Verbena officinalis

Algemeen

Zoals de boeken en internet al beschrijven is IJzerhard altijd bekend geweest om zijn helende eigenschappen. Dit komt natuurlijk ook terug in de wetenschappelijke naam, Verbena officinalis. Plinius zei al dat er voor de Romeinen geen kruid zo heilig als het iJzerhard. Er bestaan zoveel legendes over deze plant dat het teveel is om ze allemaal op te noemen.

Een opvallend kenmerk van IJzerhard is dat bij volgroeide exemplaren de stengel onderaan verhout. Hij bloeit in Juni tot en met de herfst.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Verbena is afkomstig van het Oud-Griekse 'Verbenaca', dat weer afstamt van een oud Indo-Europees woord dat "(magische) staf" betekende. Dit zegt iets over het uiterlijk van de plant.

Officinalis komt van Officium (Latijn) en betekent "in dienst van". Een plant met de toevoeging Officinalis stond/staat in dienst van de wetenschap. Om de geneeskrachtige werking werd/wordt deze plant daarvoor gebruikt.

Namen in andere talen

  • English: Common vervain, Holy herb
  • Français: Verveine officinale
  • Deutsch: Echtes Eisenkraut
  • Espanõl: Verbena común
  • Italiano: Verbena comune
  • Svenska: Järnört, Läkeverbena
  • Norsk: Jernurt
  • Dansk: Jernurt

verklaring Buitenlandse namen

Er zijn vijf Engelse namen:

  1. Common vervain: Dit betekent "gewone vervain". De naam Vervain is afgeleid van het Keltische Ferfaen Fer betekent "verdrijven" en Faen betekent "steen". De plant veel gebruikt voor aandoeningen van de blaas, met name calculus (nierstenen).
  2. Holy herb: Dit betekent "heilig kruid". Ijzerhard was ook bekend onder de naam Herba Sacra (heilig kruid) omdat priesters het gebruikten bij heilige rituelen.

De Franse naam is Verveine officinale: Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Echtes Eisenkraut. Dit betekent "echt ijzerkruid". Het woord ijzer wordt bij de Nederlandse naam uitgelegd.

De Spaanse naam is "algemene verbena". Verbena is het eerste deel van de wetenschappelijke naam.

De Zweedse naam is Järnört: Dit betekent letterlijk "ijzer ört". Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid".

De Noorse en Deense naam is gelijk, Jernurt, "ijzerkruid" dus. Net zoals de eerste Zweedse naam.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, warme plaatsen op matig droge tot vrij vochtige, matig voedselrijke, stikstofrijke, kalkhoudende, licht bemeste en vrij compacte grond (stenige plaatsen, zand, zavel, klei en mergel).

Groeiplaats
Ruigten, ruderale plaatsen, rotsachtige plaatsen, grasland (ruig grasland en vochtig, licht bemest grasland), bermen (wegkanten bij dorpen), muren, hagen, langs spoorwegen (spoorbermen), omgewerkte grond, braakliggende grond (stenige plaatsen), langs paadjes aan de voet van kalkhellingen, hoge delen van uiterwaarden en beweide zandige dijken.

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in Zuid-Limburg en in Zeeland en vrij zeldzaam in het rivierengebied en in stedelijke gebieden. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam. Niet op de Waddeneilanden.

Vlaanderen
Vrij algemeen in het Maasgebied en de Leemstreek. Elders vrij zeldzaam, maar zeldzaam in de duinen en de Kempen.

Wallonië
Vrij algemeen in Brabant, het Maasgebied en de zuidelijke Ardennen (op kalkhoudende bodem). Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
Oorspronkelijk uit warme en gematigde streken in West-Azië, Noord-Afrika en Zuid- en Midden-Europa. Nu komt de soort voor in alle werelddelen, in gebieden met een gematigd of warm klimaat

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Verbena officinalis

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's