Senecio inaequidens

Algemeen

Deze plant is eigenlijk twee keer geïntroduceerd in Europa. De eerste keet (rond 1900) zijn de zaden via woltransporten meegekomen. De oudste waarneming komen zelfs uit 1870 in Duitsland. Later is Bezemkruiskruid ook waargenomen in Nederland (in 1939 in Tilburg en in 1942 in Breda). Pas in de zeventiger jaren van de negentiende eeuw kwam de soort opnieuw Europa binnen maar dan per spoor. Nu komt de plant op elk ruderaal terreintje voor en natuurlijk in de buurt van spoorwegen.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Senecio (Latijn) betekent "grijsaard". Dit omdat de bloemen spoedig na het bloeien zaden vormen. Dan ontstaat het kenmerkende zaadpluis wat de plant een grijs/grauw uiterlijk geeft.

Inaequidens komt van Inaequalis (Latijn) en betekent "ongelijkmatig". Dit duidt op de ongelijkmatige bladvorm.

Namen in andere talen

  • English: Narrow-leaved ragwort, South African ragwort
  • Français: Séneçon du Cap, Séneçon sud-africain
  • Deutsch: Schmalblättriges Greiskraut
  • Espanõl:
  • Italiano: Senecione sudafricano
  • Svenska: Boerstånds
  • Norsk: Boersvineblom
  • Dansk: Smalbladet Brandbæger

Namen in andere talen

  • English: Narrow-leaved ragwort, South African ragwort
  • Français: Séneçon du Cap, Séneçon sud-africain
  • Deutsch: Schmalblättriges Greiskraut
  • Espanõl:
  • Italiano:
  • Svenska: Boerstånds
  • Norsk: Boersvineblom
  • Dansk: Smalbladet Brandbæger

Verklaring Buitenlandse namen

Er zijn twee Engelse namen: 

  1. Narrow-leaved ragwort: Narrow-leaved betekent "smalbladig" en Ragwort bestaat uit twee delen. Rag betekent "vodde/waardeloos iets" en Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel. Het is dus een Smalbladige waardeloze zinvolle plant. De plant heeft smallere stengelbladeren vergeleken andere familieleden van de Kruiskruiden. En hij is zeker niet waardevol in gebruik. Sterker nog Bezemkruiskruid is (net zoals bijna elke kruiskruid) giftig voor het vee. 
  2. South African ragwort: Zuidafrikaans ragwort dus.  De soort stamt uit Zuid-Afrika en werd eind negentiende eeuw voor het eerst in Duitsland gezien.

Er zijn twee Franse namen die allebei ongeveer het zelfde betekenen, Séneçon du Cap, Séneçon sud-africain: Séneçon is een variant op het  eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. En du Cap en sus-africain zegt weer iets over de herkomst.

De Duitse naam is Schmalblättriges Greiskraut: Schmalblättriges betekent natuurlijk "smalbladig" en Greiskraut "grijskruid. Het Bezemkruiskruid heeft vergeleken andere Kruiskruiden iets wat smalle kroonbladen.  Greiskraut wordt hier boven al uitgelegd.  Het betekent "grijsaard". Dit omdat de bloemen spoedig na het bloeien zaden vormen. Dan ontstaat het kenmerkende zaadpluis wat de plant een grijs/grauw uiterlijk geeft.

De Italiaanse naam is Senecione sudafricano. Dit is een combinatie van de Italiaanse benaming voor het eerste deel van de wetenschappelijke en het woord Sudafricano dat natuurlijk "zuidafrikaans" betekent. De uitleg hiervoor staat bij de tweede Engelse naam. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Boerstånds. Boer komt waarschijnlijk van het Nederlandse boer, in Zuidafrika dan. Want deze plant komt van origine uit Zuidafrika.Zoals ook beschreven staat bij de Engelse naam is Bezemkruiskruid eind negentiende eeuw waargenomen in Europaa. Stånds betekent "staande". Hiermee wordt bedoeld  dat deze plant erg opvallend omhoog groeit. Hij staat erg rechtopstaand in het veld. Net zoals bijv. Kale jonker (Cirsium palustre) waar hij trouwens absoluut geen familie van is.

De Noorse naam is Boersvineblom: Svine betekent "zwijnen" en Blom betekent "bloem". Een Noorse hint dat deze plant nergens goed voor is, alleen voor de zwijnen?

De Deense naam is Smalbladet Brandbæger. Dit betekent letterlijk "smalbladige brandbeker". Het Smalbladige wordt o.a. bij de Engelse naam uitgelegd. Het woord Brandbaeger is een algemeen Deens woord dat gebruikt wordt om een Senecio soort aan te duiden. Bij alle Senecio-soorten hebben de puntige schutbladen van de bloemkorf (de "beker" waar de bloem in zit) een zwart "aangebrand" uiteinde.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, zelden licht beschaduwde, vrij open plaatsen (pionier) op matig droge tot vrij natte, matig voedselrijke grond (zand, zavel, löss, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Langs spoorwegen, zeeduinen, vrij open plekken langs rivieren en kanalen, bermen, afgravingen (grindgaten), mijnsteenbergen, vluchtheuvels, parkeerplaatsen, omgewoelde bermen, opgespoten grond, braakliggende grond, omgewerkte grond, nate ruigten, tussen straatstenen, tegen muren, plantsoenen, industrieterreinen, haventerreinen en steile hellingen. In Zuid-Afrika komt de plant voor in de bergen in het oosten op rotsige hellingen en met kiezel bedekte beekbodems.

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen. Het meest in Zuid-Limburg en in stedelijke gebieden. Ingeburgerd tussen 1925 en 1949.

Vlaanderen
Vrij algemeen ingeburgerd. De soort heeft zich sterk uitgebreid. Het meest in de Maasvallei.

Wallonië
Vrij algemeen in het Maas- en Vesderdal. Elders vrij zeldzaam. Sinds ongeveer 1975 ingeburgerd. Omstreeks 1920 voor het eerst gevonden bij Verviers (wolnijverheid).

Wereld
Oorspronkelijk uit Zuid-Afrika. Met wol werd de soort naar Europa, Argentinië en Zuid-Australië verspreid. De eerste vondsten in Europa dateren van rond 1900.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Senecio inaequidens

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten