Moerasandoorn

Algemeen

Wat mij altijd opvalt dat men deze Andoorn vaak verwart met een Orchis. Nu is het een erg mooie plant maar er zijn heel veel verschillen.  Een ervan is bijv. de vierkante stengel. Deze zal je bij een Orchis nooit tegen komen. De Moerasandoorn is trouwens lid van de Lipbloemenfamilie (Labiatae of Lamiaceae; beide namen zijn toegestaan). In Nederland komt naast de Bosandoorn (Stachys sylvatica) ook de vrij zeldzame Akkerandoorn (Stachys arvensis) voor. Moerasandoorn bloeit in Juli en Augustus.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

De naam Moeras verwijst naar de plaats waar de plant vaak groeit namelijk op vochtige plekken (bijv.moerassen).

Het tweede gedeelte ,het woord Andoorn, is voor mij en volgens de boeken (o.a. het Etymologisch woordenboek) nog onbekend.

Namen in andere talen

  • English: Marsh Woundwort
  • Français: Epiaire des marais
  • Deutsch: Sumpf-Ziest
  • Espanõl:
  • Italiano: Stregona palustre
  • Svenska: Knölsyska
  • Norsk: Åkersvinerot
  • Dansk: Kær-Galtetand

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Marsh Woundwort. Dit betekent "moeras wondwort". Moeras geeft aan dat deze plant graag in een vochtige omgeving groeit. Moerasandoorn is al sinds de vroege middeleeuwen bekent als helend kruid bij wonden voor de Angel-saxen. Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel.

Voor de verspreiding van Moerasandoorn in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Epiaire des marais

De Duitse naam is Sumpf-Ziest. Sumpf betekent "moeras". Het woord Ziest is afgeleid van het Sorbisch (zie op deze Wikipagina de volledige uitleg bij de alinea Etymologie), het archetype (de bron) is "čisćik". Maar wat dit nu weer betekent is mij onbekend.

Voor de verspreiding van Moerasandoorn in Duitsland zie deze kaart.

De Italiaanse naam is Stregona palustre. Dit betekent "moeras tovenaar". Waarom tovenaar weet ik niet precies. Sommige Stachys soorten hadden vroeger een mysterieus bestaan. Niet deze plant. De Moerasandoorn werd vroeger juist veel medicinaal veel gebruikt en was  best nuttig (zie bijv. de Engelse naam). Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Knölsyska. Het woord Knöl betekent "knol". Dit verwijst naar de kleine knolletje die de plant heeft bij de wortels om de plant van energie te voorzien om zich vegetatief te vermeerderen. Het woord Syska is waarschijnlijk afgeleid van het Duitse Ziest. Een heel ander woord maar Ziest was voor veel Zweden kennelijk moeilijk uit te spreken. Syska is tegenwoordig het Zweedse woord voor een Stachys soort.

Voor de verspreiding van Moerasandoorn in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Åkersvinerot. Deze naam is mij nog onbekend.

De Deense naam is Kær-Galtetand. Kær betekent "vijver" duidend op de vochtige groeiomgeving in tegenstelling tot Bosandoorn (Stachys sylvatica). Galte betekent "beer/zwijn" en Tand betekent gewoon "tand". De enige (niet veel geziene) verklaring die ik weet dat als de meeldraden zijn volgroeid deze rechts en links van de bloem hangen, als een soort slagtanden van een zwijn/beer.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot natte, soms periodiek overstroomde, voedselrijke tot zeer voedselrijke, humeuze, vaak zwak zure grond (vrijwel alle grondsoorten).

Groeiplaats
Waterkanten (o.a. op steen- en basaltglooiingen), moerassen (drijftillen), drooggevallen plaatsen, grasland (ruig drassig grasland) bermen, akkers (akkers op klei en akkerranden), bossen (moerasbossen en bronbossen), struwelen, ruigten (natte ruigten), grienden en braakliggende grond.

Verspreiding

Nederland
Algemeen.

Vlaanderen
Algemeen, maar vrijwel niet in de Hoge Kempen en vrij zeldzaam in de Duinen.

Wallonië
Algemeen.

Wereld
Gematigde en koudere streken op het noordelijk halfrond.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Moerasandoorn

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's