Orchis simia flowers


Algemeen

Zoals de verspreidingskaart al laat zien voelt deze orchis (net zoals vele andere) zich thuis op kalkhoudend grasland. Aangezien dit alleen voorkomt in zuid-Limburg maakt het dat deze plant meteen zeldzaam is (rode lijst 4). Deze orchis kruist soms met het Soldaatje (Orchis militaris) en is dan zeer moeilijk te herkennen. Hij bloeit in Mei/Juni.

Op deze site staan 15 soorten orchideeën. De meeste zijn, zoals hierboven genoemd, zeer zeldzaam tot zeldzaam. Sommige zijn zelfs algemeen. Zoals ook hierboven staat dat orchideeën vaak kruisen met andere soorten. Er ontstaan dan zogenaamde hybride soorten. Deze heb ik niet genoemd en de lijst is ook nog niet compleet. Als er soorten ontbreken hoor ik dit graag.

Omdat het niet altijd even makkelijk is een Orchis op naam te brengen staat er op de site van Floron een handige zoekkaart.

verklaring Wetenschappelijke naam

De naam Orchis is Latijn, en betekent "testikel". Dit omdat veel planten uit de Orchis familie twee wortelknollen hebben. Deze knollen lijken op testikels.

Er zijn 2 verklaringen voor het woord Simia:

  1. Simia (Latijn) betekend "aap". Deze plant heeft zijn naam te danken aan zijn uiterlijk. De bloem is vuil wit of rozeachtig. De zijslippen en de lobben van de middenslip van deze orchis zijn echter paars/rood, bijna draadvormig en gekruld. Het lijkt op een mannetje met lange armen. Dit alles geeft de bloem een aapachtig uiterlijk.
  2. Simia komt van scharminkel: lang en mager persoon. Kan ook gezegd worden van een dier (bijvoorbeeld een mager paard). Het woord is een verbastering van het Middelnederlandse schaminkel (aap). Dit scheldwoord werd al opgetekend in de zeventiende eeuw.

Namen in andere talen

  • English: Monkey Orchid
  • Français: Orchis singe
  • Deutsch: Affen-Knabenkraut (Affenorchis)
  • Espanõl: Orchis monos
  • Italiano: Orchis di scimmie, Giglio omiciattolo
  • Svenska: Apor orchis

Verklaring Buitenlandse namen

Zowel de Engelse, Franse, Spaanse en Zweedse naam is hetzelfde als bij ons, Aapjesorchis.

Er zijn twee Italiaanse namen. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde namen kunnen ook nog varianten hebben.

  1. Orchis di scimmia. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.
  2. Giglio omiciattolo. Giglio betekent "lelie" en Omiciattolo betekent "mannetje". Waarom is mij nog onbekend.

De Duitse naam is  Affen-Knabenkraut. Dit betekent "apen-knapenkruid". Veel Orchissen heten in Duitsland Knabenkraut. Dit is vanwege de twee verdikte knollen aan de uiteinde van de wortels van deze planten. Deze worden vergeleken met testikels. Ik heb het maar één keer gelezen maar een hardnekkig bijgeloof hield vol dat vrouwen die de hardere en sappigere knol van de twee aten een zoon zouden krijgen. De Duitse naam Knabenkraut zou ook hier ook op gebaseerd kunnen zijn.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige of soms licht beschuwde plaatsen op droge tot matig vochtige, stikstofarme en matig voedselarme, kalkrijke, maar soms kalkarme grond (löss, leem, mergel en duinzand).

Groeiplaats
Grasland (onbemest kalkgrasland, grazige kalkhellingen en beek- en rivierbegeleidend hooiland), lichte bossen (lichte bossen), bosranden, struwelen (open plaatsen en struweelranden) en zeeduinen. Vooral in berg- en heuvelgebieden.

Verspreiding

Nederland
Zeer zeldzaam in Zuid-Limburg en in de Hollandse duinen. Lang geleden ook in de duinen bij Scheveningen.

Vlaanderen
Zeer waarschijnlijk verdwenen. Vroeger in de Voerstreek.

Wallonië
Zeer zeldzaam in het Maasgebied en in La Calestienne.

Wereld
Zuidwest- en West-Europa, het Middellandse-Zeegebied en Zuidwest-Azië. Noordelijk tot in Nederland en Zuidoost-Engeland.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Orchis simia

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten