Algemeen
De Gewone rolklaver is een echte groenbemester (goed voor de grondsamenstelling).Doordat de wortelknolletjes in symbiose leven met Rhizobiumbacteriën wordt stikstof uit de lucht gehaald. Gewone rolklaver draagt op die manier bij aan de verbetering van de bodem. Ook is deze plant een prima waardplant (sommige soorten vlinders zetten alleen eitjes af op specifieke plantensoorten) voor de Sint-Jansvlinder en het Icarusblauwtje en wordt hij bestoven door bijen (bijv. de Harsbij) en hommels. Hij bloeit in Mei tot en met de herfst.
In 1700 publiceerde de Franse botanicus Joseph Pitton de Tournefort (5 juni 1656 - 28 december 1708) al een 3-delige boekenserie Institutiones Rei Herbariae met daarin een prachtige afbeelding van de bloem (delen) van deze plant.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.
Er komen in Nederland minstens 4 soorten Rolklaver (Lotus) voor in Nederland:
- Gewone rolklaver (Lotus corniculatus subs. corniculatus) - algemeen
- Rechte rolklaver (Lotus corniculatus var. sativus) - zeldzaam
- Smalle rolklaver (Lotus glaber) - vrij zeldzaam
- Moerasrolklaver (Lotus pedunculatus) - algemeen
Verklaring Wetenschappelijke naam
Hoe komt een wetenschappelijke naam tot stand?
Een wetenschappelijke naam word niet zomaar gegeven. Iedereen (wetenschappers, floristen, liefhebbers etc.) moet tenslotte weten dat het over dezelfde plant gaat. Botanische nomenclatuur is de formele naamgeving van planten. Deze wordt geregeld door de International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN of ICNafp), een wetboek dat de wetenschappelijke namen van algen, schimmels en planten regelt.
Deze heet zo sinds het Internationaal Botanisch Congres in Melbourne in 2011, dat tot de naamswijziging besloot. Tot die tijd heette dit wetboek de International Code of Botanical Nomenclature (ICBN). In 1905 heeft het Internationaal Botanisch Congres van Wenen besloten om de publicatie van de eerste druk van Species plantarum te kiezen als het beginpunt van de moderne nomenclatuur voor planten. Dat betekent dat alle namen van vóór dit werk van Linnaeus niet meetellen, ook als die namen de vorm van een tweedelige naam hebben. Overige informatie staat op deze Wiki-pagina.
De officiële wetenschappelijke naam is Lotus corniculatus L.
Het woord Lotus is een Latijnisering van het Griekse woord Lotos. Met dit Griekse woord werden verschillende planten bedoeld die zij konden waarderen vanwege de eetbare eigenschappen (voor mens en dier)
Het woord Corniculatus komt van Cornutus (Latijn) en betekent gehoornd. Omdat sommige kroonblaadjes aan het eind zijn voorzien van een hoorntje, alhoewel ik dit nog nergens heb kunnen lezen.
Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus. In 1753 beschreef hij Lotus corniculatus in de publicatie Species Plantarum.



Meer
Zie ook de Nederlandse verklaring.
Bevruchting en verspreiding
Hoe bestuiven insecten bloemen?
Eerst een grappig detail. Carl Linnaeus beschreef in zijn publicatie Species Plantarum het plantenrijk verdeeld op basis van het aantal meeldraden stempels in de bloem. Deze publicatie kwam voor het eerst uit in 1753. Pas 20 jaar! later in 1793 beschreef Christian Konrad Sprengel de daadwerkelijke functie van deze meeldraden en het belang hiervan i.c.m. insecten.
De meeste planten worden door insecten bestoven. Maar niet elke plant is geschikt voor elk insect. Hier is over nagedacht! Vingerhoedskruid is bijv. geschikt voor grote bijen e.d. Maar een hommel past nooit in een smalle kelkbuis van bijv. Blauw glidkruid. Elke plant is gebouwd voor bepaalde insecten. Planten met een groot bloem oppervlak zoals bijv. een Klaproos of Madeliefje.
Ook geur is belangrijk voor bestuivers. Denk maar aan de geur van Welriekende nachtorchis. Deze geur lokt Nachtvlinders naar de bloem. Ook Poelruit heeft bijv. een aparte geur die dan weer een specifiek soort bestuiver aan trekt. Sommige planten vinden wij als mensen niet echt prettig ruiken, insecten denken daar anders over. Varkenskers is daar een goed voorbeeld van.
Ook de kleur van de plant is belangrijk. Want wat wij waarnemen ziet een insect anders. Het menselijk oog ziet een deel van het lichtspectrum (tussen de 400 en 750nm) niet wat een insecten-oog wel ziet (tussen de 315 en 400nm). Onderstaande afbeelding geeft dit goed weer.
Juist dit stukje is voor bestuivers erg belangrijk. Wat wij zien als een twee egaal gekleurde bloemen die niet zoveel in kleur van elkaar verschillen ziet een insect als twee totaal andere bloemen. De kleuren geel en wit komen bij circa 58% van de inheemse plantensoorten voor.
UV-licht laat soms precies zien waar die lekkere nectar zich in de bloem bevindt middels honingmerken. Dit zijn specifieke vormen in het midden van de bloem, met donkere lijnen, vlekjes op de kroonbladen. Deze vormen worden in dit deel van het lichtspectrum zichtbaar waar wij egaal gekleurde kroonblaadjes zien. Deze honingmerken zijn soms zichtbaar. Kijk maar naar de gele ringen van Vergeet mij nietjes-soorten of de gele vlek in het hart van een Maartsviooltje. Maar het honingmerk van een Zonnebloem wordt pas zichtbaar in UV-licht.
De bloemen van Rolklaver zijn tweeslachtig (hermafrodiet). Of zelfbestuiving daadwerkelijk voorkomt is mij onbekend. Het volgende verhaal qua Bevruchting & verspreiding geldt voor Gewone rolklaver maar voor bijna elke andere soort in de familie van de Vlinderbloemigen (leguminoceae). Er zijn dan per soort verschillende soorten bestuivers maar het principe blijft het zelfde.
De bloemen zijn hier voor speciaal ontworpen. Deze bloemen worden voornamelijk bezocht door insecten met een lange zuigbuis , zoals honingbijen ( Apis ), hommels ( Bombus ) en sommige vlinders (Lepidoptera). Deze insecten verzamelen nectar en stuifmeel. Wanneer de bezoekende insecten druk uitoefenen op het kroonblad en de vleugels, voornamelijk met hun kop, worden de stempel en de meeldraden uit de kiel gedrukt en tegen de onderkant van de kop van het insect gedrukt. Dit maakt bestuiving mogelijk. Wanneer de druk op het kroonblad wordt losgelaten, keren de stempel en de meeldraden terug naar hun oorspronkelijke positie in de kiel. De stamper is meestal langer dan de meeldraden en licht gebogen. De meeldraden barsten open, zelfs in de knop. Nectar wordt afgescheiden aan de basis van de bloembuis. Onderstaand plaatje laat de opbouw van de bloem goed zien

Vlinderbloemige bloem: 1 = vlag; 2 = zwaarden; 3 = kiel
Nog een verhaaltje van de Duitse Wikipagina; De meeste klaversoorten zijn allogaam, wat betekent dat bestuiving plaatsvindt door kruisbestuiving . De hoogste bevruchtingsgraad wordt bereikt met stuifmeel van een andere plant van dezelfde soort ( xenogamie ). Bij Rode klaver (Trifolium pratense) vindt de bevruchting plaats tussen 18 en 50 uur na de bestuiving, afhankelijk van de temperatuur. Een relatief hoge luchtvochtigheid van 93 tot 98% is essentieel voor een goede stuifmeelproductie. Sommige soorten zijn echter autogaam (zelfbestuivend). In deze gevallen is de kans op succesvolle bevruchting lager. Een paar soorten zijn zelfs cleistogaam , wat betekent dat de bloemen helemaal niet opengaan tijdens de bloei.
Namen in andere talen
- Frysk: Tôchklaver
- English: Common bird's-foot-trefoil
- Français: Lotier corniculé
- Deutsch: Gewöhnlicher Hornklee
- Espanõl: Loto corniculado
- Italiano: Ginestrino comune
- Svenska: Käringtand
- Norsk: Tiriltunge
- Dansk: Almindelig Kællingetand
Verklaring buitenlandse namen
De Engelse naam is Common bird's-foot-trefoil: Dit betekent "gewone driebladige vogelpoot". Het Driebladige verwijst uiteraard naar een Klaversoort die algemeen voor komt. De naam 'bird's foot' verwijst naar het uiterlijk van de zaaddozen op hun stengel. Dit toont weer aan hoe belangrijk wetenschappelijke namen zijn. Want de Vogelpootklaver (Trifolium ornithopodioides) is in Nederland een heel andere soort, en is erg zeldzaam.
Voor de verspreiding van Gewone rolklaver in Engeland zie deze kaart.
De Franse naam is Lotier corniculé. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.
De Duitse naam is Gewöhnlicher Hornklee. Dit betekent "gewone hoornklaver". Het is een combinatie van de Nederlandse en de wetenschappelijke naam. Bij deze laatste wordt het woord "hoorn" uitgelegd.
Voor de verspreiding van Gewone rolklaver in Duitsland zie deze kaart.
De Spaanse naam is Loto corniculado. Dit is de Spaanse benaming voor de wetenschappelijke naam.
In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Italiaanse naam is Ginestrino. Ginestrino betekent vreemd genoeg "bezem". Echter niet helemaal vreemd want het woord Ginestrino is te herleiden tot de bezemvormige struik Brem (Cytisus scoparius). Het synoniem voor deze struik is ook Bezembrem! En de oude Latijnse naam voor deze plant is Planta genista, dit lijkt heel erg op Ginestro. Zowel Gewone rolklaver als Brem behoren tot dezelfde familie, de Vlinderbloemigen (Fabaceae).
Er zijn veel ondersoorten van Rolklaver bekend in Italië en er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Zweedse naam is Käringtand. Dit betekent "oude vrouwen tanden". Verwijzend naar de gelijkenis van gevlekte tanden en de gele tandvormige bloemen.
Voor de verspreiding van Gewone rolklaver in Zweden zie deze kaart.
De Noorse naam is Tiriltunge. Het woord Tiril (of Turul) komt waarschijnlijk met de gelijkenis van de lange bloemsteel met de lange stok die werd gebruikt om boter mee te karnen. Het woord Tunge betekent "tong". Dit verwijst naar de dicht gevouwen lip bij iedere bloem.
De Deense naam is Almindelig Kællingetand. Dit betekent net zoals de Zweedse naam "oude vrouwen/wijven tand".
Ecologie & Verspreiding
Ecologie
Bodem
Zonnige plaatsen op droge tot soms vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, niet of weinig bemeste, neutrale, kalkhoudende tot zwak zure grond. De plant verdraagt een beetje zout in de grond (zand, leem, löss, mergel, zavel en stenige plaatsen).
Groeiplaats
Grasland (laagblijvend grasland, hooiland, weiland, licht beweid riviergrasland en kalkhellinggrasland), bermen, afgravingen (zand- en steengroeven), zeeduinen (duinvalleien en lage duintjes op strandvlakten), dijken, langs spoorwegen (spoorwegterreinen) en hoge zandige delen van uiterwaarden.
Verspreiding
Nederland
Algemeen.
Vlaanderen
Algemeen.
Wallonië
Algemeen.
Wereld
Europa, gematigde streken in Azië en Noord- en Oost-Afrika. Ingeburgerd in Australië en Noord- en Zuid-Amerika.
Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL
Verspreiding Lotus corniculatus subsp. corniculatus

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten