Algemeen
Hondspeterselie komt erg vaak voor en is moeilijk te onderscheiden van andere schermbloemige, dus ook de Peterselie. Dit is dus erg lastig in bijv. een moestuin!! Hondspeterselie is overigens geen Peterseliesoort (Petroselinum). De plant is giftig. Ook in de prehistoriekwam de plant al voor. Een interessant stukje op de Duitse Wikipagina zegt; De vruchten van de Hondspeterselie zijn gevonden in de neolithische flora ( ongeveer 5800 en 4000 v.Chr.) van Ravensburg, evenals in paalwoningen uit de bronstijd (ongeveer 3000 voor Chr.) en de vroege ijzertijd (ongeveer 1200 voor Chr.) aan het meer van Zürich . Omdat ze in grote hoeveelheden in aardewerkresten werden gevonden, werd Hondspeterselie waarschijnlijk door prehistorische mensen gebruikt bij het koken . De zaden werden waarschijnlijk ook gevonden in afzettingen uit de bronstijd bij Stonehenge . Dit blijkt uit opgravingen. Deze plant is de enige soort van het Aethusa-geslacht die in het wild voor komt in Nederland. Het is overigens de enige plant in dit geslacht. Hondspeterselie bloeit in Juni tot en met de herfst.
Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.
Verklaring Wetenschappelijke naam
Hoe komt een wetenschappelijke naam tot stand?
Een wetenschappelijke naam word niet zomaar gegeven. Iedereen (wetenschappers, floristen, liefhebbers etc.) moet tenslotte weten dat het over dezelfde plant gaat. Botanische nomenclatuur is de formele naamgeving van planten. Deze wordt geregeld door de International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN of ICNafp), een wetboek dat de wetenschappelijke namen van algen, schimmels en planten regelt.
Deze heet zo sinds het Internationaal Botanisch Congres in Melbourne in 2011, dat tot de naamswijziging besloot. Tot die tijd heette dit wetboek de International Code of Botanical Nomenclature (ICBN). In 1905 heeft het Internationaal Botanisch Congres van Wenen besloten om de publicatie van de eerste druk van Species plantarum te kiezen als het beginpunt van de moderne nomenclatuur voor planten. Dat betekent dat alle namen van vóór dit werk van Linnaeus niet meetellen, ook als die namen de vorm van een tweedelige naam hebben. Overige informatie staat op deze Wiki-pagina.
De officiële wetenschappelijke naam is Aethusa cynapium L.
Aethusa komt van Aitho Grieks) en betekent glanzend wat duidt op de gevederde bladeren die glanzend zijn. Deze naam is gevormd door Linnaeus. Voor deze tijd is deze plant in verschillende geslachten ingedeeld geweest. De plant heette Cicuta minor, Apium cicutarium, Cynapium en Coriander.
Cynapium komt van Cynicus (Latijn) en betekent "honds". Dit om waarschijnlijk aan te duiden dat de plant niet geschikt is voor menselijke consumptie en alleen geschikt is voor de hond. Het giftige bestandsdeel van de plant is codeïne. Bij gebruik van de plant kunnen de volgende verschijnselen optreden; braken, hoofdpijn, duizeligheid, bewusteloosheid, maag- en darmpijnen, verlammingsverschijnselen, pupilverwijdering en ook delirium. Niet echt geschikt dus als Peterselie.
Apium (Latijn) betekend "selderij". Dit omdat de bladeren op die van peterselie/selderij lijken vanwege de verdeelde bladeren.
Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus. In 1753 beschreef hij Aethusa cynapium in de publicatie Species Plantarum.

Meer
Zie ook de Nederlandse verklaring.
Bevruchting en verspreiding
Hoe bestuiven insecten bloemen?
Eerst een grappig detail. Carl Linnaeus beschreef in zijn publicatie Species Plantarum het plantenrijk verdeeld op basis van het aantal meeldraden stempels in de bloem. Deze publicatie kwam voor het eerst uit in 1753. Pas 20 jaar! later in 1793 beschreef Christian Konrad Sprengel de daadwerkelijke functie van deze meeldraden en het belang hiervan i.c.m. insecten.
De meeste planten worden door insecten bestoven. Maar niet elke plant is geschikt voor elk insect. Hier is over nagedacht! Vingerhoedskruid is bijv. geschikt voor grote bijen e.d. Maar een hommel past nooit in een smalle kelkbuis van bijv. Blauw glidkruid. Elke plant is gebouwd voor bepaalde insecten. Planten met een groot bloem oppervlak zoals bijv. een Klaproos of Madeliefje.
