Algemeen

Je kan aan het verspreingskaartje goed zien dat deze plant graag groeit op kalkrijke bodem. O.a langs de kust en in Limburg. Stalkaars is een enorme plant (soms wel 3 meter!) met heel veel bloemen. En, inderdaad, zoveel dat je de stengel amper ziet. Rembert Dodoens beschreef deze plant al als een nuttig vanwege zijn medicinale gebruik. Vanwege de slijmstoffen en de saponine worden de bloemen onder meer bij hoest gebruikt. Stalkaars bloeit in Juli tot en met Oktober.

Verklaring Nederlandse naam

In het verleden werd de stugge stengel van de plant door boeren in de teer of hars gedoopt om als fakkel te dienen om de stal te verlichten. Dit is ook de verklaring voor het regelmatig terugkerende woord Kaars dat vaak voorkomt bij de Verbascum familie. 

Namen in andere talen

  • English: Dense-flowered Mullein
  • Français: Molène faux-bouillon-blanc
  • Deutsch: Großblütige Königskerze
  • Espanõl:
  • Italiano: Verbasco a fiori addensati
  • Svenska: Ölandskungsljus
  • Norsk: Prydkongslys
  • Dansk: Uldbladet Kongelys

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Dense-flowered Mullein. Dit is een combinatie van de Engelse benaming van het tweede deel van de wetenschappelijke naam en het woord Mullein. De algemene Engelse naam voor een Verbascum soort is Mullein.  Er zijn twee mogelijke verklaringen voor dit woord:

  1. De naam komt van het Latijnse Mollis wat "zacht" betekent. Alle Verbacumsoorten hebben een zachte harige stengel en zachte harige bladeren.
  2. De naam is gerelateerd aan het Oud latijnse Malandrium. Hiermee wordt Malanders bedoeld, een veeziekte waarvoor Mullein een remedie voor was.

De Franse naam is Molène faux-bouillon-blanc. Het woord Molène wordt hierboven uitgelegd. Het woord Faux betekent "vals" om te benadrukken dat het hier niet gaat om de echte Koningskaars (Verbascum thapsus). Het woord Bouillon is afgeleid van het (oud) Latijnse Bugillo wat Toorts betekent en Blanc betekent "wit" vanwege de witte donsige haren op blad en stengel.

De Duitse naam is Großblütige Königskerze. Dit betekent "grootbloemige koningkaars". Elke Toorts heeft in Duitsland Köningskerze in de naam.

De Zweedse naam is Ölandskungsljus. Deze naam is deels gelijk aan de Nederlandse naam voor Koningskaars. Kungsljus is het ook het Zweedse woord voor een Verbascumsoort. Elke Toorts heeft in Zweden Kungsljus in de naam. Öland is een Zweeds eiland in de Oostzee waar deze plant voorkomt.

De Deense naam is Uldbladet Kongelys. Dit betekent "wolbladige koningskaars".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open plaatsen op droge, matig voedselarme, kalkrijke, verstoorde grond (rivierzand, duinzand, zavel, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Rotsachtige plaatsen, zeeduinen, ruigten (kalkrijke ruigten), tussen straatstenen, kapvlakten, rommelplekken in houtwallen, steile kanten, langs spoorwegen (spoorwegterreinen), haventerreinen, industrieterreinen, afgravingen (zandgroeven), braakliggende grond, bermen (open plaatsen) en grasland (ruige, begraasde kalkhellingen).

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen  in het rivierengebied en in de Hollandse duinen. Elders zeldzamer. Niet in grote delen van Noord-Nederland.

Vlaanderen
Vrij zeldzaam in het Maasgebied en in stedelijke omgeving. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wallonië
Vrij zeldzaam in het Maasgebied en in Lotharingen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië, Marokko en Zuid-, Midden- en Oost-Europa. Elders soms ingeburgerd.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Stalkaars

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten