Tragopogon porrifolius

Algemeen

De Paarse morgenster werd voor de 17e eeuw verbouwd als armeluigroenten. Van origine kwam de plant uit het Middellandse zeegebied. Later is hij vervangen door "lekkerdere" groenten. De kans dat je deze plant echt in het wild tegen komt is niet zo groot. Meestal is het een heem tuinexemplaar of het resultaat van een zaailing als experiment "hoe het vroeger ging". Paarse morgenster bloeit in Juni/Juli. Soms iets eerder. 

Verklaring Wetenschappelijke naam

Tragopodon is afkomstig van Tragos (Grieks) en betekent "bok", en van Pogon (Grieks) en betekent "baard". Dit omdat het zaadpluis er baardachtig uit ziet (als dat van een bok).

Porri is Latijn. Het stamt af van Porrum en betekent "prei". Folius is ook Latijn en komt van Folia dat "blad" betekent. De Preivormige stengelbladeren werden vroeger als groente gegeten. Maar de echte reden dat deze plant werd gekweekt (voor de 17e eeuw) was voor de eetbare wortels, met namen als "armeluisasperges", witte schorseneren en haverwortel. 

Namen in andere talen

  • English: Salsify, Vegetable Oyster
  • Français: Salsifis à feuilles de poireau, Salsifis blanc
  • Deutsch: Haferwurz
  • Espanõl: salsifí blanco
  • Italiano: Barba di becco violetta
  • Svenska: Äkta haverrot
  • Norsk: 
  • Dansk: Havrerod

Verklaring Buitenlandse namen

Er zijn twee Engelse namen:

  1. Salsify. Dit betekent "schorseneren". De wortels werden vroeger gegeten als schorseneren. Maar het schoonmaken was niet makkelijk. Na schillen van de wortels komt er een kleverige vloeistof vrij. Later werd de Grote schorseneer (Scorzonera hispanica). Deze was makkelijker te verwerken. Grote schorseneer is geen rechtstreekse familie maar wel nou verwant aan Paarse morgenster.
  2. Vegetable Oyster. Dit betekent "groente oester". Dit omdat de wortels van Paarse morgenster naar oesters smaken.

Voor de verspreiding van Tragopogon porrifolius in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Salsifis à feuilles de poireau. Dit betekent "schorseneer met preivormige bladen" Dus net als het tweede gedeelte van de wetenschappelijke naam. Een andere naam is Salsifis blanc. Dit betekent "witte schorseneer". De Schorseneer die later veel Grote schorseneer (Scorzonera hispanica) gekweekt werd heeft bruine wortels.

De Duitse naam is Haferwurz. Dit betekent "haverwortel". De wortels van deze plant stonden bekend als een zeer bruikbare voedingsbron (zie vorige verklaringen). Daarom stond Paarse morgenster bekend als haverwortel. Maar de  plant is absoluut geen familie van Haver (Avena sativa). Dit is namelijk een grassensoort.

De Italiaanse naam is Barba di becco violetta. Dit betekent "baard van snavel violet". Niet te vertalen dus. Het woord Baard verwijst naar de wetenschappelijke naam voor Gele morgenster, Tragopogon pratensis subs. pratensis. Het woord Snavel kan ik niet zo goed thuis brengen. Misschien de smalle stengelbladeren maar de echte verklaring is mij onbekend. Violet is natuurlijk de kleur van de bloem in tegenstelling tot die andere Barba di becco (de (commune). De Gele morgenster dus. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Spaanse naam is salsifí blanco. Dit betekent "witte schorseneer".

De Zweedse naam is Äkta haverrot. Dit betekent "echte haverwortel".

Voor de verspreiding van Paarse morgenster in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is

De Deense naam is Havrerod. Dit betekent ook weer "haverwortel".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, warme plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke grond (klei en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Dijken, bermen, ruigten (humeuze ruigten) en puin.

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam in zeekleigebieden (Noordwest-Friesland, Noord-Groningen, Noord-Holland en Zeeland). Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Niet in Vlaanderen, maar soms wel als adventief (tijdelijk).

Wallonië
Niet in Wallonië.

Wereld
Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië en Zuidoost-Europa (Middellandse Zeegebied). Ingeburgerd op een aantal plaatsen in West-Europa en in Noord-Amerika.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten