Starr 040723-0267 Verbascum thapsus


Algemeen

De Koningskaars is een van de meest harige van de zes Verbascum (Toortsen) achtige.

  • Keizerskaars (Verbascum phlomoides)
  • Koningskaars (Verbascum thapsus)
  • Melige toorts (Verbascum lychnitis)
  • Mottenkruid (Verbascum blattaria)
  • Stalkaars (Verbascum densiflorum)
  • Zwarte toorts (Verbascum nigrum)

Zowel de bladeren als de stengel zijn bedekt met een dichte wollige beharing. Hij kan wel twee meter hoog worden! De Koningskaars bloeit vanaf Juli tot en met Oktober.

Verklaring Nederlandse naam

In de middeleeuwen werd deze plant het symbool voor Koninklijke waardigheid. Door zijn enorme lengte (2 tot 3 meter!!) dankt deze plant zijn naam.

Het woord Kaars komt uit het verleden. De stugge en harige stengel van de plant werd door boeren in de teer of hars gedoopt om als fakkel te dienen om de stal te verlichten. Het woord Kaars komt vaak terug bij de Verbascum familie, ook in diverse andere talen.

Namen in andere talen

  • English: Great mullein
  • Français: Bouillon blanc
  • Deutsch: Kleinblütige Königskerze
  • Espanõl: Gordolobo
  • Italiano: Tasso barbasso 
  • Svenska: Kungsljus
  • Norsk: Filtkongslys
  • Dansk: Filtbladet Kongelys

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Great mullein. Dit betekent "grote mulein". Het is een van de grotere Verbacumsoorten (de familie waartoe deze plant behoort). De algemene Engelse naam voor een Verbascum soort is Mullein.  Er zijn twee mogelijke verklaringen voor dit woord:

  1. De naam komt van het Latijnse Mollis wat "zacht" betekent. Alle Verbacumsoorten hebben een zachte harige stengel en zachte harige bladeren.
  2. De naam is gerelateerd aan het Oud latijnse Malandrium. Hiermee wordt Malanders bedoeld, een veeziekte waarvoor Mullein een remedie voor was.

De Franse naam is Bouillon blanc. Het woord Bouillon is afgeleid van het (oud) Latijnse Bugillo wat Toorts betekent  en Blanc betekent "wit" vanwege de witte donsige haren op blad en stengel.

De Duitse naam is Kleinblütige Königskerze. Dit betekent "kleinbloemige koningskaars. De bloemen van dit grotere familielid zijn klein t.o.v. de grootte van de plant. Elke Toorts heeft in Duitsland Köningskerze in de naam.

De Zweedse naam is Kungsljus. Deze naam is gelijk aan de Nederlandse, Koningskaars. Kungsljus is het ook het Zweedse woord voor een Verbascumsoort. Elke Toorts heeft in Zweden Kungsljus in de naam.

De Noorse en Deense naam zijn nagenoeg gelijk. Filtkongslys/Filtbladet Kongelys. Dit betekent "viltviltbladige koningskaars".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open plaatsen op droge, goed doorlatende, matig voedselarme tot matig voedselrijke, meestal kalkhoudende, maar soms zwak zure, omgewerkte grond (meestal op zand, soms op mergel of zavel en op stenige plaatsen).

Groeiplaats
Langs spoorwegen (spoorbermen), zeeduinen (o.a. langs duinpaden en open plekken), heggen, struwelen, houtwallen, bermen (open, zandige plekken), grasland (ruig grasland), dijken, puin, afgravingen (zandgroeven), zanddepots, braakliggende grond, opgespoten grond, industrieterreinen, haventerreinen, bouwterreinen, stortterreinen, tussen straatstenen, steile kalkhellingen en ruigten (kalkrijke en beweide ruigten).

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen in de duinen en plaatselijk in Limburg, Noord-Brabant, het oosten en midden van het land en in Zeeland. Elders zeldzaam en zeer zeldzaam in het noordoosten.

Vlaanderen
Vrij algemeen.

Wallonië
Vrij algemeen, maar vrij zeldzaam in de Ardennen.

Wereld
Oorspronkelijk uit Zuid-Europa. Nu ook op veel plekken in gematigde streken in alle werelddelen, behalve Afrika.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Koningskaars

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten