Knikkende vogelmelk

Algemeen

Er groeien in Nederland twee soorten: de Gewone vogelmelk (Ornithogalum umbellatum) en de Knikkende vogelmelk. 

De plant is afkomstig uit het Middellandse Zeegebied: het westen van Turkije en het oosten van Griekenland. Rond 1600 is de plant op de hortus botanicus in Leiden ingevoerd, van waaruit ze zich over de stad verspreidde. In Nederland komt de soort vrijwel uitsluitend als Stinzenplant voor op landgoederen vlak achter de kust. Knikkende vogelmelk bloeit dus alleen in April en Mei. Meestal zijn stinsenplanten bolgewassen maar deze plant heeft bij wijze van uitzondering ook zaden. Deze worden door mieren verspreid.

Verklaring Nederlandse naam

Het woord knikkende is vanwege de naar beneden hangende bloemen. Dit in tegenstelling tot de gewone Vogelmelk. 

Er zij twee verklaringen voor de toch wel opvallende naam Vogelmelk:

  1. De naam komt van een citaat van de Duitse antropoloog en schrijver Wolf-Dieter Storl "De tere, stralendwitte bloemen, die zich alleen openen wanneer de zon schijnt, in de schaduw blijven ze dicht - hebben iets lichts, iets etherisch, dat doet denken aan een vogel die de zwaartekracht overwint, en zijn zo puur als versgemolken melk". (Storl).
  2. Een citaat van Anne Tanne.be. Het sap binnen in de stengel is iets visceuzer (dikker) dan water. Volgens sommige mensen doet de consistensie ervan denken aan eiwit. En naar dit eiwit zou de naam Vogelmelk verwijzen (een "soort" melk voor de ongeboeren vogel)

Namen in andere talen

  • English: Drooping Star-of-Bethlehem
  • Français: Ornithogale penché
  • Deutsch: Nickender Milchstern
  • Espanõl:
  • Italiano:  Latte di gallina a fiori penduli 
  • Svenska: Aftonstjärna
  • Norsk: Nikkestjerne
  • Dansk: Nikkende Fuglemælk

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Drooping Star-of-Bethlehem. Drooping betekent "hangende". In het Midden-Oosten, met name in het oude Palestina en in Syrië, golden de lelies (Vogelmelk is een lelieachtige) als het symbool van zuiverheid, onschuld en maagdelijkheid en in het voorjaar zijn er hele velden met deze stervormige plant mee bezaaid, bijvoorbeeld rond Bethlehem.

De Franse naam is Ornithogale penché. Dit is een combinatie van het eerste deel van de wetenschappelijke naam en het woord Penché wat "schuin" betekent.

De Duitse naam is Nickender Milchstern. Dit betekent "knikkkende melkster". Het woord Melk wordt bij de Nederlandse uitgelegd.

De Zweedse naam is Aftonstjärna. Dit betekent "avondster". S'avonds valt deze "stervormige" plant natuurlijk extra op. De planeet Venus heet in Zweden ook Avondster als deze zichtbaar staat aan de hemel.

De Noorse naam  is Nikkestjerne. Dit betekent "knikkende ster".

De Deense naam is Nikkende Fuglemælk. Dit betekent weer "knikkende vogelmelk".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, humushoudende en vaak kalkhoudende grond (zand, zavel en klei).

Groeiplaats
Grasland (licht beschaduwde, grazige plaatsen), bossen (landgoedbossen), heggen, begraafplaatsen, parken, hellingen, wijngaarden, zeeduinen (binnenduinrand) en stadswallen.

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam als stinsenplant in Noord- en West-Fryslân, Noord-Groningen, langs de Vecht en in de Hollandse en zeer zeldzaam in enkele laagveengebieden, Noord-Limburg, Noord-Brabant, het oosten en midden van het land en op Texel.

Vlaanderen
Niet in Vlaanderen.

Wallonië
Niet in Wallonië.

Wereld
Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië en Zuidoost-Europa (Bulgarije, Oost-Griekenland en West-Turkije en mogelijk een deel van Italië). Ingeburgerd in Midden- en West-Europa en in Noord-Amerika.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Knikkende vogelmelk

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's