Jacobaea vulgaris/Senecio jacobaea

Algemeen

Jakobskruiskruid vormt het hoofdvoedsel voor de zebrarups, de larve van de Sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaea). De rupsen van deze vlinder zijn aangepast aan het eten van Jakobskruiskruid en zijn dus niet gevoelig voor vergiftiging door pyrrolizidine-alkaloïden. Deze giftigheid wordt echt op heel veel sites beschreven dus besteed ik daar geen aandacht meer aan. Deze plant is niet kieskeurig wat betreft de bodemsamenstelling. Hij komt dan ook bijna overal voor (zie verspreidingskaartje) maar heeft de voorkeur voor armere grond met veel open ruimte. Hij bloeit in Juni tot en met Oktober.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Senecio komt van Senex (Latijn) en betekent "grijsaard". Dit omdat de bloemen spoedig na het bloeien zaden vormen waaraan zich grijs zaadpluis bevindt die het geheel een grauw en vergrijsd aanzien geeft.

Jacobaea komt van Sint Jacob. Het hoogtepunt van de bloei is op de verjaardag (25 juli) van deze heilige.

Vulgaris (Latijn) betekent "gewoon" ter onderscheid van enkele andere Kruiskruid soorten.

Namen in andere talen

  • English: Common ragwort
  • Français: Séneçon jacobée
  • Deutsch: Jakobs-Greiskraut
  • Espanõl: Hierba de santiago
  • Italiano: Senecione di S. Giacomo
  • Svenska: Stånds
  • Norsk: Landøyda
  • Dansk: Eng-Brandbæger

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam Common ragwort. Coomon betekent natuurlijk "gewoon". Ragwort bestaat uit twee delen. Rag betekent "vodde/waardeloos iets" en Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel. Het is dus een Smalbladige waardeloze zinvolle plant. Deze plant was medisch gezien interessant maar is tegelijkertijd ook "waardeloos" en soms zelfs schadelijk. Bezemkruiskruid is (net zoals bijna elke kruiskruid) giftig voor het vee.

De Franse naam is Séneçon jacobée. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Jakobs-Greiskraut. Dit betekent "Jacobs grijskruid". Het is een Duitse vertaling van de andere wetenschappelijke naam, Senecio jacobaea.

De Zweedse Stånds. Dit betekent "staande". Hiermee wordt bedoeld  dat deze plant erg opvallend omhoog groeit. Hij staat erg rechtopstaand in het veld. Net zoals bijv. Kale jonker (Cirsium palustre) waar hij trouwens absoluut geen familie van is.

De Noorse naam is Landøyda

De Deense naam is Eng-Brandbæger. Dit betekent letterlijk "weide-vuurkorf". Dit woord heeft dus betrekking op de groeiplaats en op het uiterlijk van de kelkbladen. Het woord Brandbaeger is een algemeen Deens woord dat gebruikt wordt om een Senecio soort aan te duiden. Bijna alle Senecio-soorten hebben de puntige schutbladen van de bloemkorf (de "beker" waar de bloem in zit) een zwart "aangebrand" uiteinde.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot soms licht beschaduwde, open (pionier) tot gazige plaatsen op droge tot matig vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure tot kalkrijke grond (zand, leem, löss, mergel, zavel en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Grasland, bermen, langs zandpaden, zeeduinen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), dijken (kanaaldijken en rivierdijken), haventerreinen, industrieterreinen, in de voegen van bestrating, plantsoenen, braakliggende grond, akkers (akkerranden), bossen (langs bospaden), bosranden, doornheggen en afgravingen.

Verspreiding

Nederland
Algemeen, maar minder algemeen in laagveengebieden, het noordelijk zeekleigebied en in het noordoosten van het land. De soort heeft zich de afgelopen periode echter sterk uitgebreid in het noordoosten.

Vlaanderen
Algemeen.

Wallonië
Algemeen, maar zeldzaam in de Hoge Ardennen.

Wereld
Gematigde streken in Europa en Azië (niet in het uiterste noorden en zuiden), oostelijk tot in Midden-Azië. Ingeburgerd in Australië, zuidelijk Afrika en Noord- en Zuid-Amerika.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Jacobaea vulgaris/Senecio jacobaea

 

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's