Oenothera biennis

Algemeen

De Teunisbloem is in de zeventiende eeuw ingevoerd uit noord-Amerika met de naam Evening Primrose. Dit geeft meteen de aller bijzonderste eigenschap aan van deze plant, de bloemen gaan pas om 18 aan 19 uur s'avonds open. Speciaal voor nachtvlinders, want bijen, dagvlinders en andere insecten vliegen dan natuurlijk niet meer. Alhoewel de middelste Tennisbloem ook voor een voor deel overdag bloeit. Namelijk vanaf Juni tot en met September.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring wetenschappelijke naam

Er zijn twee verklaringen voor Oenothera:

  1. Oenothera komt van Oinos (Grieks) en betekent "wijn", en van Ther (Grieks) en betekent "wild dier". Dit omdat de plant, met wijn begoten, de mensen vrolijk maken en de dieren mak.
  2. Een andere verklaring is dat wilde dieren de plant opzoeken vanwege de wijngeur.

Biennis komt van Bimus (Latijn) en betekend "tweejarig". Want bij deze plant ontwikkelt zich het eerste jaar een bladrozet maar het tweede jaar bloeit hij pas.

Namen in andere talen

  • English: Common Eveningprimrose
  • Français: Onagre bisannuelle
  • Deutsch: Gemeine Nachtkerze
  • Espanõl:
  • Italiano: Enagra comune
  • Svenska: Nattljus
  • Norsk: Nattlys
  • Dansk: Toårigt Natlys

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Common Eveningprimrose. Dit betekent "gewone avond primrose". Dit behoeft natuurlijk enige verklaring. De naam Primrose is al vergeven aan de Primula familie. De naam komt van het Latijnse "prima rosa", wat zoiets betekent als de eerste roos die bloeit (in de lente). Planten uit de Primulafamilie (die trouwens absoluut geen familie zijn van de Rozenfamilie) bloeien erg vroeg in het jaar. De Tuinisbloem lijkt enig sinds op een Primala (waar hij ook absoluut geen familie van is). Het woord Avond slaat op het feit dat de Teunisbloem pas s'avonds gaat bloeien. De knoppen ontvouwen zich in enkele minuten tot bloemen, je ziet ze letterlijk open gaan. De volgende ochtend is de bloem uitgebloeid. Een nieuwe bloem (die nog in knop zit) gaat dan pas weer s'avonds bloeien.

De Franse naam is Onagre bisannuelle. Onagre wil zeggen dat deze plant onderdeel uit maakt van de Teunisbloemfamilie (Onagraceae). Bisannuelle betekent "tweejarig". Deze plant vormt het ene jaar een rozet en het volgende jaar groeit de rozet uit tot plant.

De Duitse naam is Gemeine Nachtkerze. Dit betekent "algemene nachtkaars". Het is in Duitsland ook een van de meest voorkomende Teunisbloemen. Er komen nog twee andere voor in het wild, de Kleine/kleinste teunisbloem (Oenothera parviflora,  De grote teunisbloem (Oenothera glazioviana/Oenothera erythrosepala). Het woord Nachtkaars is perfect gekozen. Deze s'avonds bloeiende heldergele bloemen lijken wel licht te geven bij maanlicht!

De Zweedse naam is Nattljus. Dit betekent ook "nachtkaars".

De Noorse en Deense naam zijn nagenoeg gelijk, Nattlys/Toårigt Natlys. Dit betekent ook weer "nachtkaars/tweejarige nachtkaars".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open plaatsen op droge, voedselarme tot matig voedselrijke, kalkhoudende, vaak omgewerkte (verstoorde) grond (zand en stenige plaatsen, soms op zavel of mergel).

Groeiplaats
Omgewerkte grond, bermen, zeeduinen (o.a. in laag duindoornstruwelen), dijken, ruigten (kalkrijke ruigten), afgravingen (zand- en steengroeven), langs spoorwegen (spoorwegterreinen), haventerreinen, industrieterreinen, bouwterreinen, bij steenfabrieken, braakliggende grond, opgespoten grond en stortplaatsen.

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk algemeen op de hoge zandgronden, in het rivierengebied van Midden- en Zuid-Nederland, in de duinen en in stedelijke omgeving. Elders zeldzaam.

Vlaanderen
Vrij algemeen. Het meest langs de kust, in Midden-Limburg en in de nabijheid van steden. Al sinds de 18e eeuw ingeburgerd.

Wallonië
Vrij zeldzaam.

Wereld
De voorouders van de Middelste teunisbloem werden begin 17de eeuw ingevoerd vanuit Noord-Amerika. In Europa heeft de plant zich tot een andere soort ontwikkeld.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Oenothera biennis

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's