Wede

Algemeen

Op het verspreidingskaartje is goed te zien dat de plant vroeger via de grote rivieren zich heeft uitgebreid. Hier boven is te lezen dat de plant vroeger (van ongeveer 1100 na Chr.) werd gebruikt als kleurstof. Kennelijk verspreid de plant zich niet makkelijk . Tegenwoordig is Wede een zeldzame soort maar staat niet op de Rode lijst. Voor een Kruisbloemige bloeit hij bijzonder kort, in Mei en Juni.

Namen in andere talen

  • English: Woad
  • Français: Pastel des Teinturiers
  • Deutsch: Färber-Waid
  • Espanõl: Yerba Pastel
  • Italiano: Guado
  • Svenska: Vejde
  • Norsk: Vaid
  • Dansk: Farve-Vajd

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Woad. Op deze Wikipediapagina vond ik de volgende verklaring. Julius Caesar vermelde (in De Bello Gallico) dat de Britten (Picten) hun lichaam blauw verfden m.b.v. Vitrum. Een woord wat vaak ruwweg vertaald wordt met "glas", maar ook vertaald werd met "woad".

Voor de verspreiding van Wede palustris in Engeland zie deze kaart

Er zijn twee Franse namen:

  1. Pastel des Teinturiers. "pastel" komt van het Latijnse Pasta dat "deeg/voedsel" betekent. Want zodra de bladeren van Wede in molens werden verpletterd vormden zij een pastel dat vervolgens werd gefermenteerd en gedroogd tot pasta. Van deze pasta is de term van de kleurstof gekomen. Des teinturiers betekent "om mee te verven".
  2. guède vroeger vouède is afgeleid van een Germaanse  weed/wweit/waizda wat later door de Engelsen is gebruikt voor het woord Woad

De Duitse naam is Färber-Waid. Dit betekent "verf-waid". Zoals bij de Franse naam al is uitgelegd komt Waid waarscheinlijk uit het vroegere Germaans.

De Italiaanse naam is Guado. Dit betekent "doorwaadbare plaats". Een nogal vage betekenis. Maar het woord Guado komt zo vaak voor dat  er wel een verklaring voor moet zijn. Voor mij voorlopig onbekend. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse/Noorse en Deense naam is min of meer gelijk, Vejde/Vaid/Farve-Vajd. Deze namen lijken allemaal op de Duits/Germaanse naam.

Voor de verspreiding van Wede in Zweden zie deze kaart.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open plaatsen op droge, matig voedselrijke, kalkrijke, vaak stenige grond (ook op leem en klei).

Groeiplaats
Waterkanten (hoge delen van oeverbeschoeiingen langs rivieren), braakliggende grond, steenpuinhellingen, ruigten (kalkrijke ruigten), rotsen, klippen, bermen en dijken.

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam. Het meest langs de Rijn en Waal.

Vlaanderen
Niet in Vlaanderen.

Wallonië
Niet in Wallonië.

Wereld
In West-Azië en Zuid- en Oost-Europa. Elders ingeburgerd.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Wede

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten