20140827Anchusa officinalis2


Algemeen

Zoals het verspreidingskaartje al laat zien is Gewone ossentong een echte duinplant. Hij komt nog wel op andere plekken voor maar over het algemeen is deze plant zeldzaam. Deze Ossentong is gemakkelijk te onderscheiden van andere soortgenoten, Kromhals (Anchusa arvensis, Geelwitte ossentong (Anchusa ochroleuca en Overblijvende ossentong (Pentaglottis sempervirens).

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Er zijn twee verklaringen:

  1.  Anchusa komt van Ancho (Grieks) en betekent "ik wurg", en van Ouson (Grieks) en betekent strik/strop. Dus wurgstrik vanwege de ingesnoerde bloembuis.
  2.  De naam Anchusa komt van Anchein (Grieks) en betekent "wurgen/nauwer maken". Dit heeft ook weer met de ingesnoerde bloembuis te maken.

Alle Anchusa behoren tot de ruwbladigen (Boraginaceae). Dit betekent dat de bladeren, maar ook de rest van de plant bezet is met stijve haren. Bij bijv. de Ossentong of de Kromhals (bij deze plant lijken de haren wel stekels zo stijf zijn ze!!) is dit met het blote oog al goed te zien. Maar bij bijv. de Vergeet-mij-nietjes valt dit pas op met een vergrootglas.

Een oude Latijnse naam voor deze ruwe beharing is Buglossa. Deze naam komt terug in de Engelse naam voor deze plant.

Officinalis komt van Officium (Latijn) en betekent "in dienst van". Een plant met de toevoeging Officinalis stond/staat in dienst van de wetenschap. Om de geneeskrachtige werking werd/wordt deze plant daarvoor gebruikt. Zij werd werd o.a. gebruikt als laxeermiddel, bij zwaarmoedigheid en als hartversterkend middel.

Namen in andere talen

  • English: Alkanet, Common Bugloss
  • Français: Buglosse officinale
  • Deutsch: Gewöhnliche Ochsenzunge
  • Espanõl: Buglosa
  • Italiano: Buglossa comune 
  • Svenska: Oxtunga
  • Norsk:Oksetunge
  • Dansk: Læge-Oksetunge

Verklaring buitenlandse namen

Er zijn twee Engelse namen:

  1. Alkanet. De penwortel van deze plant is dik en een extract hier van werd gebruikt als paarse en bordeaux kleurstof en als lak voor fijn hout goederen zoals violen. Het lijkt waarschijnlijk dat de naam "Alkanet" is afgeleid van het gebruik ervan. Het extract van de wortels voor deze blauwe kleurstof ontstond door Alkalihydroxiden. Of het woord "Alkanet" is afgeleid van het Midden Engels , van het oude Spaanse Alcaneta , het verkleinwoord van Alcana wat "henna" betekent. Of het is afgeleid uit het Middeleeuwse Latijns woord Alchanna , uit het Arabisch al-hinna wat ook weer " henna". betekent.
  2. Common Bugloss: Dit betekent "gewone bugloss". De naam Bugloss is een algemeen oud Latijns woordvoor een Ossentong soort. Het komt uit het Franse Buglosse, het Latijnse Buglossa/buglossus en uit het Oudgriekse βούγλωσσον (Boúglōsson) en van βούς (Boús) wat "os" betekent en γλωσσον (Glōsson) wat "tong" betekent.

De Franse naam is Buglosse officinale. Een combinatie van de oude en nieuwe wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Gewöhnliche Ochsenzunge. Dit betekent "gewone ossentong", net zoals de Nederlandse naam.

De Spaanse naam is Buglosa. Dit is de Spaanse benaming voor Buglossa

De Zweedse naam is Oxtunga. Dit betekent "ossentong".

De Noorse naam is Oksetunge. Dit betekent ook weer "ossenrong. 

De Deense naam is Læge-Oksetunge. Dit betekent "arts-ossentong". Wat weer de geneeskrachtige eigenschappen van deze plant benadrukt.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, warme, open plaatsen op droge, kalkrijke, matig voedselarme tot matig voedselrijke, stikstofrijke, vaak omgewerkte grond (op zand en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Zeeduinen (industrieterreinen en parkeerterreinen in de duinstreek, langs duinwegen, langs infiltratiekanalen, verlaten duinakkertjes en duindoornstruweel), langs spoorwegen, ruigten, (kalkrijke ruigten), wallen, molenbelten, rivierduinbosranden langs de Rijn, dijken en bermen.

Verspreiding

Nederland
Vrij zeldzaam in de Hollandse duinen en zeldzaam in het Gelderse rivierengebied. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Vrij zeldzaam in het kustgebied, maar soms vrij talrijk, met name ten zuiden van Nieuwpoort. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wallonië
Alleen als een zeldzame adventiefplant (onbestendig).

Wereld
Europa, behalve in de meeste randgebieden.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Anchusa officinalis

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten