Algemeen

Goed beschouwd is deze plant een van de vier meest voorkomende Gentianen. In Nederland is de Klokjesgentiaan wettelijk beschermd en de plant staat op de  Rode Lijst van planten als algemeen voorkomend maar sterk afgenomen. Aan het verspreidingskaartje is goed te zien dat het voorkomen zich beperkt tot oost-Nederland. Meestal zijn dit veen- of heide gebieden. Alleen in zuid-Holland komt hij ook voor, wat logisch is want dit is veengebied. Klokjesgentiaan bloeit relatief laat, in Juli tot en met September.

Verklaring Nederlandse naam

Het woord Klokjes duidt natuurlijk op de vorm van de bloem.

Gentiaan verwijst naar de familie waartoe deze plant behoort (de gentiaanfamilie (Gentianaceae). Volgens het Nederlands Etymologisch Woordenboek komt gentiaan misschien illyr (in het Latijn Illyricumen en het besloeg heel de Adriatische kuststrook van het vroegere Joegoslavië en het huidige Albanië.. De herkomst dat beschreven staat bij het verhaal van Plinius, dat de plant door de koning der Illyriërs Genti(u)s ontdekt zou zijn is niet meer dan volksetymologie. Alhoewel in het Cruijdeboeck deel 3 capitel 12, bladzijde 367-368 van Rembert Dodoens staat doodleuk "Gentius Coninck van Illyrien heeft dit cruyt ierst ghevonden ende tot den gebruyck der medecynen ghebrocht/ ende daer om worddet naer sijnen naem Gentiana ghenaempt."

Namen in andere talen

  • English: Marsh Gentian
  • Français: Gentiane pneumonanthe
  • Deutsch: Lungenenzian
  • Espanõl: Genciana de turbera
  • Italiano: Genziana mettimborsa
  • Svenska: Klockgentiana
  • Norsk: Klokkesøte
  • Dansk: Klokke-Ensian

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Marsh Gentian. Dit betekent "moeras gentiaan". Een vrij logische naam voor een plant die voorkeur heeft om te groeien op (veen) moerasgrond.

De Franse naam is Gentiane pneumonanthe. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naaam.

De Duitse naam is Lungenenzian. Dit betekent "longen gentiaan. De verklaring hiervoor staat bij het tweede  gedeelte van de wetenschappelijke naam.

De Spaanse naam is Genciana de turbera. Dit betekent "gentiaan van het veen/de heide".

De Italiaanse naam is Genziana mettimborsa.

De Zweedse naam is Klockgentiana. Dit betekent Klokjesgentiaan net zoals de Nederlandse naam.

De Noorse naam is Klokkesøte

De Deense naam is Klokke-Ensian. Dit betekent weer "klokjesgentiaan".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen op vochtige tot natte, voedselarme, zwak zure tot zure grond (zand, leem en veen).

Groeiplaats
Heide (dopheidevelden op leem, o.a. langs paden, bermen in heideontginningen, afgeplagde stukken en glooiingen op de grens van natte heide en grasland) en grasland (blauwgrasland, schraal hooiland en laag blijvend grasland).

Verspreiding

Nederland
Vrij zeldzaam in het oosten en midden van het land en zeer zeldzaam in laagveengebieden en op de Waddeneilanden.

Vlaanderen
Vrij zeldzaam in de Kempen. Elders zeer zeldzaam of of ontbrekend.

Wallonië
Vrij zeldzaam in de Ardennen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
Vanaf Midden-Portugal, Midden-Engeland en Zuid-Scandinavië door Midden- en Oost-Europa tot in Centraal-Siberië.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Klokjesgentiaan

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten