Beinbrech (Narthecium ossifragum), Quellgebiet der Holzwarche bei Mürringen, Ostbelgien (14870286719)


Algemeen

Persoonlijk vind ik Beenbreek erg mooi. Helaas heb ik hem nog nooit in het echt gezien. Ik woon namelijk in het Westen van Nederland. En daar komt hij volgens de verspreidingskaart niet voor. En hij is ook nog eens zeldzaam (rode lijst 3). De bloeitijd is in Juni/Augustus.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Er zijn twee verklaringen voor het woord Narthecium: 

  1. Narthecium (Latijn) betekent "zalfdoos, medicijnkistje", maar of dit met de plantnaam te maken heeft is te betwijfelen. De andere verklaring wordt vaker beschreven
  2. Narthecium komt van Narthex of Narthekos (Grieks) en betekend "wandelstok/roerstokje". Dit zou slaan op de stevige stengels van de plant die ook werden gebruikt om gebroken ledematen te spalken. Gek genoeg kreeg de Nederlandse naam de tegenovergestelde betekenis (Beenbreek)

Namen in andere talen

  • English: Bog Asphodel
  • Français: Ossifrage , Narthécie des marais
  • Deutsch: Beinbrech, Moorlilien
  • Espanõl:
  • Italiano:
  • Svenska: Myrlilja
  • Norsk: Rome
  • Dansk: Benbræk

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Bog Asphodel: Bog betekent "moeras" en Asphodel komt uit een Griekse legende. Deze legende van de Asphodel is een van de meest bekende legendes van planten in verband met de dood en de onderwereld . Homerus beschrijft het als een plant voor de grote weide (ἀσφόδελος λειμών), het jachtterrein van de doden. Hij werd geplant op graven , en wordt vaak verbonden met Persephone , die verschijnt bekroond met een slinger van Asphodel. Het algemene verband met de dood het gevolg is zonder twijfel de grijzige kleur van de bladeren en de gele bloemen, die de duisternis van de onderwereld en de bleekheid van de dood voor te stellen. De wortels werden opgegeten door de armere Grieken omdat het eten er van goed zou zijn voor huidtinten. De Asphodel werd ook verondersteld om een remedie te zijn voor giftige slangenbeten en specifiek tegen hekserij. Het was dodelijk voor muizen maar voorkwam ziektes bij varkens. De Libische nomaden maakten hun hutten van Asphodel stengels.

Er zijn twee Franse namen:

  1. Ossifrage: Dit is een variant op de tweede wetenschappelijke naam voor deze plant.
  2. Narthécie des marais: Narthécie is een variant van de eerste  wetenschappelijke naam voor deze plant. Des marais betekent "van het moeras".

Er zijn twee Duitse namen: 

  1. Beinbrech. Dit betekent "beenbreek", het zelfde dus als onze Nederlandse naam.
  2. Moorlilien of Gelbe moorlelien: Dit betekent "Lelie van de venen/moerassen of Gele lelie van de venen/moerassen". Dit omdat deze gele plant een baken van geel licht is (net zoals de Gele lis (Iris pseudacorus), alleen dan in een heel vochtige omgeving.

De Zweedse naam is Myrlilja: Myr betekent"moeras" en Lilja betekent "lelie", hetzelfde als de tweede Duitse naam, Moorlilien.

De Noorse naam is Rome: Deze naam is mij nog onbekend.

De Deense naam is Benbræk: Dit betekent "beenbreek", net zoals de Nederlandse naam.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen op natte, voedselarme, matig zure grond (veen en sterk humeus tot venig zand en leem). Plekken met een weinig schommelende waterstand. Beenbreek verdraagt geen langdurige overstroming.

Groeiplaats
Moerassen (moerassige plaatsen in heide- en veengebieden, hoogveen), struwelen (gagelstruweel), waterkanten (langs greppels in natte heide, langs vennen en aan de rand van verlandende vennen).

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam. Het meest nog in Noord- en West-Drenthe en Zuidoost-Fryslân. Ook in Twente, aan de westrand van de Veluwe en in de zuidelijke helft van Noord-Brabant.

Vlaanderen
Zeldzaam in de Kempen.

Wallonië
Vrij zeldzaam in de Hoge Ardennen.

Wereld
West-Europa, vanaf Noord-Portugal tot Noord-Noorwegen. Oostelijk tot in Midden-Frankrijk, Noordwest-Duitsland en Zuid-Zweden.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Narthecium ossifragum

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten