Teer guichelheil

Algemeen

Teer guichelheil is een zeer mooi plantje. Maar....zoals de Nederlandse Wikipagina heel deftig schrijft 'Teer guichelheil is zeldzaam geworden door cultuurtechnische ingrepen : verdroging (door ontwatering), vermesting (door bemesting) en verwaarlozing (door het laten dichtgroeien van de standplaatsen). Door natuurbeheersmaatregelen als plaggen op de juiste plekken wordt relatief vaak met succes de zaadbank aangesproken en is deze negatieve trend gekeerd en momenteel zelfs positief geworden'. Zo zie je maar wat er met onze Flora gebeurt als we verkeerd omgaan met ons landschap.

De naam van het Heempark De Tenellaplas bij Rockanje op het Zuid-Hollandse eiland Voorne is ontleend aan de spontane vestiging van teer guichelheil in deze heemtuin.
Teer guichelheil bloeit in Juni tot en met Augustus.

Er komen minstens 3 soorten Guichelheil (Anagallis) soorten in het wild voor in Nederland:

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

Nederlandse plantennamen zijn te vinden op een standaardlijst opgesteld door FLORON en Naturalis. Nieuwe Nederlandse namen voor wilde planten worden niet zomaar gekozen. Een comité van Nederlandse en Vlaamse taxonomen beoordeelt de voorstellen. Zelf een voorstel voor een nieuwe naam doen, mag natuurlijk. Zeker als de nieuwe soort zelf is gevonden. Iedereen vanaf Nederlands sprekend België tot aan Friesland moet tenslotte weten dat het om dezelfde plant gaat.

Vaak hebben planten al een Nederlandse naam. Dat is bijvoorbeeld het geval bij soorten die al geruime tijd in België voorkwamen, en bij cultuurgewassen. Voor namen van cultuurgewassen wordt ook gebruik gemaakt van de Standaardlijst van Nederlandse namen van cultuurplanten van NAK tuinbouw.

De commissie voor Nederlandse Plantennamen bestaat uit de volgende disciplines:

Het woord Teer heeft de plant te danken aan de draadvormige, tere, stengels.

Guichelheil betekent waangenezer. Vroeger werd deze plant gebruikt als genezer van melancholie en hondsdolheid. Guigel is een oud woord voor "gekheid" en heil betekent "genezen". Volgens de signatuurleer zou dit gelden want zodra een bloem is uitgebloeid, buigt de bloemsteel naar beneden en het vruchtbeginsel groeit uit tot een bolletje. Deze zaaddoos gaat pas open zodra de zwarte zaden rijp zijn. De bovenste helft van de vruchtwand springt dan als een dekseltje weg. Zolang de zaden rijpen, zie je alleen een bolletje: dat kun je associëren met een kale schedel.

Vroeger dacht men dat je geneeskrachtige planten kon herkennen aan hun uiterlijk. Vanwege de rode bloemkleur is de plant gebruikt om bloedingen te stelpen en vanwege het kale schedeltje als medicijn bij allerlei geestesziekten, melancholie, krankzinnigheid en hondsdolheid.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Namen in andere talen

  • Frysk:
  • English: Bog pimpernel
  • Français: Mouron délicat
  • Deutsch: Zarter Gauchheil
  • Espanõl: ?
  • Italiano: ?
  • Svenska: Krypmire
  • Norsk: Krypnonsblom
  • Dansk: Spæd Arve

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Bog pimpernel. Dit betekent "moeras pimpernel". Teer guichelheil is een soortgenoot van Rood guichelheil (Anagallis arvensis subs. arvensis) en Blauw guichelheil (Anagallis arvensis subsp. foemina). Deze planten heten in Engeland ook Pimpernel (met daarvoor het woord Scarlet of Blue). The Scarlet Pimpernel is de eerste roman geschreven door barones Orczy en voor het eerst gepubliceerd in 1905.De Scarlet Pimpernel is de naam van een ridderlijke Engelsman , Sir Percy Blakeney, in de tijd van de verschrikkingen in Frankrijk. Hij redt aristocraten voordat ze door de gewelddadige regering in het revolutionaire Frankrijk kunnen worden gedood. Deze plant werd al snel het symbool voor deze heldhaftige Engelsman. De naam Scarlet pimpernel zal nog eeuwig gebruikt worden voor mensen zoals Percy Blakeney.

Voor de verspreiding van Teer guichelheil in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Mouron délicat. Mouron betekent letterlijk "guichelheil". Délicat betekent "teer/delicaat". Het grappige is dat Teer guichelheil vroeger (in ieder geval in de Flora Batava uit 1868) Wilde basterdmuur heette, wat best wel op Mouron lijkt.

De Duitse naam is gelijk aan de Franse naam, Zarter Gauchheil. Dit betekent ook "deleciate guichelheil".

Voor de verspreiding van Teer guichelheil in Duitsland zie deze kaart.

De Spaanse naam is mij onbekend.

De Italiaanse naam is mij onbekend

De Zweedse naam is mij Krypmire. Dit betekent letterlijk "kruipend slijk". Natuurlijk word hier Modder de vochtige grond bedoeld waar deze plant behoefte aan heeft.

De plant komt niet in het wild voor in Zweden.

De Noorse naam is Krypnonsblom. Dit betekent "kruipende tijd bloem. Persoonlijk denk ik dat is te verklaren is aan de hand van de Engelse naam voor Rood guichelheil (Anagallis arvensis subs. arvensis), Poor-Man´s-Weatherglass. De bloemen van deze plant staan open tussen ongeveer acht uur 's morgens en drie uur 's middags. Rood guigelheil behoort tot de zelfde familie (sleutelbloem-familie) maar is de enige van de 3 die kruipt wegens gebrek aan dragende stengel.

De Deense naam is mij Spæd Arve. Spæd betekent "zuigeling/nog zwak". Dit klinkt vreemd maar als je de Nederlandse naam Teer bekijkt is het niet meet dan logisch.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Verspreiding Teer guichelheil

Teer guichelheil}

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's