Algemeen
Ruig hertshooi is een van de zeldzaamste Hertshoorn (Hypericum) soorten die in het wild voor komt in Nederland. Er zijn alleen waarnemingen in Zuid-Limburg, een paar langs de Maas en slechts enkele verspreid over heel Nederland. In tegenstelling tot andere soorten Hertshooi is de ronde stengel van deze plant dicht behaard en hebben de bladeren geen zwarte vlekken aan de randen. Behalve de vele haren vind ik het meest opvallende de zwarte klierharen rondom de kelkbladen. Ruig hertshooi bloeit in Juli tot en met September.
In 1700 publiceerde de Franse botanicus Joseph Pitton de Tournefort (5 juni 1656 - 28 december 1708) al een 3-delige boekenserie Institutiones Rei Herbariae met daarin een prachtige afbeelding van de bloem (delen) van deze plant.
Er komen minstens 10 Hertshooi (Hypericum) soorten in het wild voor in Nederland:
- Berghertshooi (Hypericum montanum) - Zeer zeldzaam
- Canadees hertshooi (Hypericum canadens) - Zeer zeldzaam
- Fraai hertshooi (Hypericum pulchrum) - Zeldzame soort
- Gevleugeld hertshooi (Hypericum tetrapterum) - Algemeen
- Kantig/Gevlekt hertshooi (Hypericum maculatum) - Algemeen
- Mansbloed (Hypericum androsaemum) - Algemeen/verwilderde tuinplant
- Moerashertshooi (Hypericum elodes) - Vrij zeldzaam
- Ruig hertshooi (Hypericum hirsutum) - Zeldzaam
- Sint-janskruid (Hypericum perforatum) - Algemeen
- Sint-janskruid x Kantig hertshooi (Hypericum × desetangsi) - Algemeen
En dan zijn er enkele soorten die niet eens een Nederlandse naam hebben en er zijn enkele kruisingen. Het is dus maar net in welk deel van het land je woont welke je tegenkomt.
Verklaring Wetenschappelijke naam
Hoe komt een wetenschappelijke naam tot stand?
Een wetenschappelijke naam word niet zomaar gegeven. Iedereen (wetenschappers, floristen, liefhebbers etc.) moet tenslotte weten dat het over dezelfde plant gaat. Botanische nomenclatuur is de formele naamgeving van planten. Deze wordt geregeld door de International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN of ICNafp), een wetboek dat de wetenschappelijke namen van algen, schimmels en planten regelt.
Deze heet zo sinds het Internationaal Botanisch Congres in Melbourne in 2011, dat tot de naamswijziging besloot. Tot die tijd heette dit wetboek de International Code of Botanical Nomenclature (ICBN). In 1905 heeft het Internationaal Botanisch Congres van Wenen besloten om de publicatie van de eerste druk van Species plantarum te kiezen als het beginpunt van de moderne nomenclatuur voor planten. Dat betekent dat alle namen van vóór dit werk van Linnaeus niet meetellen, ook als die namen de vorm van een tweedelige naam hebben. Overige informatie staat op deze Wiki-pagina.
De officiële wetenschappelijke naam is Hypericum hirsutum L.
Er zijn twee verklaringen voor Hypericum:
- Hypericum stamt af van Hypo (Grieks) en betekent "onder/tussen", en Ereiko (Grieks) en betekent "heide". Dit wil zeggen dat de plant veel voorkomt op heidegronden.
- Hypericum verwijst naar de god Hyperion, vader van de zon in de Griekse mythologie. Een rede van deze verwijzing naar de zon is dat de bloemen zo schitterend geel zijn.
Hirsutum komt van Hirsûtus (Latijn) en betekent "ruig/ruw/behaard". Ruig hertshooi lijkt van enige afstand veel op andere opgaande soorten uit het geslacht Hertshooi Hypericum, maar geen ervan is zo duidelijk behaard als Ruig hertshooi. Het gaat hier om de behaarde stengel en de donzige stengelbladeren. Moerashertshooi (Hypericum elodes) heeft dit ook maar heeft niet een mooie rechtopstaande stengel.
Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus. In 1753 beschreef hij Hypericum hirsutum in de publicatie Species Plantarum.
Meer
Zie ook de Nederlandse verklaring
Namen in andere talen
- Frysk: ?
- English: Hairy St John's Worts
- Français: Millepertuis hérissé
- Deutsch: Behaartes Hartheu
- Espanõl: ?
- Italiano: Erba di S. Giovanni irsuta
- Svenska: Luden johannesört
- Norsk: Lodneperikum
- Dansk: Lådden Perikon
Verklaring Buitenlandse namen
De Engelse naam is Hairy St John's-wort. Hairy betekent natuurlijk "harig". St. John betekent St. Jan en Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel.
Voor de verspreiding van Ruig hertshooi in Engeland zie deze kaart.
De Franse naam is Millepertuis hérissé. Mille betekent "duizenden/ontelbare". Pertuis betekent letterlijk "zeegat/rechthoekige afvoer". Deze naam refereert aan het feit dat de stengelbladeren vol zitten met zogenaamde gaatjes. In werkelijkheid zijn dit doorzichtige kliercellen/klierpuntjes gevuld met etyrische oliën. Hérissé betekent "van het harig".
De Duitse naam is Behaartes-Hartheu. Dit betekent "harig hardhooi". Bij de paragraaf Verklaring Nederlandse naam staat het ook al. De Duitse naam Hartheu verklaard de naam algemene naam dHertshooi. De gedroogde stengels van deze plant leverde mindere kwaliteit hooi (hard hooi) op. Maar dit verhaal gaat natuurlijk op voor de meer reguliere soorten die vaker op Akkers e.d. voorkomen.
Voor de verspreiding van Ruig hertshooi in Duitsland zie deze kaart.
De Spaanse naam is mij onbekend. Daarom word de wetenschappelijke naam aangehouden.
De Italiaanse naam is Erba di San Giovanni irsuta. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige Nederlandse naam. San Giovanni is de Italiaanse evenknie voor Sint Jan. Irsuta betekent "harig".
Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Zweedse naam is Luden johannesört. Dit betekent "harig St. Janskruid". Johannes betekent St. Jans" en Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid".
Voor de verspreiding van Ruig hertshooi in Zweden zie deze kaart.
De Noorse en Deense is min of meer gelijk, Lodneperikum/Lådden Perikon. Dit betekent "harige Hypericum"
Ecologie & Verspreiding
Ecologie
Bodem
Licht beschaduwde plaatsen op vrij droge tot matig vochtige, kalkrijke, matig voedselarme grond (mergel, rivierklei, leem en soms zand).
Groeiplaats
Bossen (loofbossen, langs bospaden en hellingbossen), bosranden, struwelen, kapvlakten, langs holle wegen en grasland (zonnige, grazige noordhellingen).
Verspreiding
Nederland
Zeldzaam in Zuid-Limburg en zeer zeldzaam in het rivierengebied, in de Achterhoek en in Flevoland.
Vlaanderen
Zeer zeldzaam. Het meest in de Leemstreek.
Wallonië
Vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotahringen (de zuidelijke Ardennen) en zeldzaam in Brabant.
Wereld
In Europa, behalve in de meest zuidelijke en noordoostelijke delen. Oostelijk tot in Midden-Azië. Ook zeer lokaal in Noord-Afrika.
Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL
Verspreiding Ruig hertshooi
FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten
