Gevlekte aronskelk

©Martin Stevens

 


Algemeen

Over deze plant valt een boel te zeggen. Niet over de wel of niet aanwezige vlekken op bladslippen of de groeipopulatie in zuid-Limburg waar de plant algemeen voorkomt maar over de manier van verspreiding. Deze is namelijk heel bijzonder. Eigenlijk kennen veel mensen deze alleen van het tropisch oerwoud maar de Gevlekte aronskelk is een plant uit de familie van  Araceae (de Aronskelken). Een familie uit zuid-Amerika, jawel het tropisch oerwoud.

Op de dag van de opening van de bloemschede (hij gaat bloeien) verspreidt de bloemloze knots een sterke aas- of mestgeur. Op deze geur komen insecten af die hun voedsel in aas of mest vinden. Ze landen op de lichtgekleurde binnenkant van de bloemschede, glijden uit en vallen in de ketel (een soort afgesloten holle ruimte waar de daadwerkelijke vrouwelijke en mannelijke bloemetjes zich bevinden). De gevangenschap van deze insecten duurt een dag. Dit geeft de bloem de tijd voor bestuiving. Daarna krijgen de insecten (in dit geval motmugjes van het geslacht Psychodidae) de kans de bloem te verlaten en op weg te gaan naar de volgende gevlekte Aronskelk. De plant wordt gezien als stinsenplant en bloeit dus in April en Mei.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Er zijn twee verklaringen voor het woord Arum:

  1. De naam Arum komt van aros (Grieks) en betekent "nuttig". De Grieken die de plant Aron noemden, schijnen ermee te hebben willen aanduiden, dat de zetmeelrijke knollen na koken eetbaar, en dus nuttig, zijn.
  2. Volgens Plinius zou Arum afkomstig zijn van het Egyptische Ar, waaruit het Griekse Aron is ontstaan, dat Slangewortel of Adderwortel beduidt. Een oud bijgeloof was dat, dat wie een wortelknol bij zich droeg geen last had van Adderbeten.

Maculatum komt van macula (Latijn) en betekent "(lelijke) vlek", wat duidt op de vlekken op de bladeren.

De naam Aronsstaf (in het Duits Gefleckter Aronstab) heeft de plant gekregen naar de stafvormige bloeikolf. Men zag hierin de staf van de hoge priester Aäron.

Namen in andere talen

  • English: Snakeheads, Adder's root, Wild arum, Devils and angels, Cuckoo-pint, Adam and Eve, Lords-and-ladies, Jack in the pulpit, Adders tongue
  • Français: Arum tacheté
  • Deutsch: Gefleckter Aronstab
  • Espanõl:
  • Italiano: Gigaro scuro
  • Svenska: Fläckig munkhätta
  • Norsk:Flekkmunkehette
  • Dansk: Plettet Ingefær

Verklaring Buitenlandse namen

Er zijn heel veel (tientallen!) Engelse namen voor deze plant. Hier negen stuks :

  1. Snakeheads: Dit betekent "slangenkoppen". Dit verwijst natuurlijk naar de typische bloeiwijze, een zogenaamde bloeikolf. Allereerst valt de spatha op. Dat is een wit tot heel licht groen gekleurd blad dat aanvankelijk opgerold is, maar zich al snel openvouwt. Tegen de witte achtergrond van deze spatha steekt een bruinrode tot paarsmetalige knots af (zie foto). Hier bevindem zich na de bloei de oranje vruchten. Het geheel lijkt wel op een Cobra met de "knots" als tong.
  2. Adder's root: Dit betekent "adders wortel". De exacte betekenis van dit woord is mij nog onbekend. Het enige wat ik kan bedenken is dat de wortels van deze plant de vorm van een ei hebben. Een Slangenei?
  3. Wild arum: Dit betekent natuurlijk "wilde arum". Arum is de eerste wetenschappelijke naam. Wild want er bestaan nog al wat gekweekte varianten.
  4. Devils and angels: Van de tientallen namen voor deze plant is de naam "duivels en engelen" mij nog onbekend.
  5. Cuckoo-pint: Dit betekent "koekoek-penis". Het is een combinatie wat betreft de vorm van de bruinrode "knots" (zie eerste naam) en de vroege bloei van de plant, alhoewel de Koekoek pas later in het voorjaar komt. De verklaring wat betreft de Cuckoo is niet zeker. Er zijn nog vele andere verklaringen wat betreft het woord Cuckoo.
  6. Adam and Eve: Ook dit is weer een (Victoriaanse) verwijzing naar de vorm van het schutblad en knots.
  7. Lo rds-and-ladies: Dit betekent natuurlijk "heren en dames".Een veel voorkomende naam in Engeland voor deze plant. Weer een subtiele vergelijking (net zoals de vorige naam).
  8. Jack in the pulpit:Ook een veel voorkomende naam. "jack in de preekstoel".
  9. Adders tongue: Dit betekent "adderstong". Dit keer een verwijzing naar de spitse bladeren van de plant.

De Franse naam is Arum tacheté. Dit is de Franse benaming voor de Nederlandse naam, "gevlekte aronskelk".

De Duitse naam is Gefleckter Aronstab. Dit betekent "gevlekte Arons' staf".

De Italiaanse naam is Gigaro scuro. De vertaling/verklaring voor het woord Gigaro is mij nog onbekend. Scuro betekent "donker", verwijzend naar de (soms) gevlekte stengelbladeren. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Fläckig munkhätta. Dit betekent "gevlekte monnikskap".

De Noorse naam is. Flekkmunkehette. Het zelfde als de Zweedse naam, "gevlekte monnikskap".

De Deense naam is Plettet Ingefær. Dit betekent "gevlekte gember". Het is een typische Deense naam. De wortels van het geslacht Arum zouden ligt naar gember ruiken.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Arum maculatum

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten