Scrophularia auriculata

Algemeen

De Geoorde helmkruid en het Knopig helmkruid (Scrophularia nodosa) lijken best veel op elkaar. Ik kan mij voorstellen dat je bij de eerste blik niet weet welke je voor je hebt. Ten eerste moet je eerst bedenken waar je bent. De Geoorde helmkruid komt hoofdzakelijk rond de Grote rivieren voor en er beneden. En als je dan toch twijfelt dan is er nog de betere flora. Geoord helmkruid bloeit in Juni tot en met September.

Er komen minstens 4 soorten Helmkruid (Scophularia) voor in Nederland:

Verklaring wetenschappelijke naam

Scrophularia komt van Scrophula (Latijn) en betekent "halszweer". Dit omdat de plant vroeger werd gebruikt bij scrofulose (een klierziekte die ontstond bij tuberculoze.één of twee zijblaadjes voor het topblaadje bij de stengelbladeren.

Auriculata komt van Auricula. Dit is Latijn en betekent "oor", doelend op de zijdelingse kleine blaadjes die zich bevinden voor het topblaadje aan de stengelbladeren, de zogenaamde oortjes.

Namen in andere talen

  • English: Water Figwort
  • Français: Scrophulaire à oreillettes
  • Deutsch: Wasser-Braunwurz
  • Espanõl: castrángula, Escrofularia acuática
  • Italiano: Scrofularia acquatica
  • Svenska: Vattenflenört
  • Norsk:
  • Dansk: Øret Brunrod

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Water Figwort. 

Water slaat op het feit dat deze plant voorkeur geeft aan een vochtige bodem (rivier/sloot oevers, veengrond e.d.). Het woord Fig is als volgt te verklaren. De knolvormige wortel werd, volgens de Signatuurleer gebruikt om aambeien (vijgvormig) te genezen. Een oud kruidboek uit 1554 schreef al "Die wortel inghenomen verdroocht ende gheneest die speenen". Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel.

De Franse naam is Scrophulaire à oreillettes. Dit betekent Scrophulaire met een oortje. Het is dus een combinatie van de Nederlandse en de wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Wasser-Braunwurz. Dit betekent "water bruin wortel". Het woord water wordt bij de Engelse naam uitgelegd. Met Braunwurz worden de bruine bloemen (braun) en de knopige wortelstok (het oudduitse Wurz) bedoeld.

De Spaanse naam is Castrángula. Wat dit betekent is mij nog onbekend.

De Italiaanse naam is Scrofularia acquatica. Dit betekent 'water-scophularia. Net als de Franse naam alleen i.p.v. Á oreillettes het woord Water

De Zweedse naam is Vattenflenört.  Dit betekent "water knobbelkruid. Vatten betekent "water". Flen betekent "knobbel". Die knobbel zit in de wortels (zie ook de Engelse naam). Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid".

De Noorse naam is mij nog onbekend.

De Deense naam is  Øret Brunrod. Dit betekent "geoorde bruinwortel".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, warme plaatsen op natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot kalkhoudende, humeuze grond (zand, leem, veen, zavel en klei).

Groeiplaats
Waterkanten (o.a. rivier- en beekoeverwallen en langs kwelrijke sloten en greppels), dijken, moerassen (venen) en grasland (kwelplekken in weidegebieden), natte ruigten en soms op open plekken in natte bossen.

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in Zuid-Limburg, vrij zeldzaam in het rivierengebied, aangrenzende laagveengebieden en de Kempen en zeldzaam in Zeeland. Elders zeer zeldzaam. Niet op de waddeneilanden.

Vlaanderen
Plaatselijk vrij algemeen. Het meest in het Maasgebied en de Leemstreek.

Wallonië
Plaatselijk vrij algemeen, maar zeldzaam tot zeer zeldzaam in de Ardennen.

Wereld
West-Europa, Noordwest-Afrika en op de Azoren. Elders plaatselijk ingeburgerd.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding Scrophularia auriculata

Verspreiding Geoord helmkruid

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten