Galium aparine

Verklaring Wetenschappelijke naam

Galium komt van Gala (Grieks) en betekent "melk". Een verklaring hiervoor is dat de leden van het geslacht walstro (Galium) vroeger zijn gebruikt bij de kaasbereiding om melk te stremmen. De voor het stremmen verantwoordelijke stof is het Aparine.

Er zijn twee verklaringen voor Aparine:

  1. Aparine is afgeleid van het woord Seiro (Grieks) en betekent "grijpen". Dit komt door de dicht op elkaar zittende rijen stekelhaartjes op de plant. Hij kleeft niet maar grijpt je als het ware vast.
  2. Een andere verklaring zou te vinden zijn in een gebruik van het kleefkruid.. Vroeger werd in de wei de melk vanuit de melkemmer in de melkkruiken gegoten, door een geëmproviseerde zeef gemaakt van een bal kleefkruid die in de wijde hals van de melkkruik werd gestopt. De stof Aparine stremde dan de melk.

Algemeen

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Namen in andere talen

  • English: Cleavers, Stickywilly, Goosegrass
  • Français: Gaillet gratteron
  • Deutsch: Klettenlabkraut
  • Espanõl: Amor del hortelano
  • Italiano: Caglio attaccaveste 
  • Svenska: Snärjmåra
  • Norsk: Klengemaure
  • Dansk: Burre-Snerre

verklaring Buitenlandse namen

Er zijn drie Engelse namen:

  1. Cleavers: Het Engels kent talloze variaties op het klevende/klittende gedrag van de zaden van deze plant. Clite, Click, Clitheren, Clithers zijn ongetwijfeld verschillende vormen van het woord Cleavers.
  2. Stickywilly: Dit is bijv. een van deze variaties.
  3. Goosegrass: Dit betekent natuurlijk "ganzengras". Vroeger aten ganzen (en ander vee) dit plantje graag. Kleefkruid is absoluut geen familie van de Grassen.

De Franse naam is Gaillet gratteron. Voor Gaillet zijn drie mogelijke antwoorden.

  • Gaillet is de Franse naam voor "Straw of the bed of Notre Dame" Het is de legende uitgelegd bij de derde Engelse naam.
  • Gaillet komt van het Latijnse Gallus en betekent "haan".  Dit naar aanleiding van de vorm van het blad vergeleken met de poot van de haan.
  • Gaillet komt van Caille-Lait wat  "gestremde melk" betekent. Dit naar het tweede deel van de wetenschappelijke naam.

Gratteron komt van Gratter wat "krabben/krassen/klauwen" betekent.

De Duitse naam is Klettenlabkraut. Dit betekent "klittend stremsel kruid". Het woord Stremsel wordt bij het tweede deel van de wetenschappelijke naam uitgelegd.

De Zweedse naam is Snärjmåra. Snårj komt van Snårje en betekent "verstrikken". Måra betekent "walstro", dus "verstrikkende Walstro".

De Noorse naam is Klengemaure. Klenge betekent "klampen/kleven/klitten". Maure betekent net als de Zweedse naam  Måra Walstro. Dus ook "klittende/klevende walstro".

De Deense naam is Burre-Snerre. Burre komt van het Zweedse Borre. Met Borre wordt in het algemeen een bol met stekel bedoeld. Dus een klit om wol mee te kaarden. Natuurlijk wordt met Burre niet de bol maar wel het stekende/klittende karakter bedoeld. Snerre komt van het oud Deens Snæriæ of het Zweeds Snärje en betekent "verstrikken".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot vaak licht beschaduwde plaatsen op droge tot meestal vochtige, voedselrijke tot zeer voedselrijke, zwak zure tot kalkhoudende, omgewerkte grond (vrijwel alle grondsoorten, behalve hoogveen).

Groeiplaats
Bossen (loofbossen en rivier- en beekdalbossen), grienden, bemeste bosranden, struwelen, heggen (voedselrijke zomen), kapvlakten, in knotbomen, plantsoenen, akkers (akkers en akkerranden), waterkanten (oeverruigten langs plassen en rivieren en oeverwallen in het zoetwatergetijdengebied), zeeduinen (o.a. ruigten op strandvlakten), zeedijken (tussen stenen beschoeiingen), kiezelstranden, baggerstortplaatsen, moerassen (afgebrand rietland), puin, verwilderde tuinen, langs spoorwegen (langs verwaarloosde spoorsloten) en niet gemaaide dijken.

Verspreiding

Nederland
Zeer algemeen.

Vlaanderen
Zeer algemeen, maar iets minder in de Kempen.

Wallonië
Zeer algemeen, maar iets minder in de Ardennen.

Wereld
Alle werelddelen, voornamelijk in streken met een gematigd klimaat.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

{/bootstrappanel Galium aparine}

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's