Peen

Algemeen

De plant onderscheidt zich van de bekende oranjegele wortel of waspeen (Daucus carota subsp. sativa) door zijn penwortel die wit, vertakt en minder vlezig is. De bloemschermen maken slaapbewegingen. Dat betekent dat 's avonds de bloeiwijze zich bolvormig sluit en over gaat hangen, maar de volgende dag spreidt ze zich weer uit.En na de bevruchting vouwt het scherm zich met het beschermende omwindsel omhoog samen tot een nestachtig geheel. Vandaar de oude naam "vogelnest". De vruchten zijn voorzien van rijen stekels en klitten gemakkelijk aaneen. Peen bloeit in Juni tot en met de herfst.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

De naam Peen wil zeggen dat de plant familie is van onze bospeen en winterpeen. Van oorsprong is dit een meervoudsvorm van het woord Pee. Omdat het enkelvoud nauwelijks voorkwam werd het door iedereen als meervoud aangevoeld, wortelen dus. De herkomst van het woord Pee is onzeker. Het is pas zeer laat opgetekend en er zijn geen verwante woorden in andere Germaanse of niet-Germaanse talen. De grondvorm van het woord Peen moet zijn geweest: pede, in de betekenis "wortel van planten".

Namen in andere talen

  • English: Wild Carrot, Queens Anne's Lace
  • Français: Carotte sauvage
  • Deutsch: Wilde Möhre
  • Espanõl: Zanahoria
  • Italiano: Carota
  • Svenska: Vildmorot
  • Norsk: Gulrot
  • Dansk: Vild Gulerot

verklaring Buitenlandse namen

Er zijn twee Engelse namen:

  1. Wild Carrot. Dit betekent "wilde peen". Het is de Engelse benaming voor de Nederlandse naam.
  2. Queens Anne's Lace. Dit is eigenlijk een echte volksnaam maar zo mooi dat ik hem toch noem. De mooie Engelse naam Queens Anne's Lace komt van het verhaal dat Koningin Anna haar vinger prikte tijdens het maken van kantwerk/koord (lace). Deze schermbloemige werd in Noord Amerika geïntroduceerd door kolonisten. De scharlaken rode bloem die bijna altijd (heel soms niet) in het midden staat van het witte scherm staat voor de druppel bloed. De functie van de kleine rode bloem, gekleurd door anthocyanine ( water oplosbaar pigmenten) , is om insecten aan te trekken. Je ziet deze pigmenten o.a. terug bij de blauwe bes, framboos, zwarte rijst en zwarte sojabonen.

De Franse naam is Carotte sauvage. Dit betekent ook weer "wilde peen".

De Duitse naam is Wilde Möhre. Mhörhe is afkomstig van het Oudhoogduitse woord Maraha of Mohra, en slaat op de gele wortel of raap. De wortel van deze plant is wit. Het geel/oranje is pas later ontstaan.

De Zweedse naam is Vildmorot. Dit betekent "wilde wortel".

De Noorse en Deense naam is nagenoeg gelijk, Gulrot/Vild Gulerod. Dit betekent geel wortel/wilde geelwortel.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open tot grazige plaatsen op droge tot matig vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, hoogstens matig bemeste, vaak kalkhoudende grond (mergel, löss, leem, zand, zavel, lichte klei en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Grasland (licht bemest grasland, hooiland en kalkhellingen), bermen, dijken, zeeduinen (duinhellingen), braakliggende grond, industrieterreinen, haventerreinen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), ruigten, afgravingen (kleigroeven, leemgroeven en steengroeven) en op de bovenste randen van kwelders (schorren).

Verspreiding

Nederland
Algemeen, maar vrij zeldzaam in Drenthe, het noordoosten van Overijssel en in Zuidoost-Fryslân.

Vlaanderen
Algemeen, maar plaatselijk zeldzamer (o.a. in de Kempen).

Wallonië
Algemeen, maar vrij zeldzaam in de Ardennen.

Wereld
In alle werelddelen, in gebieden met een gematigd of warm klimaat. Peen komt oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië en Zuid-, West- en Midden-Europa.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Peen

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's