Onosis spinosa repens subsp.

©Martin Stevens


Algemeen

Van de Stalkruiden (Ononis) zijn dit de enige twee vertegenwoordigers. Behalve de stekels, die bij Kattendoorn scherp en hard zijn en bij Kruipend stalkruid niet, zijn er wel degelijk verschillen. Deze zijn uiteraard in de betere flora (bijv. een "Heukels") te vinden.

Pedanius Dioscorides schreef al over de Kattedoorn: "De schors van de wortel, in wijn geweekt, verhoogt de urineproductie, voorkomt nierstenen en brengt zweren tot staan". In de Middeleeuwen en tijdens de Renaissance heeft men regelmatig gebruik gemaakt van het kruid.

Beide kruiden bloeien in Juni tot en met September.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Ononis komt van Onos (Grieks) en betekent "ezel", dit omdat ezels deze plant graag eten, of aan wrijven als zij last hebben van jeuk.

Spinos komt van Spina (Latijn/Grieks) en betekent "doorn", dit natuurlijk vanwege de doorns van deze plant (zo scherp als kattenagels).

Het kruipend stakruid is dezelfde familie en heet Ononis repens. Het woord Ononis is al uitgelegd en Repens (Latijn) betekent "omlaag gaan", wat het kruipende groeigedrag benadrukt.

Namen in andere talen

  • English: Spiny Restharrow
  • Français: Bugrane épineuse
  • Deutsch: Dornige Hauhechel
  • Espanõl: Gatuña
  • Italiano: Ononide spinosa/Ononide strisciante
  • Svenska: Busktörne, Puktörne
  • Norsk: Tornbeinurt, Krypbeinurt
  • Dansk: Krageklo

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Spiny Restharrow. Dit betekent letterlijk "stekelige rust eggen", dus eigenlijk stekelig kruid waar de eg rust. De ssp. Onosis spinosa heeft echte scherpe stekels. Het rusten van de eg heeft te maken met het feit dat een eg die akkers moest bewerken waar Stalkruid veel voorkwam soms moest "rusten" vanwege de houtige lange wortels die de plant vormt. De eg kwam er dus met moeite door heen.

De Franse naam is Bugrane épineuse. Dit betekent "stekelig stalkruid".

De Duitse naam is Dornige Hauhechel. Het "doornige" wordt op diverse plekken uitgelegd. Hau komt van Hue en betekent "hooi". Hechel betekent "hekel", maar dan in de vorm van een stekel. Het hooi werd over de hekel gehaald. Het bleef steken achter de stekels van de plant.

Er zijn twee Zweedse namen:

  1. Busktörne: Dit betekent "doornstruik".
  2. Puktörne: Puk of Puken is een oude naam voor Satan. Het kan ook verwijzen naar een bijzondere vorm van betovering die mensen ervaarden bij geestenbezwering. Er werd dan gedacht dat een vorm gemaakt van lompen en stro, tot leven gebracht met drie druppels bloed, de "Puke" voorstelde. Hij kon worden weggestuurd  en molk dan stiekem het vee van de  buurman of nog erger, hij bracht hongersnood. Een mogelijke verklaring is dat als Puktörne in het veld verscheen het de voeten van passanten zou bezeren of het hooi daarvan zeer onaangenaam zou gaan smaken. Törne betekent "stekelige".

Er zijn twee Noorse namen:

  1. Tornbeinurt. Torn betekent "doorn". Bein betekent "been". Dit vanwege het houtige karakter van de wortels van de plant.  Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid". Dus "doornig beekruid".
  2. Krypbeinurt: Dit betekent "kruipend beenkruid", een naam speciaal voor Kruipend stalkruid (Onosis repens).

De Deense naam is krageklo. Dit betekent "kraaienklauw". Zoals in Nederland het Kruipend stalkruid en Kattendoorn voorkomt komen in Denemarken verschillende soorten Krageklo voor. O.a Onosis spinosa sups. repens, Onosis spinosa sups. spinosa. Helaas worden deze namen vaak door elkaar gebruikt dat erg verwarrend is.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Ononis spinosa/Ononis repens

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten