20150418Viola arvensis1


Algemeen

Verklaring Wetenschappelijke naam

Viola (Latijn) en betekent "violet". Dit vanwege de violet/blauwe kleur van het bloemetje. Dit is natuurlijk puur theoretisch. In werkelijkheid is het Akkerviooltje wit met geel. Soms vertonen de bovenste kroonblaadjes nog een beetje paars/violet.

Namen in andere talen

  • English: Field pansy
  • Français: Pensée des champs
  • Deutsch: Sckerstiefmütterchen
  • Espanõl:
  • Italiano: Viola dei campi
  • Svenska: Åkerviol
  • Norsk: Åkerstemorsblom
  • Dansk: Ager-Stedmorsblomst

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Field pansy. De naam Pansy is afgeleid van het Franse werkwoord Penser (denken). Het betekent "gedachte" en werd ingevoerd in het late Middeleeuwse Engels als een naam voor Viola in het midden van de 15e eeuw, als een bloem die als symbool van herinnering werd beschouwd. Wild pansy, het Driekleurig viooltje, is eigenlijk het oer-viooltje. Vandaar de naam "wild". Later zijn hieruit talloze varianten uit ontstaan. O.a. dus Field pansy. De volksnamen voor dit plantje is dan ook haast oneindig dus er zijn er nog veel meer dan de hier genoemde.

De Franse naam is (uiteraard) Pensée des champs. Pensée wordt bij de eerste Engelse naam uitgelegd en des champs is de Franse benaming voor het tweede gedeelte van de wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Ackerstiefmütterchen.

Er zij hiervoor twee verklaringen:

  1. Acker betekent natuurlijk "akker". Stiefmütterchen betekent "stiefmoeder". Een en ander slaat op de bouw en plaatsing van de vijf bloemblaadjes. De beide naar boven gerichte bloemblaadjes zijn de zitplaats van de stiefmoeder, die zich twee plaatsen toeëigent, daaronder haar eigen twee kinderen, elk op één bloemblad zittend, terwijl de twee stiefkinderen samen slechts de beschikking hebben over één stoel.
  2. De naam is waarschijnlijk afkomstig van een Siciliaanse volksnaam, want in 1696 komt in de Hortus catholicus van Cupani (Studie van een pre-Linnaeaans Herbarium) het plantje voor onder Soggira e nora, dat schoonmoeder of schoondochter beduidt.

De Italiaanse naam is Viola dei campi. De betekent "viooltje van het land/akker, dus gelijk aan  de Nederlandse naam. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Åkerviol. Dit betekent natuurlijk "akkerviooltje". de Zweedse benaming voor de Nederlandse naam.

De Noorse en Deense is min of meer gelijk, Åkerstemorsblom/Ager-Stedmorsblomst. Dit betekent "akker stiefmoerbloem, net als de Duitse naam.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open (pionier), vochtige tot droge, matig voedselrijke, vrij kalkarme tot vrij kalkrijke, meestal omgewoelde grond (zand, lemige zand, leem, löss en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Akkers (graanakkers), akkerranden, tuinen, bermen (open plekken), ruderale plaatsen, puinhopen, braakliggende grond, langs spoorwegen (spoorwegterreinen), plantsoenen en tussen straatstenen.

Verspreiding

Nederland
Algemeen, maar vrij zeldzaam in Zeeland, in laagveengebieden, in het noordelijk zeekleigebied en in Flevoland.

Vlaanderen
Algemeen, maar minder algemeen in de Polders.

Wallonië
Algemeen, maar vrij zeldzaam in de Hoge Ardennen.

Wereld
Europa, West-Siberië en Noordwest-Afrika. Ingeburgerd in Noord-Amerika, Zuid-Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding Viola arvensis

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten