Wolverlei/Valkruid

©Martin Stevens


Algemeen

Als er ergens veel in de alternatieve geneeswijze wordt gesproken dan is over Arnica (Valkruid/Wolverlei) wel. Boeken vol zijn er over geschreven. Of het nu echt werkt is men nog niet uit. En heel interessant artikel is te vinden in de Volkskrant. Verder staat Valkruid te boek als een zeldzame soort (zie ook ecologie & verspreiding). De plant staat op de Rode lijst als bedreigd en hij wordt beschermd. Valkruid bloeit in Juni en Juli.

Nederlandse naam

De naam Valkruid is ontstaan vanwege (vermeende) geneeskrachtige eigenschappen van deze plant bij spierpijn/ kneuzingen/botbreuken e.d., na Vallen dus. 

Er zij meerder verklaringen voor de naam Wolverlei:

  • Wolverlei komt waarschijnlijk van het hoogduitse Wolferlei (oudhoogduits wolvisgelegena). Het eerste deel, wolf, betekent vermoedelijk "duivel". Wolfsmelk (Euphorbia) heeft ook als synoniemen Heksenmelk en Duivelsmelk. Maar in tegenstelling tot de laatste familie heeft Wolverlei wel geneeskrachtige eigenschappen. De vroegste melding van medicinaal gebruik komt van Hildegard van Bingen. In de Middeleeuwen was de plant bekend als middel voor wondbehandelingen. 
  • Het komt van het Hoogduitse Wohlverleih en heeft iets met "wolf" te maken. De plant wordt als de kampioen van de wolfskrachten gezien.
  • Of het is te vertalen naar het moderne Duits  „Wohl für allerlei“ dat "goed voor allerlei".

Alle delen van Valkruid zijn wel, net als bij de Wolfsmelk, wel giftig.

Het tweede deel, lei, betekent vermoedelijk  "liggen",  zodat de totale betekenis kan zijn ‘duivelsleger’, wat dan op de wortels zou slaan.

Namen in andere talen

  • English: Arnica
  • Français: Arnica des montagnes
  • Deutsch: Berg-Wohlverleih
  • Espanõl:
  • Italiano: Arnica
  • Svenska: Slåttergubbe
  • Norsk: Solblom
  • Dansk: Volverlej

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Arnica. De herkomst van deze naam is onbekend.

De Franse naam is Arnica des montagnes. Dit is de Franse benaming van de volledige de wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Berg-Wohlverleih. Dit is een combinatie van het woord "berg" en de Duitse vertaling van het tweede gedeelte van wetenschappelijke naam.

De Zweedse naam is Slåttergubbe. Dit betekent letterlijk "maaien oude". Met maaien wordt bedoeld dat de plant werd geoogst op het moment dat de wei gemaaid moest worden. Oude komt van Senecio. Dit komt van Senex (Latijn) en betekent "grijsaard" Dit omdat de bloemen na de bloei zaden vormen die aan de bovenkant grijs zaadpluis hebben. Dit lijkt op het haar van een grijsaard.

De Noorse naam is Solblom. Dit betekent "zonnebloem". De zonnebloem (Helianthus annuus) is ook een Composiet maar een heel andere soort.

De Deense naam is Volverlej. Dit betekent weer "wolverlei".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, zelden licht beschaduwde plaatsen op matig droge tot matig vochtige, matig voedselarme, zwak zure grond. Vaak op iets voedselrijkere plekken in een voedselarme omgeving (humeus tot venig zand en keileem).

Groeiplaats
Heide (grazige heide), op zandruggen langs vennen en moerasjes, grasland (schraalland), bermen, bossen (brandplekken), langs spoorwegen (spoorbermen) en waterwinningsterreinen.

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam in Noord- en West-Drenthe en Zuidoost-Fryslân en zeer zeldzaam in het zuidoosten van Groningen, in Overijssel en Gelderland en misschien nog op Schiermonnikoog. Vroeger ook in Utrecht, Noord-Brabant en Limburg.

Vlaanderen
Vroeger bij Lommel (begraafplaatsen) en Zonhoven. Na 1912 verdwenen uit Vlaanderen.

Wallonië
Zeldzaam in de Ardennen en Lotharingen. Het meest nog in de Hoge Ardennen.

Wereld
In Midden-Europa en het zuiden van Scandinavië. Westelijk tot in Nederland en België. In Zuidwest-Europa komt een afwijkende vorm voor.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Valkruid/Wolverlei

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten