Stachys palustris

Algemeen

Wat mij altijd opvalt dat men deze Andoorn vaak verwart met een Orchis. Nu is het een erg mooie plant maar er zijn heel veel verschillen.  Een ervan is bijv. de vierkante stengel. Deze zal je bij een Orchis nooit tegen komen. De Moerasandoorn is trouwens lid van de Lipbloemenfamilie (Labiatae of Lamiaceae; beide namen zijn toegestaan) en hij bloeit in Juli en Augustus.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring wetenschappelijke naam

Stachys: is afkomstig van het Stachus (Grieks) en betekent "aar", vanwege de bloeiwijze. Botanische gesproken is het echter een schijnaar.

Palustris (Latijn) en betekent "moerasbewonend". Dit wijst op de groeiplaats van de plant, een vochtige plaats.

Namen in andere talen

  • English: Marsh Woundwort
  • Français: Epiaire des marais
  • Deutsch: Sumpf-Ziest
  • Espanõl:
  • Italiano:
  • Svenska: Knölsyska
  • Norsk: Åkersvinerot
  • Dansk: Kær-Galtetand

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Marsh Woundwort. Dit betekent "moeras wondwort". Moeras geeft aan dat deze plant graag in een vochtige omgeving groeit. Moerasandoorn is al sinds de vroege middeleeuwen bekent als helend kruid bij wonden voor de Angel-saxen. Wort wordt over het algemeen in het Engels gebruikt voor een plant die geneeskrachtige werkingen heeft of waardevol is als voedsel.

De Franse naam is Epiaire des marais

De Duitse naam is Sumpf-Ziest. Sumpf betekent "moeras". Het woord Ziest is afgeleid van het Sorbisch (zie op deze Wikipagina de volledige uitleg bij de alinea Etymologie), het archetype (de bron) is "čisćik". Maar wat dit nu weer betekent is mij onbekend.

De Zweedse naam is Knölsyska. Het woord Knöl betekent "knol". Dit verwijst naar de kleine knolletje die de plant heeft bij de wortels om de plant van energie te voorzien om zich vegetatief te vermeerderen. Het woord Syska is waarschijnlijk afgeleid van het Duitse Ziest. Een heel ander woord maar Ziest was voor veel Zweden kennelijk moeilijk uit te spreken. Syska is tegenwoordig het Zweedse woord voor een Stachys soort.

De Noorse naam is Åkersvinerot. Deze naam is mij nog onbekend.

De Deense naam is Kær-Galtetand. Kær betekent "vijver" duidend op de vochtige groeiomgeving in tegenstelling tot Bosandoorn (Stachys sylvatica). Galte betekent "beer/zwijn" en Tand betekent gewoon "tand". De enige (niet veel geziene) verklaring die ik weet dat als de meeldraden zijn volgroeid deze rechts en links van de bloem hangen, als een soort slagtanden van een zwijn/beer.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot natte, soms periodiek overstroomde, voedselrijke tot zeer voedselrijke, humeuze, vaak zwak zure grond (vrijwel alle grondsoorten).

Groeiplaats
Waterkanten (o.a. op steen- en basaltglooiingen), moerassen (drijftillen), drooggevallen plaatsen, grasland (ruig drassig grasland) bermen, akkers (akkers op klei en akkerranden), bossen (moerasbossen en bronbossen), struwelen, ruigten (natte ruigten), grienden en braakliggende grond.

Verspreiding

Nederland
Algemeen.

Vlaanderen
Algemeen, maar vrijwel niet in de Hoge Kempen en vrij zeldzaam in de Duinen.

Wallonië
Algemeen.

Wereld
Gematigde en koudere streken op het noordelijk halfrond.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Stachys palustris

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's