Japanse duizendknoop

Algemeen

De Japanse duizendknoop is een beruchte plant. Hij is een enorme probleemplant. Ondank dat hij er best wel mooi uit ziet (zie foto's) is de Japanse Duizendknoop te vinden op een lijst van een van de honderd meest invasieve planten ter wereld. Met invasief word bedoeld dat de plant alles overheersend is. Hij verdringt de inheemse flora, dus de inheemse flora die van origine hier voorkomt. En hij is nauwelijks te bestrijden. Tot op de dag vandaag is nog geen effectieve methode gevonden om dit te doen. En dat te denken dat de Japanse duizendknoop tussen 1829 en 1841 in Europa ingevoerd door de bekende arts/botanicus Philipp Franz von Siebold (zie paragraaf `planten in het nieuws). Puur om te laten zien wat voor mooie soorten wel niet in Azië voorkomen. Er zijn nog zo’n twintig originele planten of stekken aanwezig in de Hortus botanicus. Die staan daar dus al 200 jaar!

Naast deze plant zijn er nog twee ondersoorten te vinden in het wild in Nederland. De Basterdduizendknoop (Fallopia x bohemica) en de Sachalinse duizendknoop (Fallopia sachalinensis).  Volgens de Duitse Wiki-pagina is het verschil eenvoudig te zien. Even wijdverspreid is de hybride van deze twee soorten: Fallopia × bohemica (syn.: Reynoutria × bohemica , Reynoutria × vivax ). De eenvoudigste manier om dit vast te stellen is via de beharing van de bladeren: Reynoutria japonica : bladeren onbehaard (of beharing is niet met het blote oog te zien); Reynoutria sachalinensis : blad aan de onderkant behaard; Fallopia × bohemica : alleen de bladnerven zichtbaar behaard. De Japanse Duizendknoop bloeit in Augustus en September.

Oorspronkelijk werd het geslacht Polygonum veel ruimer opgevat dan tegenwoordig. Dit geslacht is opgesplitst in Duizendknoop (Persicaria), Kielduizendknoop (Fallopia) en Varkensgras (Polygonum). Om een beter inzicht te krijgen in deze familie staat op het YouTube-kanaal van Floron een uitgebreide video. Het eerste gedeelte gaat over het Zuring-geslacht (Rumex) maar vanaf 42:36 word het Duizendknoop-geslacht behandeld.

Als aanvulling op deze zeer verhelderende video staan er in deze tabel op de verspreidingsatlas van Floron ook enkele verschillen/overeenkomsten van deze 3 soorten Japanse duizendknoop. 

Verklaring Nederlandse naam

De Japanse duizendknoop heet zo omdat de plant inheems in Japan, China, Taiwan en Korea. De bekende botanicus Philipp Franz von Siebold heeft een exemplaar uit Japan meegenomen.

De plant maakt deel uit van de Duizendknoopfamilie (Polygonaceae). Deze groep planten is te herkennen aan de verdikte stengel en/of wortel. Dus met wel "duizend" knopen.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Namen in andere talen

  • Frysk: Reuze readskonk
  • English: Japanese knotweed
  • Français: Renouée du Japon
  • Deutsch: Japanischer Flügelknöterich
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Fallopia giapponese
  • Svenska: Parkslide
  • Norsk: Parkslirekne
  • Dansk: Japan-Pileurt

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Japanese knotweed. Dit is het zelfde als de Nederlandse naam.  Japanse duizendknoop wordt in Groot-Brittannië geclassificeerd als gecontroleerd afval en de verwijdering ervan is bij wet geregeld. Sommige huiseigenaren in het Verenigd Koninkrijk kunnen hun huis niet verkopen als er aanwijzingen zijn voor duizendknoop op het terrein. De soort is duur om te verwijderen. Volgens de Britse regering bedroegen de kosten voor de bestrijding van duizendknoop in 2014 £1,25 miljard.

Voor de verspreiding van Japanse duizendknoop in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Renouée du Japon. Dit betekent letterlijk "opnieuw geknoopte uit Japan". Het Opnieuw geknoopte slaat op het feit dat deze plant onderdeel uitmaakt van de Duizendknoopfamilie (Polygonaceae). De stengels van deze plantenfamilie hebben knoestige/verdikte delen. Waaruit dan weer nieuwe stengelbladeren groeien. Het gedeelte 'uit Japan' word o.a uitgelegd in de paragraaf Algemeen.

De Duitse naam is Japanische Staudenknöterich. Zoals de vorige namen word het woord Japanische (Japanse) op diverse plekken uitgelegd. Staude (komt van het Middelhoogduitse stûde ) is in wezen een tuinbouwterm voor bloeiende planten die uit de wortel ontkiemen. Dit zegt iets over het uiterlijk van de plant in vergeleken met bijv. Zachte duizendknoop (Persicaria mitis).

Voor de verspreiding van Japanse duizendknoop in Duitsland zie deze kaart.

De Spaanse naam is mij onbekend.

De Italiaanse naam is Fallopia giapponese. Dit is de Italiaanse benaming voor de wetenschappelijke. Giapponese is te vertalen als  Nipponese. En dit verklaard meteen het wetenschappelijke woord Japonica (Nippon dus).

De Zweedse en Noorse naam is min of meer gelijk, Parkslide/Parkslirekne. Park (net als het Nederlandse Park) geeft de algemeenheid van de plant aan in vergelijking met andere soortenDuizendknoop. Slire betekent "schede", dus waar het blad begint bij de stengel. Kne betekent "knie". Overal waar een bladschede zit is ook een verdikte plek/knie.. Er zitten wel "duizend" knopen/knieën op de stengel. De eerste ontsnapte exemplaren van Japanse duizendknoop werden in 1909 gevonden in Blekinge en Östergötland (provincies in Zweden). Iets eerder, in 1901, werd het eerste exemplaar in Noorwegen in het wild waargenomen.

Voor de verspreiding van Japanse duizendknoop in Zweden zie deze kaart.

De Deense naam is Japan-Pileurt. Dit betekent "Japan pijlkruid". Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid". Persoonlijk denk ik dat het woord Pijkruid verwijst naar de smalle stengelbladeren van sommige andere soorten Duizendknoop. Pileurt word ook vertaald met Willgkruid. Dit zegt natuurlijk iets over de smalle Wilgenblaadjes. Dus in het geval van Japan-pileurt is het een verwijzing dat de plant onderdeel is/was van het Duizendknoop-geslacht. 

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op matig vochtige, voedselrijke grond (zand, leem en zavel).

Groeiplaats
Bosranden, bossen (loofbossen, bronbossen, beekbossen, parkbossen en landgoedbossen), langs spoorwegen (spoordijken en spoorbermen), braakliggende grond, grazige dijken, waterkanten (sloten, beken, kanalen en rivieren), bermen, tuinen, ruigten (humeuze ruigten), ruderale plaatsen, afgravingen (zandgroeven) en industrieterreinen.

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen. Het meest in Noord-Brabant, Gelderland, Overijssel en in de kuststrook.

Vlaanderen
Vrij algemeen, maar minder in de Polders en in de Kempen.

Wallonië
Vrij algemeen.

Wereld
Oorspronkelijk uit Japan, China en Taiwan. Ingeburgerd in Europa (sinds de negentiende eeuw), behalve in de meest zuidelijke landen.

Verspreiding Japanse duizendknoop

Verspreiding Japanse duizendknoop

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Planten in het nieuws

Een verhaal over de arts/botanicus Philipp Franz von Siebold.

Foto's