Vingerhelmbloem

Algemeen

De soort is nauw verwant aan de Holwortel (Corydalis cava). De vingerhelmbloem is van deze soort te onderscheiden door de handvormig ingesneden schutblaadjes van de bloemen, zoals hierboven beschreven. Maar helaas, op deze regel bestaat een uitzondering. Deze schutblaadjes komen soms niet voor. En dan lijken die twee echt veel op elkaar. Ieder jaar is er dan overal op sociale media een discussie welke van de twee het nu is (zie o.a. dit Facebookbericht). Verder is deze plant vrij zeldzaam behalve als Stinsenplant. Volgens mij is het bijna een "verplicht" nummer Vingerhelmbloem in de collectie te hebben. Hij bloeit in Maart en April.

Verklaring Nederlandse naam

De naam "vinger" dankt de plant aan de ingesneden groene bladeren bij de bloemen ( schutblaadjes). De Holwortel (Corydalis cava) lijkt erg op deze plant maar is beduidend groter en, wat de naam al zegt, anders van opbouw.

De naam "helm" duidt op de vorm van de bloem.

Namen in andere talen

  • English: Bird in a bush
  • Français: Corydale solide
  • Deutsch: Gefingerter Lerchensporn
  • Espanõl:
  • Italiano: Colombina solida
  • Svenska: Stor nunneört
  • Norsk: Hagelerkespore
  • Dansk: Langstilket Lærkespore

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Bird in a bush. Dit betekent "vogel in het bos". De Bird is net zoals onze volksnaam Vogeltje op de kruk vanwege het uiterlijk. In de bush betekent natuurlijk "in het bos" wat slaat op het feit dat Vingerhelmbloem een schaduwminnende plant is.

De Franse naam is Corydale solide. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Gefingerter Lerchensporn. Het Gefingeter (gevingerde) duidt op de gelijkenis van de bloem met de lange gespoorde achterteen van de Leeuwerik, de Kuifleeuwerik noemden de oude Grieken "korudallis" en Dioscorides (dit  was een Griekse arts, farmacoloog en botanicus die leefde van circa 40-90 na Christus) duidt de helmbloem als "korudallion" aan, en het gevingerde blad.

De Zweedse naam is Stor nunneört. Dit betekent "groot nonnenkruid". Waar het woord groot op slaat is mij onbekend. Zelfs verrassend want juist het andere Nunneört (Holwortel) heeft mijn inziens een iets groter blad. Non vanwege het feit dat de plant door nonnen rond 1760 in kloosters hebben geïntroduceerd. Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid".

De Noorse naam is Hagelerkespore. Dit betekent "tuinleeuwerikspoor".

De Deense naam is Langstilket Lærkespore. Dit betekent "langstelige leeuwerikspoor".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voeedselrijkeneutrale tot kalkhoudende grond (zand, leem en mergel). vaak op plekken met kwel vlak tot net onder het maaiveld (net onder de knol).

Groeiplaats
Bossen (loofbossen, met name aan de voet van hellingen in hellingbossen op afgespoeld bodemmateriaal en vaak nabij bronnen, parkbossen en bij buitenplaatsen), heggen, struwelen, hakhoutbosjes, begraafplaatsen, zeeduinen (beschaduwde, grazige plaatsen langs de binnenduinrand), grasland (beschaduwde gazons) en bermen (beschaduwde plaatsen).

Verspreiding

Nederland
Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, in de Hollandse en Zeeuwse duinen, langs de Utrechtse Vecht en in het oostelijke rivierengebied. Vrij zeldzaam ingeburgerd als stinsenplant in Fryslân en Groningen.

Vlaanderen
Vrij zeldzaam in het Maasgebied en de Leemstreek.

Wallonië
Vrij zeldzaam in het Maasgebied, in de rivierdalen in de Ardennen en in Lotharingen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
Van Frankrijk en Italië tot ver in Noord-Rusland. De kuststreken van West-Europa worden vrijwel gemeden. De enige noordwestelijke plek waar Vingerhelmbloem de Noordzeekust bereikt ligt in Nederland.

Meer

Zie ook de Wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Vingerhelmbloem

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's