Ook geur is belangrijk voor bestuivers. Denk maar aan de geur van Welriekende nachtorchis. Deze geur lokt Nachtvlinders naar de bloem. Ook Poelruit heeft bijv. een aparte geur die dan weer een specifiek soort bestuiver aan trekt. Sommige planten vinden wij als mensen niet echt prettig ruiken, insecten denken daar anders over. Varkenskers is daar een goed voorbeeld van.
Ook de kleur van de plant is belangrijk. Want wat wij waarnemen ziet een insect anders. Het menselijk oog ziet een deel van het lichtspectrum (tussen de 400 en 750nm) niet wat een insecten-oog wel ziet (tussen de 315 en 400nm). Onderstaande afbeelding geeft dit goed weer.
Juist dit stukje is voor bestuivers erg belangrijk. Wat wij zien als een twee egaal gekleurde bloemen die niet zoveel in kleur van elkaar verschillen ziet een insect als twee totaal andere bloemen. De kleuren geel en wit komen bij circa 58% van de inheemse plantensoorten voor.
UV-licht laat soms precies zien waar die lekkere nectar zich in de bloem bevindt middels honingmerken. Dit zijn specifieke vormen in het midden van de bloem, met donkere lijnen, vlekjes op de kroonbladen. Deze vormen worden in dit deel van het lichtspectrum zichtbaar waar wij egaal gekleurde kroonblaadjes zien. Deze honingmerken zijn soms zichtbaar. Kijk maar naar de gele ringen van Vergeet mij nietjes-soorten of de gele vlek in het hart van een Maartsviooltje. Maar het honingmerk van een Zonnebloem wordt pas zichtbaar in UV-licht.
De bloemen van Hondspeterselie zijn tweeslachtig (hermafrodiet) maar zelfbestuiving vindt in het begin niet plaats. De vrouwelijke en mannelijke delen zijn niet gelijktijdig vruchtbaar. Dit heet protandrie. Als insectenbestuiving om de een of andere reden niet lukt verandert de stand van meeldraden en stamper en de bloeitijd zodat er ten minste een keer 100 % geslaagde bestuiving is. De wind zorgt voor de verspreiding van de bevruchte zaden.
Namen in andere talen
- English: Fool's parsley
- Français: Petite Ciguë
- Deutsch: Hundspetersilie
- Espanõl: Perejil de perro
- Italiano: Cicuta aglina
- Svenska: Vildpersilja
- Norsk: Hundepersille
- Dansk: Hundepersille
verklaring Buitenlandse namen
De Engelse naam is Fool's parsley. Dit betekent "neppeterselie". De reden wordt bij de Nederlandse naam uitgelegd.
Voor de verspreiding van Aethusa cynapium in Engeland zie deze kaart.
De Franse naam is Petite Ciguë. Dit betekent "kleine scheerling". Een van de kenmerken van Hondspeterselie is dat de plant iets kleiner is dan bijv. de Gevlekte scheerling (Conium maculatum), maar om dit nu als een doorslaggevend kenmerk te beschouwen, nee.De Duitse naam is Hundspetersilie. Dit betekent ook "hondspeterselie.
Er Spaanse naam is Perejil de perro. Dit is de Spaanse benaming voor de volledige Nederlandse naam.
In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Italiaanse naam is Cicuta aglina. Kennelijk zien ze Hondspeterselie in Italië qua giftigheid graag terug in het rijtje waar ook Waterscheerling (Cicuta virosa) toebehoort. Aangezien de eerste naam Cicuta verwijst naar het eerste gedeelte van de wetenschappelijke voor Waterscheerling. Over de naam Cicuta verkeerd men nog in het onzekere. Cicuta kan afgeleid zijn van Kuoo (Grieks) en betekent "hol". Dit aangezien de stengels hol zijn en de (knolvormige) wortelstok luchthoudende kamertjes heeft. Alhoewel deze wetenschappelijke naam bedoeld is voor de Gevlekte waterscheerling. In het verleden is de naam Cicuta ook gebruikt om de Dolle kervel en de Gevlekte scheerling aan te duiden.Aglina word soms ook vertaald als Kleine hemlock (Scheerling) net als de Franse naam.
Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Zweedse naam is Vildpersilja. Dit betekent "wilde pterselie".
Voor de verspreiding van Aethusa cynapium in Zweden zie deze kaart.
De Noorse en Deense namen zijn gelijk, Hundepersille. Dit betekent ook weer Hondspeterselie.
Verspreiding Aethusa cynapium

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten