Ophrys insectifera - Kärbesõis Niitvälja 1


Algemeen

De vliegenorchis is een zeer zeldzame plant die alleen nog voorkomt in zuid-Limburg en daar doet hij het zelf slecht. In slechts twee decennia is het aantal populaties van de Vliegenorchis teruglopen van 15 naar 8 (stand in 2014). Als je kijkt naar de populaties sinds 1950 is de plant zelfs met 75 % tot 100 % teruggelopen. Uiteraard is hij dan ook terug te vinden op de Rode lijst als ernstig bedreigd. Hij bloeit alleen in Mei en Juni.

Op deze site staan 15 soorten orchideeën. De meeste zijn, zoals hierboven genoemd, zeer zeldzaam tot zeldzaam. Sommige zijn zelfs algemeen. Zoals ook hierboven staat dat orchideeën vaak kruisen met andere soorten. Er ontstaan dan zogenaamde hybride soorten. Deze heb ik niet genoemd en de lijst is ook nog niet compleet. Als er soorten ontbreken hoor ik dit graag.

Omdat het niet altijd even makkelijk is een Orchis op naam te brengen staat er op de site van Floron een handige zoekkaart.

Verklaring Nederlandse naam

De donkerbruine tot zwarte bloemen zien er uit als een insect. Daarnaast verspreidt de plant feromonen om bestuivers te lokken. De soort wordt alleen bestoven door jonge mannetjes van de graafwesp Argogorytes mystaceus. De mannetjes zien de bloem aan voor een wijfje en doen vaak meerdere pogingen om te paren met de bloem (pseudo-copulatie).

De naam Orchis is Latijn, en betekent "testikel". Dit omdat veel planten uit de Orchis familie twee wortelknollen hebben. Deze knollen lijken op testikels.

Namen in andere talen

  • English: Fly orchid
  • Français: Ophrys mouche
  • Deutsch: Fliegenragwurz
  • Espanõl: Ofride fior mosca
  • Italiano: Moscaria, Ofride fior mosca
  • Svenska: Flugblomster
  • Norsk: Flugeblom
  • Dansk: Flueblomst

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Fly orchid. Dit betekent "vliegenorchis", net zoals de Nederlandse naam.

De Franse naam is Ophrys mouche. Dit is de Franse benaming voor de wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Fliegenragwurz

De Zweedse, Noorse en Deense naam is nagenoeg gelijk, Flugblomster/Flugeblom/Flueblomst. Dit betekent "vliegenbloem".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Licht beschaduwde plaatsen op vochtige, voedselarme, kalkrijke, humeuze, vaak stenige grond (zand, mergel en laagveen).

Groeiplaats
Bossen (open plekken in loofbossen, met name beukenbos, naaldbossen en langs bospaadjes), bosranden, struwelen, hakhout (kalkrijke zomen), zeeduinen (aan de binnenduinrand in bossen), waterkanten (slootkanten) en grasland (grazige hellingen nabij open bossen en kalkgrasland in de buurt van bomen of struiken).

Verspreiding

Nederland
Zeer zeldzaam in Zuid-Limburg. In de 19e eeuw ook aan de binnenduinrand van Noord-Walcheren.

Vlaanderen
Zeer zeldzaam in de Voerstreek. Sterk afgenomen.

Wallonië
Zeldzaam in de Kalkstreek, de oostelijke Leemstreek en Lotharingen.

Wereld
In Midden- en Noordwest-Europa, van Noord- en Oost-Spanje en Midden-Italië tot in Scandinavië en Noord-Rusland. In Noorwegen tot voorbij de poolcirkel.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Vliegenorchis

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten