Erigeron acris 270805


Algemeen

Ondanks dat deze Fijnstraal te boek staat als vrij zeldzaam staan er best wel veel stippen op het Floron verspreidingskaartje. Het zal wel op het randje zijn. In ieder geval is deze plant van de 7 soorten de meest zeldzame. Scherpe fijnstraal bloeit in Juni, Juli en Augustus.

Er komen in Nederland minstens 7 soorten Fijnstraal (Erigeron) in het wild voor:

Verklaring wetenschappelijke naam

De naam Erigon is afgeleid van het oude Griekse woord ἦρι (êri) dat "vroeg in de morgen" betekent en Geron γέρων (gérōn) dat "oude man" betekent. Deze twee woorden refereren naar de snel verschijnende harige vruchten na de bloei.

Acris is de genitief enkelvoud van Acer (Latijn) en betekent "scherp, snijdend" wat de Nederlandse naam en verklaring benadrukt. Deze heeft in dit geval geen betrekking tot de smaak zoals bij Scherpe boterbloem (Ranunculus acris) maar betrekking tot het uiterlijk.

Namen in andere talen

  • English: Blue Fleabane
  • Français: Vergerette acre
  • Deutsch:  Scharfes Berufkraut
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Céspica acre
  • Svenska: Gråbinka
  • Norsk: Vanlig bakkestjerne
  • Dansk: Bitter Bakkestjern

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Blue Fleabane. Dit betekent "blauwe vlooienverdrijver". Blue betekent natuurlijk "blauw". Waarom is mij onbekend. Fleabane betekent zoiets als "vlooien verdoemer/verdrijver". Vroeger werd deze plant in de brand gestoken. De rook hiervan zou vlooien verdrijven.

De Franse naam is Vergerette acre. Vergerette betekent letterlijk "boomgaard" maar kan ook afgeleid zijn van het woord Verge dat "roede" betekent. Verwijzend naar de gelijkenis. Acre is de Franse benaming voor het Latijnse Acer dat "scherp" betekent.

De Duitse naam is Scharfes Berufkraut. Dit betekent "scherp beroepskruid". Het woord Scherp wordt uitgelegd bij de Nederlandse naam. Met Berufkraut wordt bedoeld dat een beroep gedaan werd gedaan op dit kruid om een bepaalde ziekten/ongemakken te genezen/onderdrukken.

De Spaanse naam is mij onbekend.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Céspica acre. Het woord Céspica is mij onbekend. Acre is de Spaanse benaming voor het Latijnse Acer dat "scherp" betekent.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Gråbinka  Grâ betekent "grijs". Misschien verwijst dit naar het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Het woord Binka is mij eigenlijk onbekend. Wel wordt het algemeen gebruikt voor een plant uit de Asterfamilie.

De Noorse en Deense naam is nagenoeg gelijk, Vanlig bakkestjerne/Bitter Bakkestjern. Dit betekent Gewone/Bittere. Bakke betekent grond/dienblad". Stjerne betekent "ster".  Aangezien deze plant niets te maken heeft met Grondster heb ik het vermoeden dat dit heeft te maken met de bloem"bodem" van waaruit de zeer smalle lintbloemen steken. Bakkestjerne is de algemene Noors/Deense benaming voor een Aster.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open plaatsen (pioniervegetatie) op matig droge tot vochtige, matig voedselarme, zwak zure tot basische (kalkhoudende), goed doorlatende, iets humushoudende grond (zand, leem, mergel, zavel, lichte klei en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Bermen (open plekken), dijken, rotsachtige plaatsen, zeeduinen, open plaatsen in kruipwilgstruweel, grasland (droog, neutraal grasland, kalkhellingen en open plekken in laagblijvend grasland), afgravingen (o.a. steengroeven), langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), tussen straatstenen, steentaluds van viaducten, opgespoten grond, drooggevallen zandplaten, oude muren en lemige plekken in grazige heide.

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in de Hollandse duinen en rondom Amsterdam. Elders zeldzaam.

Vlaanderen
Vrij zeldzaam in de duinen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam. Achteruitgaand.

Wallonië
Vrij zeldzaam in Lotharingen (met name in de zuidelijke Ardennen) en in het Maasdistrict. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
Gematigde en koudere streken op het noordelijk halfrond. Een andere vorm in Noord-Amerika.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding Erigeron acer/Erigeron acris

Verspreiding Scherpe fijnstraal

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten