Nuphar lutea

Algemeen

De bloem van de Gele plomp drijft niet op het water  Waterlelie (Nymphaea alba) maar groeit vanuit een dikke wortelstok boven het water uit. Als de plant is uitgebloeid zie je dan ook overal die dikke wortelstokken drijven. De vrucht is een groene en flesvormige bes die aanvankelijk drijft op het water. Later valt de buitenste schil van de vrucht en splijt deze open, waarna de zaden tevoorschijn komen. De zaden zijn kortlevend, minder dan één jaar, en worden door het water verspreid.

In de overbekende Friese vlag zijn de bladeren van deze plant (pompebledde) terug te vinden. De Gele plomp bloeit vanaf Mei tot en met Augustus.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Nuphar is afgeleid van naufar of nauphar, het Arabisch voor "waterlelie". Via middeleeuws Latijn nilotpala werd het nuphar. Deze naam gebruikte Linnaeus voor alle waterlelies, dus ook de Gele plomp. Maar de plant verschilt hiervan dus later kreeg de Waterlelie zijn "eigen" familie (Nymphaeaceae).

Er zijn twee verklaringen voor Lutea:

  1. Lutea komt van Lutum (Latijn) wat "geel" betekent. Dit verwijst natuurlijk naar de kleur van de plant.
  2. Lutea komt van Lutum (Latijn) wat "modder" betekent. Dit duidt op de groeiplaats.

Namen in andere talen

  • English: Yellow water-lily
  • Français: Nénuphar jaune
  • Deutsch: Gelbe Teichrose
  • Espanõl:
  • Italiano: Ninfea gialla
  • Svenska: Gul näckros
  • Norsk: Gul nykkerose
  • Dansk: Gul Åkande

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Yellow water-lily:Dit betekent "gele waterlelie". Een beetje verwarrende naam want hij ziet er niet uit als een lelie. De Gele plomp behoort wel tot de Waterleliefamilie (Nymphaeaceae) maar tot een aparte soort (Nuphar).

De Franse naam is Nénuphar jaune. Nénuphar komt van het Arabische "nînûfar" na een paar jaar is dit "Nénufar" of "Nénuphar" geworden. In het Frans heten de Gele plomp (Nuphar lutea) en Witte waterlelie (Nymphaea alba) Nénuphar. Jaune betekent "geel", de kleur van de bloem natuurlijk.

De Duitse naam is Gelbe Teichrose. Dit betekent "gele vijferroos".

De Italiaanse naam is Ninfea gialla. Dit betekent "gele waterlelie". Het zelfde dus als de Engelse naam met dezelfde verwarring. Het is dan ook als onderscheid want de Witte waterlelie (Nymphaea alba) heet in Italië  Ninfea bianca. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. En in Italië zijn er ook weer diverse ondersoorten Dus hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Gul näckros. Dit betekent "gele naaktroos". Ik heb het nergens kunnen lezen maar heb het vermoeden dat deze naam is ontstaan omdat deze mooie (Roos!) bloem er een beetje naakt bij staat zo midden in het water. Ondanks dat hij geel is.

De Noorse naam is Gul nykkerose. Dit betekent "gele naakt roos". Het staat nergens beschreven (gek genoeg) maar ik heb het vermoeden dat de bloem van deze plant iets wat naakt staat te zijn boven aan een kale stengel.

De Deense naam is Gul Åkande. Dit betekent letterlijk "gele rivierkan". Dit omdat na de bloei de Gele plomp een kanvormige vrucht heeft.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen in vrij ondiep tot matig diep, stilstaand tot zwak stromend, matig voedselrijk tot voedselrijk, neutraal tot kalkhoudend, zoet tot zwak brak water met een modderbodem.

Groeiplaats
Water (langzaam stromende beken en rivieren, kanalen, diepe brede sloten, grachten, meren, vijvers, afgesneden rivierarmen, laagveenplassen en doorbraakkolken).

Verspreiding

Nederland
Algemeen in laagveengebieden, het rivierengebied en in het noordoosten, elders vrij zeldzaam, zeer zeldzaam in Zeeland, op de Waddeneilanden en in Zuid-Limburg.

Vlaanderen
Vrij algemeen in de Kempen, de Zand- en Zandleemstreek en de Maasvallei. Zeer zeldzaam in de Polders en de Leemstreek..

Wallonië
Vrij zeldzaam, maar zeer zeldzaam in de Ardennen. Het meest in de riviervalleien.

Wereld
In bijna heel Europa, oostelijk tot in Midden-Siberië en in Noord-Amerika. Ook hier en daar in Zuidwest-Azië en Noordwest-Afrika.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Nuphar lutea

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's