Sint-janskruid

Algemeen

Normaal houd ik mij niet zo bezig met geneeskundige of culinaire toepassingen van planten maar bij Sint-Janskruid kan je er niet omheen. Typ je deze naam in bij Google, of zoek je het op, dan krijg je vele medische, homeopatische en culinaire adviezen. Op de site van floravannedeland.nl staat een kort en bondig verhaal over deze toepassingen. Sint-Janskruid is een Hertshooi-soort. Want dit is de andere naam voor de familie Hypericaceae waar deze plant onder valt. Sint-janskruid bloeit (natuurlijk! zie de Nederlandse verklaring) in Juni tot en met september.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Er komen minstens 10 Hertshooi (Hypericum) soorten in het wild voor in Nederland:

  • Berghertshooi (Hypericum montanum) - Zeer zeldzaam
  • Canadees hertshooi (Hypericum canadens) - Zeer zeldzaam
  • Fraai hertshooi (Hypericum pulchrum) - Zeldzame soort
  • Gevleugeld hertshooi (Hypericum tetrapterum) - Algemeen
  • Kantig/Gevlekt hertshooi (Hypericum maculatum) - Algemeen
  • Mansbloed (Hypericum androsaemum) - Algemeen/verwilderde tuinplant
  • Moerashertshooi (Hypericum elodes) - Vrij zeldzaam
  • Ruig hertshooi (Hypericum hirsutum)  - Zeldzaam
  • Sint-janskruid (Hypericum perforatum) - Algemeen
  • Sint-janskruid x Kantig hertshooi (Hypericum × desetangsi) - Algemeen

Verklaring Nederlandse naam

De naam Sint-Janskruid is afkomstig van het feit dat de bloemen en de bladeren op 24 juni werden geplukt. Dit is de feestdag van Sint Johannes de Doper, de dag waarop de zon op haar hoogste punt staat, en het ogenblik dat de plant de meeste geneeskrachtige substanties bevat. Deze plant heeft dus zijn bekende naam gekregen bij het intreden van het Christendom, maar daarvoor was het natuurlijk ook al bekend.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Namen in andere talen

  • English: St. John's wort
  • Français: Millepertuis perforé
  • Deutsch: Johanniskraut
  • Espanõl: Hierba de San Juan
  • Italiano: Erba di San Giovanni
  • Svenska: Äkta johannesört
  • Norsk: Prikkperikum
  • Dansk: Prikbladet Perikon

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is St. John's wort. Dit is de Engelse benaming voor de Nederlandse naam. St. John betekent St. Jan en Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel.

Voor de verspreiding van Sint-janskruid in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Millepertuis perforé. Mille betekent "duizenden/ontelbare". Pertuis betekent letterlijk "zeegat/rechthoekige afvoer". Deze naam refereert aan het feit dat de stengelbladeren vool zitten met zogenaamde gaatjes. In werkelijkheid zijn dit doorzichtige kliercellen gevuld met etyrische oliën.

De Duitse naam is Johanniskraut. Dit betekent ook St. Janskruid.

De Spaanse naam is Hierba de San Juan. Dit betekent ook St. Janskruid.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Ierba di San Giovanni. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige Nederlandse  naam. San Giovanni is de Italiaanse evenknie voor Sint Jan.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Äkta johannesört. Äkta betekent "echt". Johannes betekent "St. Jans" en Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid". Dus "echte St. Janskruid". Dit ter onderscheid want in Zweden zijn ongeveer 30! ondersoorten bekend.

De Noorse naam is Prikkperikum. Dit is een combinatie van het woord Prikk dat "vlek/stip" betekent, zoals de Franse naam, en het eerste deel van de wetenschappelijke naam.

De Deense naam is Prikbladet Perikon. Ook dit is een combinatie van het woord Prik dat "vlek/stip" betekent.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen op droge, matig voedselarme tot matig voedselrijke grazige, kalkarme tot kalkrijke grond.

Groeiplaats
Langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), bossen (open plekken), struwelen (open plekken), houtwallen, akkers (akkerranden), grasland (droog, zuur grasland, ruig grasland en schraal grasland), bermen, braakliggende grond, zeeduinen, langs greppels, afgravingen (zandgroeven), industrieterreinen, haventerreinen, tussen straatstenen en plantsoenen.

Verspreiding

Nederland
Algemeen, maar vrij zeldzaam in laagveengebieden, het noordelijk zeekleigebied en het Waddengebied.

Vlaanderen
Algemeen, maar iets minder in de Polders.

Wallonië
Algemeen.

Wereld
Oorspronkelijk uit Europa, West- en Midden-Azië en Noordwest-Afrika (Atlasgebergte). Noordelijk tot in Noord-Schotland en Zuid-Scandinavië. Nu in alle werelddelen.

Verspreiding Sint-janskruid

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's