Wilde bertram

Algemeen

Wilde bertram lijkt sprekend op een algemeen voorkomende plant van dezelfde familie, Duizendblad. Maar gelukkig hebben beide planten een totaal verschillend blad. Deze plant heeft een lancetvormig getand blad en Duizendblad heeft een sterk geveerd blad. Als je de bloemen van Wilde bertram van dichtbij bekijkt zie je dat de buisbloemen (midden in) wit/bruin zijn. Dit in tegestelling tot die van het Duizendblad. Deze zijn geel/oranje. Ik schreef al, als je ze van dichtbij bekijkt. Wilde bertram loop je dus zo voorbij want je denkt al gauw dat het Duizendblad is. Alleen als er meer klei in de grond zit of in duingebied (Zeeland, Noord en Zuid-Holland) komt de plant minder voor. En natuurlijk in Flevoland al helemaal nauwlijks!

Hij bloeit in Juli, Augustus en September.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

Er zijn vier verklaringen:

  1. De naam houd verband met het vroegere gebruik van de scherp smakende wortelstok, die tegen kiespijn werd gekauwd. Hiermee diende de Wilde bertram als vervanging voor de Romeinse bertram (Anacyclus pyrethrum), afkomstig uit het Atlas gebied. Anacyclus is nauw een verwant aan Anthemis verwant geslacht. Pyrethrum is afgeleid van Pyr en betekent "vuur". Dit is afkomstig van een Germaanse mansnaam.
  2. Wilde Bertram was al bekend in de Germaanse tijd. Het woord is een samenstelling van Bertha wat "glanzend" betekend (hiermee wordt de wit glanzende berkenbast bedoeld) en Hramma wat "raaf"betekent. De eerste verklaring slaat natuurlijk op de witte kroonblaadjes. De tweede verklaring is mij nog onbekend.
  3. Wilde Bertram is een vorm van beeldspraak wat aangeeft dat de plant zich erg goed uitbreid met ondergrondse uitlopers.
  4. In het oudduits komt de benaming Perchtram voor en in het middelhoogduits Berchtram wat in beide gevallen "vuurwortel" betekent. Slaant op de scherpe smaak van de wortel.

Namen in andere talen

  • English: Sneezewort
  • Français: Achillée sternutatoire
  • Deutsch: Sumpf-Schafgarbe
  • Espanõl:
  • Italiano: Millefoglio palustre
  • Svenska: Nysört
  • Norsk:Nyseryllik
  • Dansk: Nyse-Røllike

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Sneezewort. Dit betekent "nieskruid". Het is een verwijzing naar de oude naam voor deze plant "nieswortel". Als je delen van deze plant droogt levert dit eerste klas niespoeder op.

De Franse naam is Achillée sternutatoire. Dit betekent ""achillea die niezen veroorzaakt". Samen met Duizendblad (Achillea milefolium) behoort Wilde bertram tot het geslacht Achillea. Het "niezen" wordt al bij de vorige naam uitgelegd.

De Duitse naam is Sumpf-Schafgarbe

De Zweedse naam is Nysört. Dit betekent "nieskruid". Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid"

De Noorse en Deense naam is nagenoeg gelijk, Nyseryllik/Nyse-Røllike. Dit betekent "niesrylik/nies/rølike". Rylik/Rølike komt van de Nederduitse Roleke dat verwijst naar de bladeren die oprollen in droogte.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen op vochtige tot vaak natte, matig voedselrijke, vaak licht benmeste en meestal zwak zure grond (laagveen, rivierklei, leem, humusrijk zand, en löss).

Groeiplaats
Waterkanten (o.a. langs greppels, kanalen en op basaltglooiingen), moerassen, grasland (nat, licht bemest grasland en hooiland), bermen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen) en afgravingen (leemgroeven).

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk algemeen in het oosten en midden van het land, in het rivierengebied en in laagveengebieden. Elders vrij zeldzaam, maar zeldzaam tot zeer zeldzaam in het Waddengebied, het Deltagebied en op de Veluwe.

Vlaanderen
Vrij algemeen in de Kempen. Elders vrij zeldzaam tot zeldzaam. Achteruitgaand.

Wallonië
Algemeen in de Ardennen. Elders vrij zeldzaam tot zeldzaam.

Wereld
Koude en gematigde streken in Noord- en Oost-Azië en in Europa (niet in het zuiden). Ingeburgerd in Noord-Amerika.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Wilde bertram

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's