20140518Veronica officinalis


Algemeen

Dit geslacht komt vaak voor in Nederland. Er zijn minstens 20 soorten Ereprijs (Veronica):

  • Akkerereprijs (Veronica agrestis) - Algemeen
  • Blauwe waterereprijs (Veronica anagallis-aquatica) - Algemeen
  • Veldereprijs (Veronica arvensis) - Algemeen
  • Brede ereprijs (Veronica austriaca) - Vrij zeldzaam
  • Beekpunge (Veronica beccabunga) - Algemeen
  • Rode waterereprijs (Veronica catenata) - Algemeen
  • Gewone ereprijs (Veronica chamaedrys) - Algemeen
  • Draadereprijs (Veronica filiformis) - Algemeen
  • Klimopereprijs (Veronica hederifolia) - Algemeen
  • Bosklimopereprijs (Veronica hederifolia subsp. lucorum) - Vrij zeldzaam
  • Lange ereprijs (Veronica longifolia) - Vrij zeldzaam
  • Bosereprijs (Veronica montana) - Vrij zeldzaam
  • Mannetjesereprijs (Veronica officinalis) - Algemeen
  • Doffe ereprijs (Veronica opaca) - Zeldzaam
  • Vreemde ereprijs (Veronica peregrina) - Algemeen
  • Veronica persica (Veronica persica) - Algemeen
  • Gladde ereprijs (Veronica polita) - Vrij zeldzaam
  • Schildereprijs (Veronica scutellata) - Algemeen
  • Tijmereprijs (Veronica serpyllifolia) - Algemeen
  • Aarereprijs (Veronica spicata) - Zeldzaam
  • Handjesereprijs (Veronica triphyllos) - Zeer zeldzaam 

Verklaring Nederlandse naam

Rembert Dodoens schreef het al in zijn Cruydeboeck in 1554. Bij twijfel tussen twee min of meer dezelfde planten kreeg de ene plant het predikaat Manneke en de ander het predikaat Wijfke  Ook bij de twee Ereprijssoorten Veronica officinalis (Mannetjesereprijs) en Tijmereprijs (Veronica serpyllifolia) was dat het geval. Hij noemden ze toen Eereprijsmanneken en Eereprijswijfken. De eerste naam, Mannetjesereprijs wordt tegenwoordig nog steeds gebruikt.

Namen in andere talen

  • English: Heath speedwell
  • Français: Véronique officinale
  • Deutsch: Echte Ehrenpreis
  • Espanõl:
  • Italiano: Veronica medicinale
  • Svenska: Ärenpris
  • Norsk: Legeveronika
  • Dansk: Læge-Ærenpris

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Heath speedwell. Heath betekent "heide". Dit duidt op de voorkeur van grond om te groeien. Mannetjesereprijs is in Nederland zeker terug te vinden in heidegebieden (zie de details bij Ecologie & Verspreiding). Speedwell is een algemene term die wordt gebruikt voor elke plant uit het geslacht Veronica. Speed betekent "snel" en Well "goed". Het zegt iets over het groeigedrag van dit plantje.

Voor de verspreiding van het Mannetjesereprijs in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Véronique officinale. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Echte Ehrenpreis. Dit betekent natuurlijk "echte ereprijs". Alle Ereprijzen heten in Duitsland Ehrenpreis. Het is de Duitse benaming voor de Nederlandse naam. Het woordje echte slaat waarschijnlijk op het feit dat dit de enige echte Ereprijs is voor apotheek (Officinalis) gebruik.

De Italiaanse naam is Veronica medicinale. Dit betekent "medicinale veronica en is ongeveer gelijk aan de wetenschappelijke naam. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben. 

De Zweedse naam is Ärenpris. Ärenprijs is een vervorming van het Duitse Ehrenpreis (zoals de plant in het Duits wordt genoemd) = lof, "ter ere en lof" vanwege de geneeskrachtige eigenschappen van de plant.

Voor de verspreiding van Mannetjesereprijs in Zweden zie deze kaart.

De Noorse en Deense naam is nagenoeg gelijk, Legeveronika/Læge-Ærenpris. Dit betekent "arts veronica/arts ereprijs". Dit verwijst naar het tweede gedeelte van de wetenschappelijke naam.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge, matig voedselarme, onbemeste, humushoudende, vaak zwak zure tot basische (kalkhoudende) grond (zand en leem, zelden op uitgedroogd veen).

Groeiplaats
Heide (grazige plaatsen en heidebermen), grasland (schraal grasland), bermen (schrale plaatsen), zeeduinen, bossen (bosbermen), bosranden en kapvlakten.

Verspreiding

Nederland
Algemeen in de duinen en plaatselijk vrij algemeen in het oosten en midden van het land en in Zuid-Limburg. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Vrij algemeen. Verspreid voorkomend.

Wallonië
Algemeen ten zuiden van de lijn Samber en Maasn. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
In vrijwel heel Europa, West-Siberië en de Kaukasus. Ingeburgerd in Noord-Amerika en Nieuw-Zeeland.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Verspreiding Mannetjesereprijs

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten