en Mei. 

Heermoes is zeer succesvol als het om verspreiding gaat (zie kaartje). Dit komt niet alleen omdat sporen zo ver komen maar ook omdat de plant zich vegetatief vermeerdert (elk stukje plant wordt weer een nieuwe Heermoes) en de wortels gaan ook nog eens meters diep onder de grond en kunnen zich in het horizontale vlak vertakken.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

Er zijn twee verklaringen voor het woord Heermoes:

  1. Men kan ‘moes’ vertalen als "spijs of "bladgroente" maar dit is te gezocht, mede omdat het kruid, gezien het grote gehalte aan kiezelzuur, niet geschikt is om gegeten te worden. Deze verklaring is dus nog niet rond.
  2. De naam is ontstaan uit de woorden 'herde' of 'kudde' en 'moes' of 'mos', dit omdat dat de Heermoes heel vaak in groepen bijeen staat zoals ook bij mossen het geval is.

Namen in andere talen

  • English: Field horsetail
  • Français: Prêle des champs
  • Deutsch: Ackerschachtelhalm
  • Espanõl: Cola de caballo
  • Italiano: Equiseto dei campi
  • Svenska: Åkerfräken
  • Norsk: Åkersnelle
  • Dansk: Ager-Padderokke

Verklaring Buitenlandse namen

.

De Engelse naam is Field horsetail. Dit betekent "veld paardenstaart". Het is de Engelse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Franse naam is Prêle des champs. Dit betekent ook "veldpaardenstaart".

De Duitse naam is Ackerschachtelhalm. Letterlijk betekent dit "akker/veld doos stengel". Hiermee wordt natuurlijk de opvallende verdikking bedoeld van de kleurloze fertiele stengels (zie algemeen).

De Zweedse naam is Åkerfräken. Dit betekent ook "veldpaardenstaart".

De Noorse naam is Åkersnelle. Dit betekent letterlijk "veld haspel". Het gedeelte tussen het punt waar de "zijstengels" uitkomen lijkt op een ouderwets spinhaspel.

De Deense naam is Ager-Padderokke. Dit betekent "veld-amfibie haspel". Uiteraard is hier een verklaring voor nodig. Het woord Veld wordt uitgelegd bij de wetenschappelijke naam. Het woord amfibie geeft aan dat deze plant zowel op het droge als in een zeer vochtige omgeving kan groeien. Het woord Haspel wordt bij de Noorse naam uitgelegd.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot halfbeschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, vrij voedselarme tot zeer voedselrijke, omgewerkte of verstoorde en vaak kalkhoudende grond (zand, zavel, klei en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Plantsoenen, pioniervegetaties, grasland (grasvelden en vrij schraal weiland), ruigten (voedselrijke ruigten), bermen (omgewoelde plekken), dijken, waterkanten (langs sloten en kanalen), langs spoorwegen, tussen straatstenen, akkers (hakvruchtakkers), tuinen, moestuinen, bossen (lichte loofbossen), bosranden en op plekken met kwel van brak water.

Verspreiding

Nederland
Zeer algemeen.

Vlaanderen
Zeer algemeen.

Wallonië
Algemeen, maar zeldzamer in de Ardennen.

Wereld
Alle werelddelen, in gebieden met een gematigd of koud klimaat, noordelijk tot rondom de Noordelijke IJszee.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Heermoes

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's