Epipactis palustris

Algemeen

Naast de deze Orchis komt de Brede wespenorchis (Epipactis helleborine subsp. helleborine) voor. Bijna dezelfde naam maar deze is bepaald niet zeldzaam. De Moeraswespenorchis is veel zeldzamer (deze staat op de Rode lijst als vrij zeldzame soort) en hij houd van natte voeten en is meestal alleen te vinden in een natuurgebied.  De plant is ook veel witter van kleur. Deze plant kent nogal wat op elkaar lijkende soorten en veel ondersoorten. Onderstaand lijstje geeft weer welke Epipactis-soorten er in het wild voorkomen in Nederland.  De Moeraswespenorchis bloeit vanaf Juni tot en met Augustus.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Er komen dus minstens  5 Wespenorchis (Epipactis) soorten in het wild voor in Nederland:

  • Bruinrode wespenorchis (Epipactis atrorubens) - zeer zeldzaam
  • Brede wespenorchis (Epipactis helleborine subsp. helleborine) - algemeen
  • Duinwespenorchis (Epipactis helleborine subsp. neerlandica) - zeldzaam
  • Geelgroene wespenorchis (Epipactis muelleri) - zeer zeldzaam
  • Moeraswespenorchis (Epipactis palustris) - vrij zeldzaam

 

Op de onderstaande lijst staan 26 soorten orchideeën. De meeste zijn, zoals hierboven genoemd, zeer zeldzaam tot zeldzaam. Sommige zijn zelfs algemeen. Maar alle zijn waargenomen in Nederland. Soms alleen in het puntje van Zuid-Limburg, soms enkel op de waddeneilanden en soms verspreid over een deel van het land. Zoals ook hierboven beschreven staat gebeurt het vaak dat orchideeën kruisen met andere soorten. Er ontstaan dan zogenaamde hybride soorten. Deze staan niet in de lijst.

Verklaring Wetenschappelijke naam

De officiële wetenschappelijke naam is Epipactis palustris (L.) Crantz

Er zijn twee verklaringen voor Epipactis:

  1. Epipactus zou afgeleid zijn Epipaktis (Grieks) waarmee  de Witte nieswortel (Veratrum album L.) bedoeld wordt.
  2. De naam Epipactis werd in 1775 door Johann Gottfried Zinn, een hoogleraar in de plantkunde aan de Georg-August-Universität Göttingen, aan dit geslacht toegekend.

Veel planten hebben bij het tweede gedeelte van de wetenschappelijke naam de woorden aqua/aquatica/aquatila of  palustris gekregen. Al deze plantensoorten komen dan bij of in water voor. Soms verdraagt de plant brak (zoutig) water, maar er is in ieder geval een (zeer) vochtige bodem nodig. De naam dient ook vaak ook ter onderscheid van andere soorten. Aqua is Latijn en betekent "water". Aquatica is Latijn en betekent "modderige/moerasachtige grond of levend bij/in het water". Aquatila is Latijn en betekent "gebied bij het water". Palustris is Latijn en betekent "moeras (achtig)".

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit (L.) Crantz

L. staat voor Carl Linnaeus. In 1753 beschreef hij de soort als Serapias helleborine var. palustris in de publicatie Species Plantarum.

     

Crantz Dit staat voor Heinrich Johann Nepomuk Crantz, later Freiherr von Crantz of von Cranz (25 november 1722 – 18 januari 1799). Hij was een medicus en hoogleraar botanica en fysiologie in Wenen. In 1769 bracht Crantz ze over naar het geslacht Epipactis , opgericht door Johann Gottfried Zinn in 1757. In 1769 herschreef hij de soort als Epipactis palustris in de publicatie Stirpium Austriarum Fasciculus. Editio Altera Aucta.

     

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Namen in andere talen

  • Frysk: Dúnkaaiblom
  • English: Marsh helleborine
  • Français: Épipactis des marais
  • Deutsch:Echte/Weisse sumpfwurz
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Elleborine palustre
  • Svenska: kärrknipprot
  • Norsk: Myrflangre
  • Dansk: Sumphullæbe

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Marsh helleborine. Dit betekent "moeras Helleborine". Moeras slaat natuurlijk op de voorkeur voor een vochtige omgeving. Helleborine is hetzelfde als Epipactis, de eerste wetenschappelijke naam, en omvat zo'n 70 Orchis soorten.

Voor de verspreiding van de Moeraswespenorchis in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Épipactis des marais. Dit betekent "Epipactis van het moeras. Het is de Franse benaming die gelijk is aan de volledige Engelse naam.

De Duitse naam is Echte/Weisse sumpfwurz. Dit betekent "echte/witte moerasorchis". De enige naam die de nadruk legt op de mooie witte bloemen van deze Moerasorchis.

De Spaanse naam is mij onbekend.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Elleborine palustre. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is kärrknipprot Dit woord bestaat uit drie delen. Kärr betekent "moeras". Knipp komt van Knippe wat "bundel" betekent. Rot betekent "wortel". Dus eigenlijk een plant die graag in het bos groeit en een wortel als een "bundel" heeft. Deze Epipactis groeit graag in een vochtige omgeving en de wortels van deze familie hebben geen knollen zoals bij andere orchissen.

Voor de verspreiding van Moeraswespenorchis in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Myrflangre. Dit betekent "moeras Epipactis". Flangre is de Noorse benaming voor een Epipactis soort.

De Deense naam is Sumphullæbe. Sump betekent moeras. Hullaebe bestaat uit twee delen. Hul betekent "hol" en Leabe betekent "lip". Dit heeft te maken met het uiterlijk van de bloem.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Planten in het nieuws

Verspreiding Epipactis palustris

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's